Onderzoeksartikel ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’ met volledige lijst Referenties

EUROPESE TOPPOSITIE VAN NEDERLANDSE ZORG WANKELT

Europese toppositie van Nederlandse gezondheidszorg moet worden genuanceerd

Volgens politici en beleidsmakers is het Nederlandse gezondheidszorg een van de beste, zo niet hét beste zorgstelsel van Europa. Maar klopt dat wel? Hoe goed is onze zorg? Socioloog Gijs van Loef vergeleek allerlei indicatoren en nuanceerde die conclusie…

Lees verder: Nederlandse zorg valt van haar voetstuk
…………………………………………………………………………………..
Grafiek en Tabel (niet in het tijdschrift): de geleidelijke achteruitgang van de medische gezondheidszorg in verhouding tot de EU14.
Zelfde data, cijfermatig wergegeven:

…………………………………………………………………………………..

De tijdschriftpublicatie bevat slechts drie voetnoten. De volledige lijst van voetnoten/referenties (o.b.v. pagina’s tijdschrift):  

Referenties (paginanummer in MC42, Linkerkolom/Rechterkolom LK/RK , regel)
pag 18, RK 2e regel > 1. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization 78(6); 2000.
pag 18, RK, 5e regel van onder > 2. Life expectancy at birth: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/life_tables/en/; http://www.ourworldindata.org
pag 18, RK, onderste regel (voetnoot 1 in MC42)> 3. Zelfstandig onderzoek van data OECD-Health at a Glance 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017. Voor het eerst gepubliceerd in: Economisch Statistische Berichten. 2017;1 http://www.gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/
pag 19, LK, 7e regel > 4. Health care activities, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 19, RK, 5e regel (voetnoot 2 in MC42)> 5. Zelfstandig onderzoek. Jaarberichten 2004, 2007, Jaarbeelden 2010, 2013, 2016. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
pag 19, RK, 6e regel > 6. Kiers B. NZa: wachttijden zorg lopen de spuigaten uit. Zorgvisie; 15 januari 2018.
pag 20, LK, laatste regel 1e alinea > 7. WRR: http://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid ; Health Status, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, 24e regel van onder > 8. Zie bijvoorbeeld het Pamflet voor De Nieuwe GGZ 21 oktober 2015: http://www.denieuweggz.nl
pag 20, LK, 20e regel van onder > 9. Jeugdhulp. Nederlands Jeugdinstituut: http://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-voorziening/Aanbod-Jeugdhulp
pag 20, LK, 17e regel van onder (voetnoot 3 in MC42) > 10. OECD Health at a Glance 2017 heeft vier tabellen met vergelijkende data: chronische depressies (vier Europese landen scoren beter dan Nederland: zeven landen scoren slechter, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/prevalence-of-chronic-depression-2014_health_glance-2017-graph22-en; suïcide (vergelijkbaar beeld, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph20-en; suïcide na vertrek uit de instelling (Nederland scoort het slechtst, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-following-hospitalisation-for-a-psychiatric-disorder-within-30-days-and-one-year-of-discharge-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph95-en); suïcide binnen de instelling, (Nederland scoort het slechtste zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/inpatient-suicide-amongst-patients-with-a-psychiatric-disorder-2014-or-nearest-year_health_glance-2017-graph94-en).
pag 20, LK, 6e regel van onder > 11. Wammes J, van der Wees P, Westert G. International Health Policy Survey 2017, Onderzoek onder 65-plussers in 11 landen. IQ Healthcare; 22 december 2017.
pag 20, LK, 5e regel van onder > 12. Waiting times for elective surgery, OECD Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, onderste regel > 13. van den Berg M, Meerding JW. De zorgstelselcompetitie. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RIVM, Centrum Kennisintegratie Volksgezondheid en Zorg. oktober 2016.
pag 20, RK, 2e regel > 14. OECD Health Policy Studies, Health Data Governance. OECD; 2015.
pag 20, RK, 5e regel > 15. Jeurissen P, Tanke M, Stadhouders N, Maarse H. Gereguleerde competitie en betaalbaarheid in de curatieve zorg. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. 181-98.
pag 20, RK laatste regel 1e alinea > 16. (1) Mossialos E, Djordjevic A, Osborn R, Sarnak D. International Profiles of Health Care Systems, Commonwealthfund; mei 2017. p 8; (2) Nationaal ZorgFonds: Maurice de Hond, sept. 2016; (3) Kieskamp W. Kiezers willen dat de overheid de zorg weer in handen neemt. Trouw 6 februari 2017.
pag 20, RK 19e regel van onder > 17. Access to care, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, RK, voorlaatste regel > 18. Nibud: http://www.nibud.nl/beroepsmatig/zorguitgaven-chronisch-zieken-5-jaar-gestegen/
pag 20, RK, voorlaatste regel > 19. Het eigen risico in de zorg. TNS 11 augustus 2016. p.17. Zie voor internationale data: Unmet needs for health care due to cost, OECD Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, laatste regel 1e alinea > 20. van der Schors W, Brabers AEM, de Jong JD. Solidariteit in het Nederlandse Zorgstelsel. Nivel: Utrecht.
pag 21, LK, einde 1e alinea Paragraaf 4. > 21. Share of the population aged over 65 and 80 years, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, 2e regel 2e alinea Paragraaf 4 > 22. Polder J. Zorguitgaven. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. p.34.
pag 21, LK, voorlaatste regel 2e alinea Paragraaf 4 > 23. Zie de beweging vanuit de beroepsgroepen naar meer professionele autonomie van Het Roer Moet Om naar (Ont)Regel de zorg: http://www.vvaa.nl/landingspagina/ont-regel-de-zorg Internationale vergelijking administrative efficiency: http://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2017/jul/mirror-mirror-international-comparisons-2017

