Nederlandse zorg valt van haar voetstuk

aantal reacties in Medisch Contact: 6; aantal reacties hier: 2 . Uitgelicht: Anton Maes
Werken aan de agenda van de vooruitgang
…………………………………………………………………………………..

EUROPESE TOPPOSITIE VAN NEDERLANDSE ZORG WANKELT

Europese toppositie van Nederlandse gezondheidszorg moet worden genuanceerd

Volgens politici en beleidsmakers is het Nederlandse gezondheidszorg een van de beste, zo niet hét beste zorgstelsel van Europa. Maar klopt dat wel? Hoe goed is onze zorg? Socioloog Gijs van Loef vergeleek allerlei indicatoren en nuanceerde die conclusie…

Lees verder in Medisch Contact (o.b.v. abonnement): Nederlandse zorg valt van haar voetstuk Na 6 weken is het artikel vrij toegankelijk.

Grafiek (niet in het tijdschrift): de geleidelijke achteruitgang van de medische gezondheidszorg in verhouding tot de EU14. Zie ook de 3e voetnoot en verder.

Het oorspronkelijke artikel dat op 2 augustus bij Medisch Contact werd ingediend kunt u hier lezen > MC Het Ned zorgstelsel WHO framework 02082018

…………………………………………………………………………………..

Aangezien niet alle bronnen worden vermeld in de tijdschriftpublicatie vind u deze hier > 

Referenties
1. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization 78(6); 2000.
2. Life expectancy at birth: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/life_tables/en/; http://www.ourworldindata.org
3. Zelfstandig onderzoek van data OECD-Health at a Glance 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017. Voor het eerst gepubliceerd in: Economisch Statistische Berichten. 2017;1 http://www.gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/
4. Health care activities, OECD-Health at a Glance 2017.
5. Zelfstandig onderzoek. Jaarberichten 2004, 2007, Jaarbeelden 2010, 2013, 2016. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
6. Kiers B. NZa: wachttijden zorg lopen de spuigaten uit. Zorgvisie; 15 januari 2018.
7. WRR: http://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid ; Health Status, OECD-Health at a Glance 2017.
8. Zie bijvoorbeeld het Pamflet voor De Nieuwe GGZ 21 oktober 2015: http://www.denieuweggz.nl
9. Jeugdhulp. Nederlands Jeugdinstituut: http://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-voorziening/Aanbod-Jeugdhulp
10. OECD Health at a Glance 2017 heeft vier tabellen met vergelijkende data: chronische depressies (vier Europese landen scoren beter dan Nederland: zeven landen scoren slechter, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/prevalence-of-chronic-depression-2014_health_glance-2017-graph22-en; suïcide (vergelijkbaar beeld, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph20-en; suïcide na vertrek uit de instelling (Nederland scoort het slechtst, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-following-hospitalisation-for-a-psychiatric-disorder-within-30-days-and-one-year-of-discharge-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph95-en); suïcide binnen de instelling, (Nederland scoort het slechtste zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/inpatient-suicide-amongst-patients-with-a-psychiatric-disorder-2014-or-nearest-year_health_glance-2017-graph94-en).
11. Wammes J, van der Wees P, Westert G. International Health Policy Survey 2017, Onderzoek onder 65-plussers in 11 landen. IQ Healthcare; 22 december 2017.
12. Waiting times for elective surgery, OECD Health at a Glance 2017.
13. van den Berg M, Meerding JW. De zorgstelselcompetitie. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RIVM, Centrum Kennisintegratie Volksgezondheid en Zorg. oktober 2016.
14. OECD Health Policy Studies, Health Data Governance. OECD; 2015.
15. Jeurissen P, Tanke M, Stadhouders N, Maarse H. Gereguleerde competitie en betaalbaarheid in de curatieve zorg. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. 181-98.
16. (1) Mossialos E, Djordjevic A, Osborn R, Sarnak D. International Profiles of Health Care Systems, Commonwealthfund; mei 2017. p 8; (2) Nationaal ZorgFonds: Maurice de Hond, sept. 2016; (3) Kieskamp W. Kiezers willen dat de overheid de zorg weer in handen neemt. Trouw 6 februari 2017.
17. Access to care, OECD-Health at a Glance 2017.
18. Nibud: http://www.nibud.nl/beroepsmatig/zorguitgaven-chronisch-zieken-5-jaar-gestegen/
19. Het eigen risico in de zorg. TNS 11 augustus 2016. p.17. Zie voor internationale data: Unmet needs for health care due to cost, OECD Health at a Glance 2017.
20. van der Schors W, Brabers AEM, de Jong JD. Solidariteit in het Nederlandse Zorgstelsel. Nivel: Utrecht.
21. Share of the population aged over 65 and 80 years, OECD-Health at a Glance 2017.
22. Polder J. Zorguitgaven. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. p.34.
23. Zie de beweging vanuit de beroepsgroepen naar meer professionele autonomie van Het Roer Moet Om naar (Ont)Regel de zorg: http://www.vvaa.nl/landingspagina/ont-regel-de-zorg Internationale vergelijking administrative efficiency: http://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2017/jul/mirror-mirror-international-comparisons-2017

