Wat is de nalatenschap van Fleur Agema voor wat betreft de marktwerking in de zorg? Ik zal hier enkele blogs over schrijven, vandaag de eerste. Op 14 maart 2025 kwam het kabinet met de Kamerbrief over marktwerking in de zorg (Beslisnota en brief ‘Kwaliteit van zorg’).
Kijk gewoon terug op afleveringen Yes minister…de minister wordt teruggefloten door zijn ambtenaren. Waarschijnlijk zal er ook een argument in gezeten hebben van de kiezersgunst en het grootste spending ministry. De ZVW 2006 is er gekomen als rookgordijn, zodat de VVD nooit kan worden afgerekend op steeds hogere kosten in de zorg. Laat dat maar bij de zorgverzekeraars (maar ondertussen wordt 2/3 van alle zorgkosten wel via de fiscus geïnd) - Wim Heres, MD Family Medicine
Waarom verwijderde Fleur haar tweet over het aan banden leggen van de marktwerking?
Op 14 maart (rond 15:00 uur?), dus bij het verschijnen van de Kamerbrief, plaatst Fleur Agema alias @ministerVWS dit bericht op twitter (‘X’):
Marktwerking in de zorg gaan we aan banden leggen. Ik wil de marktwerking naar onze hand zetten, doen wat nodig is in het belang van de patiënt. Daarom passen we op minimaal 8 onderdelen de marktwerking in de zorg aan: rijksoverheid.nl/ministeries/…
Ik lees de tweet nog geen uur later en reageer direct: ‘Goed plan, eindelijk. Het roept herinneringen op…’ met een link naar mijn blog van 15 maart 2019 (met op 19/12/’20 een update) Failliet marktwerking in de gezondheidszorg. En maak een screenprint van mijn commentaar op ministers’ tweet. Mijn reactie trekt direct aandacht op twitter, eerste likes en reposts verschijnen op mijn scherm.
Nog geen kwartier later, schat ik, heeft @minVWS haar bericht weer verwijderd. ‘k Maak direct een screenprint: dezelfde middag, 14 maart 2025 om 15:30 uur, blijkt het bericht te zijn verwijderd.
Ik vind dit opmerkelijk en attendeer de media op de verwijderde tweet van de minister VWS. De volgende journalisten zijn geïnformeerd: Eelke van Ark (Follow The Money), Sander Zurhake (NOS gezondheidszorg), Marcia Nieuwenhuis (RTL Nieuws), Jeroen Wester (NRC), Maarten Keulemans (de Volkskrant) en Ad van Oosten (Nieuwsuur).
Op twitter wordt er meegelezen (oa. 30 ‘Likes’) en gerepost (17).
Beslisnota (boven)en Kamerbrief (onder; pag. 1 en 3)
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Bijgaand stuur ik u - na peer review van vier deskundigen- de reactie op de Beslisnota en brief van de staatssecretaris VWS over het rapport ‘Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?
De oversterfte is in Nederland na corona aanzienlijk hoger dan in andere West-Europese landen, terwijl de relatieve levensverwachting gedaald is. Ook is het ziekteverzuim sinds corona toegenomen, vooral in de gezondheidszorg. Dit wijst allemaal op een grotere impact van corona op de gezondheid en de economie in Nederland, dan in de andere genoemde landen.
De kengetallen/Key Performance Indicators (oversterfte; levensverwachting bij geboorte; ziekteverzuim en arbeidstekort in de zorg) worden onvoldoende in beeld gebracht door het RIVM en het CBS.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Goeie analyse Gijs. Houdt de boel scherp. Blijf dat doen, want politieke leervermogen is inmiddels nihil. – Jaap van den Heuvel
Toen, aan het eind van het eerste vaccinatiejaar (het 4e kwartaal van ’21), Nederland de grootste oversterftepiek had van West-Europa gingen bij mij de eerste alarmbellen rinkelen. Er was sprake van een heus zorginfarct, als enige land gingen we opnieuw in de lockdown. NB We waren zo ongeveer het laatste land dat ging vaccineren.
In het voorjaar van ’23 was de pandemie volgens de politiek in ons land voorbij. Maar de oversterfte hield wel aan en steeds duidelijker werd het verschil met de landen om ons heen. In mei ’23 stelde ik vast dat de oversterfte in Nederland in internationaal opzicht exceptioneel hoog was.