…………………………………………………………………………………..

Lees hier de reacties in het tijdschrift: Reacties
Anton Maes op Zorgenstelsel.nl: Werken aan de agenda van de vooruitgang

Opmerkelijke wijziging communicatie Rijksoverheid over de Gezondheidszorg

update 19/11/2018 – De Topsector Life Sciences & Health vertelt nog steeds het verhaal dat de Nederlandse gezondheidszorg alom bewondering oproept in het buitenland en komt met een rammelende onderbouwing > Keynote Nico van Meeteren
update 17/11/2018 – Tweet van 1 juli 2018 meer dan 100 x bekeken afgelopen 24 uur. SMOKING GUN?!
…………………………………………………………………………………………

Tot deze zomer vertelde de rijksoverheid een eenzijdig, te positief ingekleurd verhaal over de kwaliteit van de Nederlandse medische gezondheidszorg, onderzoek werd (voorzover mij bekend) achterwege gelaten. Het zorgstelsel, gebaseerd op de beleidsfilosofie van de gereguleerde marktwerking (> De 10 randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking ) moest en zou succesvol zijn, empirische onderbouwing van haar prestaties bleef achterwege. Zorgbestuurders promoten ons unieke zorgstelsel als exportproduct van de BV Nederland (> Nederlandse zorg als exportproduct). Het laatste overheidsrapport over het zorgstelsel is ‘Zorgbalans – De prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg’ van het RIVM (2014).

In de jaren 2015 en 2017 zijn er geen publicaties van de Rijksoverheid over de werking van het zorgstelsel (meegerekend het RIVM, het SCP, CBS e.a.): 2015 Is het jaar van de decentralisaties in het sociaal domein (Awbz>Wlz; Wmo-ouderenzorg en Jeugdzorg), 2017 is het jaar van de verkiezingen voor de Tweede Kamer. In 2016 zijn er wel enkele rapporten die er iets over zeggen (zie tekstvensters hierna). In de afgelopen jaren heb ik meerdere malen het RIVM, het SCP en iBMG/ESHPM aangesproken op tendentieuze berichtgeving, alles is gepubliceerd op mijn website (>links onderaan).

 

De summiere berichten vanaf 2014 luiden in chronologische volgorde als volgt (mijn commentaar in cursief):

Quote: “Veel gezondheidszorg in Nederland is van hoog niveau en er zijn veel gunstige trends. Internationale vergelijking van kwaliteitsindicatoren van de OECD laat zien dat bij het merendeel van deze indicatoren Nederland bovengemiddeld scoort vergeleken bij andere
welvarende landen.”

RIVM: Zorgbalans, de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg, najaar 2014

 

Quote: “Wij hebben een fantastische gezondheidszorg en daar moeten we toch vooral ons voordeel mee doen.”

voorzitter Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 1 okt. 2015

 

Quote: “De levensverwachting bij geboorte voor Nederlandse mannen is één van de hoogste in de Europese Unie, de levensverwachting bij geboorte voor Nederlandse vrouwen is ongeveer gelijk aan het EU-gemiddelde.”

RIVM: website, sept. 2016

NB: Noorwegen en Zwitserland zijn geen EU, beiden hebben een hogere levensverwachting van man en vrouw

Quotes: “De Nederlandse zorg doet het vergeleken met tien andere hoogontwikkelde Westerse landen meer dan prima.”; “Het voorbeeld van het stelsel dat werkt”.

Rijksoverheid: website, 17 nov. 2016

NB: O.b.v. survey met beperkte respons wordt groot nieuws gebracht

Quote: “De Nederlandse gezondheidzorg behoort tot de beste van Europa.”