 

1 JAAR GELEDEN: ‘5 Punten waarop het kabinet-Rutte III dreigt te falen in de zorg’

Het is het moment om deze voorspelling van een jaar geleden opnieuw kritisch te bezien. Wat is er tot nu toe van uitgekomen?
Wie reageert?

Zie ook businessinsider.nl: 5 Punten waarop Rutte3 dreigt te falen in de zorg (12 oktober 2017)
Joop.nl: Nederland-wil-minder-marktwerking-in-de-zorg-rutte-iii-doet-het-tegenovergestelde (24 oktober 2017)


ANALYSE – Mark Rutte presenteerde dinsdag het regeerakkoord waar Nederland zeven maanden op heeft moeten wachten. Wat betreft de zorg wil het kabinet-Rutte III doorgaan op de ingeslagen weg: nieuwe hervormingen zijn niet nodig in de zorg, wel verbeteringen. Maar een meerderheid van de bevolking blijft zich grote zorgen maken over de gezondheidszorg en wil dat de overheid meer gaat bepalen. Dat wil zeggen: meer publieke verantwoordelijkheid neemt en minder marktwerking toestaat. De marktwerking is het sterkst in het stelsel van de Zorgverzekeringswet. Dan gaat het om de curatieve en revaliderende zorg waar jaarlijks 45 miljard euro in omgaat. De financiering is geregeld via de inkomensafhankelijke zorgpremie, de premie basisverzekering en het eigen risico.
Over de hoogte van het eigen risico is veel politieke ophef geweest. Maar de problemen in de zorg gaan verder dan dat. Hieronder stip ik vijf punten aan waarop Rutte III de plank misslaat in de curatieve zorg:

1. Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
NIET WAAR – Het uniek Nederlandse private zorgstelsel is inferieur en levert dure zorg van een middelmatige kwaliteit in vergelijking met andere moderne Europese landen.

2. We houden het huidige stelsel met private zorgaanbieders en -verzekeraars onder publieke randvoorwaarden in stand en verbeteren dit waar nodig. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
DOODLOPENDE WEG – In haar advies van begin deze maand rekent de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) af met de rol die de zorgverzekeraars in het huidige stelsel vervullen. De RVS pleit voor een nieuwe opzet van het hele zorgstelsel. “De driehoek van de zorgverzekeringsmarkt, de zorginkoopmarkt en de zorgverleningsmarkt werkt niet”.

3. Gezonde mededinging draagt bij aan keuzevrijheid, betere zorg, innovatie en neerwaartse druk op de prijzen. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
GELDT NIET VOOR DE ZORG
– Zorgverlening is altijd individueel maatwerk èn te complex waardoor (uitzonderingen daargelaten) onderlinge vergelijking niet goed mogelijk is. Er is dus geen keuzevrijheid.
– Prijsconcurrentie leidt niet noodzakelijk tot betere zorg.
– Innovatie wordt in het huidige stelsel vaak tegengewerkt.
– De macrokosten stijgen en de kwaliteit van de zorg staat over breed spectrum onder druk, waardoor er opwaartse druk op de prijzen is.