In 2024 blijkt de oversterfte nog steeds niet voorbij, … althans bij ons. Zo hebben de Belgen – het land waarmee we het best kunnen vergelijken – het sterftebeest al lang getemd. De internationale ranglijsten tonen het ondubbelzinnig aan: Nederland heeft op grote afstand de hoogste oversterfte van heel West-Europa.
De conclusie is dat het zorgstelsel faalt. Snelle vaccinatie met goede publiekscommunicatie door een stevige publieke gezondheidszorg had dit debacle kunnen voorkomen: De zorgmarkt blijkt hiertoe niet in staat.
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
Als je het verhaal leest, dan hoop je stilletjes dat het over een ander land heel ver weg ergens achter de Oeral gaat. Maar nee, we zijn het zelf. – Jaap van den Heuvel, interim CEO St. Maartenskliniek en emeritus hoogleraar Healthcare Management, tevens columnist
Dank Gijs, belangrijk werk! – Robert Kreis, gepensioneerd chirurg en emeritus hoogleraar Brandwondenzorg VUmc, tevens columnist
Gijs heeft werkelijk onnavolgbaar werk verricht. En er ligt niemand wakker van. – Caren Kunst, zorgverlener in de palliatief terminale zorg (76 Likes, 9 reposts)
Onder de aandacht gebracht van onder meer de hoogleraren: Patrick Jeurissen, Armand Girbes, Willy Spaan, Jim Reekers, Roland Bal, Marcel Levi, Diana Delnoij, Bianca Buurman, Bart Berden, Angela Maas, Hedwig Vos, Niels Chavannes, Floortje Schepers
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
De marktwerking – hoe onvolkomen die ook is, critici die stellen dat er geen ‘echte marktwerking’ is hebben strikt genomen gelijk, maar een ‘echte markt’ is ondenkbaar in een publiek gefinancierde gezondheidszorg – holt de zorg als collectieve voorziening voor de gehele bevolking uit en richt haar uiteindelijk ten gronde.
vanLoef Research toonde eerder aan dat de oversterfte in Nederland sinds de uitbraak van corona in 2020 tot de allerhoogste van heel West-Europa behoort. Er is overvloedig bewijs dat de marktwerking een belangrijke, zo niet de belangrijkste oorzaak van de exceptionele oversterfte is.
25 oktober 2023 – update Tabel (incl. verkiezingsprogramma NSC); 23 september 2023 – update Tabel (incl. verkiezingsprogramma D66); 17 september 2023 – update Tabel (incl. verkiezingsprogramma PVV); 14 september 2023 – 1e versie
Gezondheidszorg is het belangrijkste politieke thema volgens IPSOS (bron: ipsos/NRC).
Dit is een compacte, ruwe schets van het ‘Zorg hoofdstuk’ in de Verkiezingsprogramma’s van de volgens IPSOS zeven grootste politieke partijen bij de komende Tweede Kamerverkiezingen. De peilingen geven een constant beeld (26/10). Wijzigingen zijn in vet aangegeven. Feedback is welkom, ook bij eventuele fouten.
Opmerkingen vooraf over het thema ‘Zorg’
De zorg is ingewikkeld. Wat is de overeenkomst tussen technische complexe zorg (bijv. een open hartoperatie) en de arbeidsintensieve mantelzorg voor iemand in een rolstoel?
De zorg bestaat dus uit meerdere (denk)werelden. Er zijn vrijwel geen algemeen bekende en geaccepteerde kengetallen om prestaties te kunnen beoordelen, zoals bij het openbaar vervoer, of in het onderwijs. Uitzondering: de zorgkosten. Maar niet: de opbrengsten van de zorg.
Het is als gevolg hiervan moeilijk om een eenduidige discussie te voeren over de zorg. Wat is de overlap tussen verschillende denkbeelden? Discussies over de zorg lijken vooral discussies tussen verschillende belangen(partijen) te zijn. Waar is het algemeen belang?
De landelijke overheid heeft de regie over de zorg, de sturing vanuit het algemeen belang, uit handen gegeven met de marktwerking van 2006 en de decentralisaties van 2015.
De corona pandemie heeft deze kwesties (opnieuw) pijnlijk duidelijk gemaakt.