IGZ: Jaarbeeld 2016
Begroting 2018, XVI Volksgezondheid en Sport, TK- 34775 XVI: “Tegelijkertijd staat de kwaliteit van de Nederlandse zorg nog steeds hoog in internationale vergelijkingen.”

Miljoenennota 2018
Quote: “Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa.”

Regeerakkoord RutteIII: Vertrouwen in de toekomst
Uit ‘Burgerperspectieven’ blijkt dat de Gezondheidszorg het belangrijkste maatschappelijke probleem is (Nationale Politieke Agenda), maar de redactie van het SCP besteedt er helemaal geen aandacht aan in de ‘Belangríjkste Bevindingen’.

SCP: Burgerperspectieven, 30 maart 2018
Het CBS komt met de ‘Monitor Brede Welvaart’, neemt het het citaat uit het Regeerakkoord over “Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa” maar toont een dashboard met cijfers dat hier absoluut niet mee rijmt. Het CBS gooit voor het eerst roet in het eten van de overheidscommunicatie.

CBS: Monitor Brede Welvaart – Gezondheid en Zorg, 16 mei 2018
Het RIVM (ism. minVWS) komt nu met een opmerkelijke wijziging in de overheidscommunicatie: “Nederlandse gezondheid vergelijkbaar met buurlanden. De gezondheid van de Nederlandse bevolking komt op hoofdlijnen overeen met die van verschillende buurlanden. Dat blijkt uit onderzoek door het RIVM en het ministerie van VWS waarin de gezondheid en de gezondheidszorg in Nederland zijn vergeleken met die van elf nabijgelegen Europese landen met een vergelijkbare economie en cultuur.” Wel is de Publiekssamenvatting nog (te) positief geformuleerd: “In Nederland is de kwaliteit en toegankelijkheid van de medische zorg over het algemeen beter of van een vergelijkbaar niveau ten opzichte van de andere landen.”

RIVM/minVWS, 29 juni 2018

Interpretatie overheidscommunicatie en vergelijking met posts op deze website (excuses voor de leesbaarheid):

In maart 2018 werd het Platform Betrouwbare Zorgcijfers opgericht. Is er een causaal verband? 

bronnen:
https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Nederlandse_gezondheid_vergelijkbaar_met_buurlanden

skipr: Nederlandse gezondheid vergelijkbaar met die in buurlanden

Recente publicaties op mijn website (meest recente bovenaan):
De wereldwijde levensverwachting, Nederland verliest terrein
Quotes over de gezondheidszorg
Het Nederlandse zorgstelsel voldoet niet aan de doelstellingen van de WHO
Nederlandse gezondheidszorg in internationaal perspectief
Monitor Brede Welvaart
SCP negeert gezondheidszorg als belangrijkste probleem
OESO dashboard de enige echte zorgranglijst
NRC artikel fake news
Wanneer rectificeert Trouw
Tendentieuze berichtgeving SCP
Hoe goed is onze gezondheidszorg (video met commentaar)
Kwaliteit zorg achteruit door teveel marktwerking
Tendens daling kwaliteit medische zorg zet door (OESO-data)

5 Blogs bij de eerste 9 van skipr (top1500)

Positie in lijst van 1500 blogs – alle skiprblogs vanaf 1 april 2015 (‘top1500’, een eigen bedenksel, met dank)

update 9/12 – Kwaliteit Nederlandse zorg achteruit door marktwerking stijgt naar plaats 7.

(1) Een patiëntgeoriënteerd zorgstelsel – “Een patiëntgeoriënteerd stelsel dat gebaseerd is op samenwerking tussen zorgprofessionals stelt de patiënt altijd centraal en kan een forse besparing opleveren van zo’n 2,5 miljard euro op jaarbasis…” Lees verder: Een patientgeorienteerd zorgstelsel

(2) Pamflet voor de nieuwe GGZ – petitie vanuit de GGZ-sector (21 oktober 2015)

Δ(3) Nederland heeft niet de beste zorg van Europa – “De Nederlandse gezondheidszorg zou excelleren door de combinatie van toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid. Volgens de Euro Health Consumer Index, die politici en bestuurders steevast aanhalen als bewijs van onze toppositie, zou Nederland de beste gezondheidzorg van Europa hebben: het is niet waar…” Lees verder: Nederland heeft niet de beste zorg van Europa

(4) AD Ziekenhuis top 100 – Herm Joosten (9 november 2016)

(5) Laten we handen ineen slaan voor de wondzorg – Jacques Oskam ( 8 maart 2016)

(6) Een betrouwbaarder lijst dan de AD Ziekenhuis Top100 – Herm Joosten (2 oktober 2017)