4.Niet alleen de prijs, maar ook de kwaliteit moet centraal staan bij de zorginkoop. Daartoe moeten zorgaanbieders en verzekeraars verzekerden laagdrempeliger inzicht in de kwaliteit van het zorgaanbod en de ingekochte zorg per polis geven. Ook wordt de transparantie van de prijzen in de zorg stapsgewijs vergroot. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
MOEILIJK REALISEERBAAR – Zoals bij punt drie aangegeven: zorgverlening is individueel maatwerk en onderlinge vergelijking lastig. Dit maakt laagdrempelig inzicht in het zorgaanbod en de ingekochte zorg per polis erg complex, zelfs met digitale hulpmiddelen. Transparantie is in de zorg niet goed bereikbaar, met uitzondering van heel specifieke zorgverlening met een duidelijk eindresultaat, zoals bij een kunstknie of oogoperatie.

5.Met zorgaanbieders, zorgverleners, verzekeraars en toezichthouders zetten we met schrapsessies fors in op minder bureaucratie en minder regels. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
HARDNEKKIG PROBLEEM – Op dit moment is het als volgt: huisartsen (eerste lijn) slagen erin om de regeldruk te verminderen. In Nederlandse ziekenhuizen (2e lijn) wordt veel meer gemeten dan in het buitenland. De Nederlandse zorg kent meer dan 3000 indicatoren die worden gemeten, Ter vergelijking: in Duitse ziekenhuizen worden 464 indicatoren gemeten, in Britse 254, in Noorse 68 en in de Deense 25 (De Groene Amsterdammer, 2016). Verzamelen van al die informatie kost heel veel tijd van de professionals in de zorg.

 

Reacties een jaar geleden:

Prof. dr Armand R.J. Girbes  (Hoogleraar Intensive Care VUmc) – Goed stuk. De bezuiniging op de ziekenhuiszorg is rampzalig, bovenop de geneesmiddelen. De politiek hobbelt alleen een beetje achter de media aan.

Dr. Bart Bruijn (apotheekhoudend huisarts) – Hier fileert Gijs van Loef het zorgstelsel en de ideeen van de huidige coalitie m.b.t. de zorg.

Dr. Jan Terlouw – Dank je, Gijs. Ik ben het met je eens.

Dr. Glenn Mitrasing (‘Vogelvrije huisarts’) – retweet

Mr. Stijn van Engelen (juridisch medewerker Eldermans/Geerts, advocaten in de zorgsector) – Bedankt voor deze kritische bijdrage. Hoewel ik er niet op alle punten even scherp in zit als u zie ik inderdaad heel veel mooie woorden terwijl de praktische uitvoering niet haalbaar is. Vooral punt 5 is m.i. een probleem aangezien het sterk de vraag is of al deze indicatoren leiden tot meer inzichten en betere kwaliteit van zorg en zorginkoop.

Drs. Franklin Neuteboom (tekstschrijver, marketingcommunicator) – Duidelijk verhaal, mooi onderbouwd!

Cliff Clavin – Ik prijs Gijs van Loef om zijn gedegen, inzichtelijke betoog. Dit is een mooie, planmatige deconstructie van een serie fabels die ons dag in, dag uit voorgehouden worden.

 

HP/DeTIJD – Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten?

In HP/DeTIJD deze week wordt ik geciteerd in een artikel van Sebas Bouquet Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten?

Het citaatgedeelte –

Op naar een Publieker zorgstelsel
“Gijs van Loef is specialist marktwerking in de zorg en mengt zich al jaren in het vraagstuk van het huidige zorgstelsel. Hij schreef onder meer het boek Kiezen tussen overheid en markt (2013), analyseert marktwerking in de zorg en was financieel deskundige achter het Nationaal Zorgfonds – een concept waarbij de zorgverzekeraars worden afgeschaft.

“Op dit moment is het nog te vroeg voor een publieker zorgstelsel”, zegt Van Loef. “Eerst zullen we de realiteit onder ogen moeten zien zoals die is en steeds weer blijkt – zie de stijging van de zorgpremie. De zorgelite (gesteund door de meeste politieke partijen) is als de dood voor dit debat.”