Toelichting bij de gepresenteerde tabel
De volgens de peiling ‘grootste politieke partijen’ zijn BBB, NSC, PvdA/Groen Links, D66, PVV, VVD en de Partij voor de Dieren. Het gaat om deze zeven (voorheen: acht) partijen.
Het hoofdstuk ‘Zorg’ verschilt qua omvang en inhoudelijke uitwerking. In de tabel vind u het aantal paragrafen en het aantal (items) per programma.
Als laatste van de grote partijen heeft nu ook NSC haar verkiezingsprogramma gepresenteerd.
De rij ‘INHOUDELIJKE KWALITEIT & CONSISTENTIE’ is een oordeel van de auteur. 90% Is de hoogste beoordeling.
Gekozen is voor 17 items om te kunnen vergelijken. Uiteraard doet dit geen recht aan de verscheidenheid van de programma’s. Er valt van alles op aan te merken. Deze 17 items geven desalniettemin een beeld van wat de partijen met ‘de Zorg’ voor hebben.
Bij 15 items is het mogelijk een getalsmatige weergave te geven. Daarbij is het opgetelde geprognosticeerde zetelaantal van alle vergeleken partijen als uitgangspunt genomen (de Noemer). Zie de kolom SAMENVATTING. Meerderheden zijn grijs gearceerd (grotere meerderheden meer donkergrijs). Voorbeeld: Alle partijen willen betere arbeidsvoorwaarden voor zorgverleners om het werk aantrekkelijker te maken en zorgorganisaties ‘robuuster’. Zij hebben een absolute meerderheid (122/122= 100%). De vakjes zijn donkergrijs gearceerd met witte letters.
Dit kan een groeidocument worden. Opmerkingen, suggesties e.d. zijn welkom en worden meegenomen bij een eventuele nieuwe versie.
11 Opvallende uitkomsten – het aantal ‘meerderheden’ is sterk verminderd met toevoeging van D66 (er waren 11 meerderheidsstandpunten in de vorige versie, nu nog 6).
1e) Er is een bres geslagen in de status quo, het marktgedreven zorgstelsel staat nadrukkelijk ter discussie. Zowel de combinatie PvdA/Groen Links, als de BBB, de PVV en de Partij voor de Dieren willen ingrijpende veranderingen in het zorgstelsel: Veel minder marktwerking. Ook NSC pleit voor terugdringing van de gereguleerde marktwerking. Mijn inschatting is dat ook andere partijen deze lijn gaan volgen. D66 wil het zorgstelsel doorontwikkelen. Een (majeure?) zorgstelselwijziging staat op de agenda.
2e) De meeste partijen hebben hun bekomst van eHealth als wonderolie voor de zorg. Er is een gegroeide aversie tegen de (niet ingeloste, maar commercieel gedreven) beloften van de ICT. Alleen D66 en de VVD geloven in de meerwaarde van eHealth.
3e) Absolute meerderheid: Betere arbeidsvoorwaarden voor Zorgverleners (NB: niet de medisch-specialisten!). Goede, menselijke zorg is arbeidsintensief en kost geld.
4e) Grote meerderheid: Versterking van de positie van (praktijkhoudende) huisartsen, integrale 1e lijnszorg. Meer tijd voor de patient. Facilitering van huisvesting door gemeenten.
5e) Absolute meerderheid: Partijen willen een landelijke dekking van goed bereikbare (streek)ziekenhuizen met oa. SEH behouden. (afb.: Landelijke Acute Zorgkaart, website http://www.lazk.nl )
6e) Grote meerderheid: de Jeugdzorg moet sterk verbeteren. De decentralisatie naar gemeenten is niet goed gegaan. De vraag is: Hoe dan wel?
7e) Grote meerderheid: de (specialistische) GGZ moet sterk verbeteren. De vraag is: Hoe dan wel?
8e) Er is een meerderheid voor investeringen in de ouderenzorg, maar de accenten verschillen (aantal en soorten woonplekken; verpleeghuizen; burgerinitiatieven; aanpassing WLZ).
9e) Grote meerderheid: Preventie moet veel meer gewicht krijgen, het moet een hoeksteen van het zorgbeleid worden. Preventie. Een gezondere leefomgeving, gezondere voeding en een gezondere leefstijl moet worden nagestreefd. Voorlichting. Dat houdt onherroepelijk ook regulering (wetgeving) in. D66 vult preventie niet in.