Δ(7) Kwaliteit Nederlandse zorg achteruit door marktwerking – “De kwaliteit van de Nederlandse medische zorg gaat achteruit in vergelijking met die in de ons omringende landen. Hoe komt dat?…” Lees verder: Kwaliteit Nederlandse zorg achteruit door marktwerking

(8) Patient empowerment is sleutel tot succes – “Iedereen die een antwoord wil op de vraag hoe goed het Nederlandse zorgstelsel nu eigenlijk is, kan ik het boek van Mark Britnell aanraden…” Lees verder: Patient empowerment is sleutel tot succes

(9) De tien randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking – “In hoeverre wordt er nu voldaan wordt aan de tien randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking? Een poging tot een objectieve beoordeling…” Lees verder: De tien randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking

(10) Psychiater-uittocht uit de ggz: geef ze eens ongelijk – Manon Kleijweg (17 januari 2018)

(11)
(12)
(13)
(14)
(15) e.v. t/m (1500)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Het totaal aantal lezers van de 9 blogs op skipr.nl : 72.325 (2/12/2018)

Meer centrale overheidssturing noodzakelijk in de gezondheidszorg

Ik ben geen voorstander van een volledig publiek zorgstelsel zoals sommigen denken en ben dat ook nooit geweest. Maar de balans tussen de private krachten en de publieke krachten is uit het lood geslagen. Er is teveel marktwerking, er is te weinig publieke sturing. Het maakt ons zorgstelsel van gereguleerde marktwerking ondoelmatig. (oude blog> Nederland heeft een ondoelmatig zorgstelsel) De zorg is te afhankelijk geworden van ondernemers en private equity, het innovatieparadigma is doorgeslagen. Zorgkennis en kennis van wezenlijke geneesmiddelen en hulpmiddelen moet ook publieke kennis blijven. Het bericht vandaag dat academische ziekenhuizen zelf dure geneesmiddele mogen gaan produceren is hiermee geheel in lijn.
Noodzakelijk is een herijking van de verhouding tussen het private en het publieke, waarbij de aansturing (financieel; informatievoorziening; planning van zorgaanbod) weer een overheidsverantwoordelijkheid wordt want alleen dan ontstaan de randvoorwaarden voor een combinatie van een goede, voor iedereen toegankelijke, duurzame en voldoende innovatieve gezondheidszorg die gebaseerd is op solidariteit en draagkracht.

Over de herijking tussen publiek en privaat schreef ik (met Renske Leijten, co-auteur) het volgende in ESB 1/2017 (volledige artikel>ESB ) :

Herbezinning verhouding tussen publiek en privaat

De gezondheidszorg is het best te organiseren als een publiek domein, gefinancierd uit publieke middelen voor de gehele bevolking, waarbinnen private activiteiten op basis van heldere regels en afspraken een, overigens onmisbare, bijdrage leveren. Ondernemers zien kansen en vrije ruimtes, bijvoorbeeld op deelmarkten voor medicijnen en hulpmiddelen, en benutten die door te innoveren. Maar dit vraagt altijd om toetsing en regulering en daarmee op overheidscorrectie op de vrije markt. Immers, de collectieve volksgezondheid en individuele patiëntveiligheid moeten ten allen tijde gewaarborgd blijven.

In het huidige zorgstelsel is de markt nevengeschikt en met het construct van zorgverzekeraars in feite zelfs bovengeschikt aan het publieke belang. Als de markt bovengeschikt is, staat niet de patiënt centraal, maar omzet. De markt legt de nadruk op het plegen van interventies met overdiagnostiek en overbehandelingen tot gevolg. Partijen zoeken ‘verdienmodellen’ en introduceren stopwatch-protocollen, een stortvloed aan behandelvoorschriften en behandelen meer om te voorkomen dat de inspectie of een patiënt aan de hand van richtlijnen hun beklag komen doen. Kan de werkelijke patiëntbehoefte in een commercieel gedreven zorg, waarin persoonlijke belangen prevaleren überhaupt centraal staan?

Met een dermate sterke positie van de markt ontstaat er ook een blinde vlek voor coördinatie van investeringen in zorgvoorzieningen. De zorg is een technisch hoogwaardige, dynamische en complexe infrastructuur, die vraagt om coördinatie en samenwerking bij investerings- en desinvesteringsbeslissingen. Deze noodzakelijke regie is een publieke verantwoordelijkheid, die samengaat met de verantwoordelijkheid voor ontwikkeling en behoud van kennis in al haar facetten. Tot slot, doordat iedere zorgverzekeraar zijn eigen maatstaven voor kwaliteit bepaalt, is er nu – naast intransparantie – ook een suboptimale inrichting van zorgvoorzieningen in de 1e, 2e en 3e lijn.