Lees hier het volledige artikel: Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten

Kwaliteit Medische Zorg 14 EU-landen 2016: Nederland 8e plaats (OESO) (5)

update 24/3/2017: tabellen zijn gekalibreerd

Wat zijn Nederlandse medische zorgprestaties in internationaal vergelijkend perspectief? Deze vraag is een maand geleden gesteld aan 12 artsen, werkzaam in de 1e, 2e en 3e lijn (de medische controlegroep). Op basis van  de gegevens van de OESO is een tabel opgesteld met 33 kwaliteitsindicatoren en deze tabel is aan de medische controlegroep voorgelegd. Op basis van de reacties uit de controlegroep zijn drie indicatoren geschrapt, de hier gepubliceerde tabel bestaat uit 30 kwaliteitsindicatoren. De onderzoeksmethodiek borduurt voort op de eerdere publicaties (1), (2), (3) en (4).

oecd_logo

De indicator ‘Levensverwachting bij geboorte’is de internationaal meest gehanteerde indicator en mag niet ontbreken, evenals de waardering van de eigen gezondheid. Er is verder gezocht naar en geselecteerd op indicatoren die daadwerkelijk iets zeggen over de kans op doodgaan aan een ziekte, of de overlevingskans (13 indicatoren). Ook is een drietal aanbodindicatoren geselecteerd (aantal artsen, aantal verpleegkundigen, aantal apothekers). Twee indicatoren betreffen inenteningsprogramma’s voor kleine kinderen en ouderen. De tien overige indicatoren worden door de medici ook als relevant beschouwd. In totaliteit ontstaat een robuust beeld van aantoonbare curatieve gezondheidskwaliteit van een land.

life-expectancy-health-spending-per-capita-toelichting-20092016

Gekozen is voor een selectie van de 14 ‘moderne’ Europese landen met een minimale bevolkingsomvang van 5 miljoen inwoners. De overweging is dat zo’n selectie zinvoller is dan de gebruikelijke vergelijking met de OESO-landen in totaliteit. Dit zijn 14 moderne Europese landen die een gedeelde politiek-democratische, sociaal-economische en technologische ontwikkeling doormaken, waardoor de vergelijkbaarheid toeneemt. Het betreft de landen België, Denemarken, Duitsland, Engeland (UK), Frankrijk, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland. Van deze 14 landen zijn data beschikbaar in de periodieke (jaarlijkse) OECD Health at a Glance rapportages die online raadpleegbaar zijn. Zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-europe-2016_9789264265592-en

De  OESO-tabel scores van de 14 landen zijn omgezet in punten: 1 punt voor het land met de beste score, 14 punten voor het land met de slechtste score. De scores op alle 30 indicatoren zijn opgeteld en gedeeld door 30, dit is de gemiddelde score per land. De gemiddelde score per land is vertaald naar de eindpositie: het land met de hoogste kwaliteit heeft de laagste score, het land met de laagste kwaliteit heeft de hoogste score. In de tabel staat Nederland op een 9e plaats (update 24/3/2017, de tabel is ‘gekalibreerd’ door bij ontbrekende data de scores van de andere landen van 1 tot en met 14 uit de middelen, dit is zuiverder):

 

Bron: OECD Health at a Glance 2016 http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-europe-2016_9789264265592-en Organ Donationhttp://public.tableau.com/views/BOTnet/OrganDonorMap?:embed=y&:toolbar=no&:display_count=yes&:showVizHome=no#2

update 27/1/2017 – Er is specifieke kritiek op het gebruik van een tweetal Supply-indicatoren: het aantal artsen per 1000 en apothekers per 1000. Als we deze twee indicatoren elimineren komt Nederland gunstiger naar voren, een zesde plaats op de ranglijst (update 24/3/2017, de tabel is gekalibreerd). Er zijn een aantal verschuivingen die het volgende totaalbeeld opleveren:

 

4. Kwaliteit Medische Zorg gedaald tov. ‘modern Europees’ gemiddelde van 2007 > 2016

On request translation in English can be made – Data retrieved from OECD Health at a Glance, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2016. Published in ESB 1/2017.

update 23 maart – De conclusie uit het ESB-artikel staat recht overeind na een eerste afstemmingsronde met CPB en CBS: Samenvattend, sinds de invoering van het systeem van gereguleerde marktwerking is de kwaliteit van de medische zorg in internationaal perspectief verslechterd, terwijl de kosten juist disproportioneel zijn gestegen.