10e) Zeer grote meerderheid: Longcovid moet serieus genomen worden. Aandacht en financiele compensatie voor slachtoffers, en meer medisch onderzoek.
11e) Grote meerderheid: Mondzorg moet weer in het basispakket.
Repost – Dank Gijs, interessante en relevante analyse. – Margit van Hoeve, Eigen Regie als Basis
Zie vooral punt 4, meerderheid is voor versterking vd positie van praktijkhoudende huisartsen! – Trix van der Torren, praktijkmanager huisartsenpraktijk
‘Likes’ -Richard Janssen, emeritus professor Healthcare Management Erasmus University; Manon Kleijweg, ouderenpsychiater; Niels Tinga, psychiater; Jacqueline Wijnveen, toezichthouder Zorg; Mark Haagmans, interventie-radioloog; Bea Spek, opleidingsdirecteur AMC; Lieke der Kinderen en Cathy Terleth, Logopedisten; Mariska Hoos, ex-ambulanceverpleegkundige longcovid; e.a.
Die tien punten zijn erg goed samengevat. Alle wensen tot verbetering bij elkaar zijn zeer vermoedelijk onbetaalbaar. Je zou moeten doorpakken naar “gepaste zorg”. Maar dat hoor je weer te weinig. – Jaap van den Heuvel, emeritus professor Healthcare Management UvA
Super dank!! Zou je misschien Volt nog bij analyse kunnen betrekken? – Isabel van Hövell-Ullmann, huisarts
Dankjewel voor dit heldere overzicht. – Ellen van der Leeden, patient longcovid
Dank Gijs! Mooi overzicht. En inderdaad, qua inhoud laten de programma’s over het algemeen te wensen over. Daar mag best nog aan gesleuteld worden door de partijen. – Eleanne Ho, initiatiefnemer Eerstelijns logopedie in zwaar weer
Retweet – Wim Schellekens, voormalig hoofdinspecteur IGZ en lid voormalig RedTeam coronacrisis
RT+ – Onvoorstelbaar dat bijna alle partijen die hun mond vol hebben over #bestaanszekerheid nauwelijks aandacht besteden aan o zo belangrijke problemen zoals #wonen en #zorgpremie . – Bart Sluis, mensen mens
Dank! Geeft goed beeld. Ergens nog iets over geneesmiddelen gelezen? – Nicole Hunfeld, o.a. ziekenhuisapotheker intensive care / bestuurder KNMP / assistant professor Erasmus MC
Videoclip D66 over de zorg (in de tabel ‘filmpje D66’)
Ernst Kuipers @ministerVWS trad aan met een missie: de zorg moderniseren. Het werk is nog niet af. Toch is in korte tijd verandering gebracht waar de zorg naar snakte.
“Ik heb er alle vertrouwen in dat het zorgveld dit niet meer loslaat, dit is écht een verandering van koers.” pic.twitter.com/ftjjmKMBw8
In Wynia’s week staat deze week dit artikel van Paul Hekkens:
Minister Kuipers van Volksgezondheid liegt wetenschappelijk over oversterfte (titel)
Een citaat.
Wat ook kan hebben bijgedragen aan de oversterfte in 2022, is de slechte staat van de gezondheidszorg in Nederland. Zo is het aantal intensive care-plekken per 100.000 patiënten in Nederland lager dan in de omringende landen. Gijs van Loef meent dat de gezondheidszorg in Nederland er slechter aan toe is dan gemiddeld in West-Europa. Daarom ook dat de oversterfte in Nederland in 2022 hoger was dan gemiddeld in Europa. Als de gezondheidszorg door een nadruk op marktwerking en kostenbesparing voorafgaand aan de epidemie al krap bemeten is, dan doet dat zich des te sterker voelen als er vanwege de epidemie een zwaar beroep op die gezondheidszorg wordt gedaan, en dan blijkt de gezondheidszorg daarna ook des te meer aangetast te zijn. Zorgeconoom Eline van den Broek bevestigt dit beeld als ze zegt: ‘We hadden een capaciteitsprobleem in de zorg, en dat hebben we nog steeds.’
Gijs van Loef 