 

Hoe ontwikkelen Nederlandse medische zorgprestaties zich in internationaal vergelijkend perspectief?  

Gekozen is voor een selectie van de 14 ‘moderne’ Europese landen met een minimale bevolkingsomvang van 5 miljoen inwoners. De overweging is dat zo’n selectie zinvoller is dan de gebruikelijke vergelijking met de OECD-landen in totaliteit. Dit zijn 14 moderne Europese landen die een gedeelde politiek-democratische, sociaal-economische en technologische ontwikkeling doormaken, waardoor de vergelijkbaarheid toeneemt. Het betreft de landen België, Denemarken, Duitsland, Engeland (UK), Frankrijk, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland. Van deze 14 landen zijn data beschikbaar in de periodieke (jaarlijkse) OECD Health at a Glance rapportages die online raadpleegbaar zijn. In 2007 waren van Belgie nog maar 7 van de 13 indicatoren bekend. Desalniettemin is Belgie meegenomen in de tabel.

Selectie van indicatoren van medische kwaliteit

Op basis van de online tabellen van OESO Health at a Glance is een selectie gemaakt van bruikbare kwaliteitsindicatoren.  Daarbij is als volgt te werk gegaan:

  • Indicatoren komen in alle opeenvolgende OESO rapportages voor (in 2007 was er een veel beperktere verzameling indicatoren dan in 2016)
  • uitsluitend selectie van indicatoren met data van minimaal 12 van de 14 moderne EU-landen
  • selectie van indicatoren die daadwerkelijk iets zeggen over kwaliteit (zoals mortality ratescancer survivalavoidable hospital admissions )
  • Non-medical determinants of health (zoals smoking, alcohol consumption en overweight and obesity) zijn uiteraard van invloed, maar niet meegenomen in de vergelijking.

Aldus is een tabel samengesteld onderverdeeld in vier clusters: Absolute healthHealth SuppliersHealth Status en Quality of Care.

De OESO-tabel scores van de 14 landen zijn omgezet in punten: 1 punt voor het land met de beste score, 14 punten voor het land met de slechtste score. De scores op alle 13 indicatoren zijn opgeteld en gedeeld door 13, dit is de gemiddelde score per land. De gemiddelde score per land is vertaald naar de eindpositie: het land met de hoogste kwaliteit heeft de laagste score, het land met de laagste kwaliteit heeft de hoogste score. De tabel is hier als (onleesbaar) plaatje weergegeven en als apart document bijgevoegd.

Nederland is in de afgelopen drie jaar gezakt op de ranglijst (update 24/3/2017:  de tabel is ‘gekalibreerd’ door bij ontbrekende data de scores van de andere landen van 1 tot en met 14 uit de middelen, het is de basis van Figuur 1. in de ESB-publicatie).

 

 

 

 

 

 

Tien jaar marktwerking in de zorg in Arts en Auto 12/2016

In het kerstnummer van Arts en Auto verscheen Tien jaar marktwerking in de zorg: https://www.artsenauto.nl/tien-jaar-marktwerking/

 

Reacties per mail

van: Arnold Brouwer, apotheekhoudend huisarts – En nu lees ik in Arts en Auto, wat net in de bus valt, een artikel van jouw hand waarin alles nog eens heel duidelijk wordt verwoord. Prima!

van: Pieter van den Hombergh, IQhealthcare Radboud UMC Nijmegen – Jouw artikel was helder en relevant. Want er is bar weinig goed onderzoek naar de invoering van de marktwerking. Dat is een ideologisch besluit. Dus is jouw artikel al weer meer houvast.

 

 

‘Een patiëntgeoriënteerd zorgstelsel (De Cure onder het mes)’: Topblog SKIPR laatste 4 jaar!

Mijn jubileumblog (publicatie 1 jaar geleden) is nu de topblog op SKIPRhttps://www.skipr.nl/blogs/id2469-een-patintgeorinteerd-zorgstelsel.html

Lees hier nogmaals het onderliggende essay:download
de-cure-onder-het-mes-6x-14102016

zorgregisseur