Schatting oversterfte Nederland 2022

420 views

Blog is afgerond.


Aanleiding

Op 23 december tweette ik een schatting van de oversterfte t/m week 50 2022 op een ‘bierviltje’ n.a.v. vragen. Dit is mijn voorspelling voor 2022. De periode van ononderbroken oversterfte bedraagt 43 weken en loopt mogelijk door in 2023. Maar misschien gaat men de berekening van (wanneer sprake is van) ‘oversterfte’ aanpassen, nu drie jaren van oversterfte (bijna) achter de rug zijn…?

Op 9 november schatte Ruben van Gaalen (CBS) de oversterfte dit jaar op 7%. Op dat moment was de door CBS gemeten oversterfte iets meer, rond de 7,3% (zie onderaan). Al geruime tijd ben ik sceptischer over de ontwikkeling van de oversterfte dan hij, wellicht omdat ik een ander perspectief heb. Ik ben een kritisch beoordelaar van het zorgstelsel van gereguleerde marktwerking met een bijzondere aandacht voor de systeemtekortkomingen a.g.v. het concurrentiedenken. De cijfers van het CBS zijn (ook) voor mij leidend. Mijn prognose, die misschien nog te optimistisch is, licht ik nader toe met deze illustratie.

Illustratie

boven: De weekcijfers 2022 CBS in een exceltabel & onder: een uitvergroting van de sterftegrafiek van CBS. Arcering oversterfte en ondersterfte met kleuraccenten o.b.v. 10% gradaties. Er zijn 6 periodes met een oversterfte boven de 10% (oranje>rood). De drie periodes met de hoogste/meest markante oversterfte zijn met pijlen aangegeven, evenals de – eenmalige – periode van ondersterfte in 2022.

Interpretatie

De oversterfte van 27,05% in week 50 (prognose CBS) is de hoogste oversterfte dit jaar. Er heerst weer een griepepidemie, er zijn veel coronabesmettingen en er zijn ook andere infecties. Er zijn medicijntekorten. Er is constant uitgestelde zorg. De wachtlijst voor acute verpleeghuis is dit jaar met 70% gestegen. Enz. Kortom, de zorg is (weer) volledig overbelast. Het zou mij niet verbazen als de laatste weken van 2022 een nog hogere oversterfte gaan geven dan de 1.150 extra sterfgevallen die ik voor de weken 51 en 52 heb ingeschat… (de rode cijfers in de excel) en dat 8,51% oversterfte in 2022 nog aan de lage kant is.

24 december 2022


Eerder gepost met de url ‘bierviltje’

https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2022/51/overledenen-per-week-provincie-en-gemeente-week-50-2022

Bron 169.000 doden in 2022:

https://www.nporadio1.nl/nieuws/binnenland/9c04103c-4eb1-4fee-b470-35ac211e8dcc/meer-mensen-overleden-dan-geboren-in-2022-nog-niet-eerder-gezien


Excess mortality NL: Dutch Data?

261 views

update 18 november – Samenvatting

Wat is er gebeurd met de nederlandse oversterfte cijfers van 2022 in de internationale bronnen?

Uitgangspunt zijn de cijfers van het CBS. Zoals al eerder werd opgemerkt, is er iets vreemds aan de hand met de cijfers van Nederland vanaf 2022 in de wereldwijd toonaangevend bronnen The Economist en Ourworldindata (zie grafiek gepubliceerd op 6 nov.). In eerste instantie betreft het een analyse van Ourworldindata, de excess mortality percentages. Een verzoek aan Ourworldindata om opheldering brengt ons niet verder (zie email). Er is contact gezocht met de World Mortality Dataset.

Een nadere analyse van de cijfers van The Economist brengt het volgende aan het licht.

Uitkomst vergelijking The Economist met CBS op vier tijdvlakken 2020-2022

Vergeleken zijn de cijfers van vier perioden van 5 aaneengesloten weken. De vier perioden zijn: A) start pandemie (weken 11 t/m 15 2020); B) een jaar later (weken 10 t/m 14 2021); C) de laatste maand 2021: internationale oversterftepiek NL (weken 48 t/m 52 2021); D) het begin 2022, direct aansluitend op C) (weken 1 t/m 5 2022).

Resultaat

A) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 3% (6020 om 5845 doden), aantal doden exact hetzelfde, aantal verwachte doden verschil van 1%;

B) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: -100 doden (klein getal), aantal doden exact hetzelfde; 

C) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 4% (4782 om 4595 doden), aantal doden verschil : 0,5%, aantal verwachte doden verschil van 2%;

D) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS 90% (-1308 ondersterfte versus -688 ondersterfte), aantal doden verschil van 4,5%. 

Tot en met het eind van 2021 lopen de cijfers van The Economist in pas met het CBS. Vanaf 2022 zijn de wekelijkse verschillen tussen The Economist en het CBS opeens systematisch heel groot, statistisch onmogelijk?! Doortellend t/m 2 oktober 2022 (week 39) komt The Economist op een absolute oversterfte van 3.355 doden in 2022, terwijl het CBS op 7.338 komt, meer dan 2 x zoveel (219%)?! (zie tabel, rechts)

NB: De verschillen tussen het CBS en Ourworldindata zijn in 2022 nog veel groter! Gevisualiseerd, is dit wat er gebeurd is met de weergave van de nederlandse cijfers (CBS):


(oudere tekst)

Opmerkelijk feit: de onverklaarde veranderingen van de Dutch Data hebben betrekking op 2022 en gaan niet verder terug in de tijd. NB: het betreft dezelfde tijdspan/periode als die van de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14. https://gijsvanloef.nl/2022/07/08/op-zoek-naar-een-goede-oversterfte-ranglijst/

(o.b.v. een visuele vergelijking van de grafieken; boven: screenshot 22/7/’22, onder: screenshot 8/11/’22)

update 6 november – vier versies NL-data in een grafiek

Bij analyse van de excess mortality data van The Economist zien we dat de cijfers (per week, per land) systematisch hoger zijn dan bij ourworldindata. O.b.v. een aantal landen kom ik tot een verschil van factor 1,15 tot 1,38 hoger bij The Economist. Maar bij Nederland is het beeld compleet afwijkend.

Hier de vier versies van Nederland: 2 versies ourworldindata (data 28/10, data 21/10), de CBS-versie en de The Economist-versie. NB De CBS-versie (paarse lijn) ligt het hoogste, daaronder de oude versie van ourworldindata die de CBS-grafiek regelmatig raakt. Daaronder (okergele lijn) de The Economist versie en onderaan de nieuwe ourworldindata-versie (grijze lijn). NB Bij de andere landen (EU14) is er vrijwel geen waarneembaar verschil tussen de verschillende ourworldindata-versies en dat is logisch (28/10 versus 21/10).

update 4 november – Grafiek NL-data op ourworldindata oude versie (1) en nieuwe versie (2).

Wetende, dat er altijd correcties van sterftecijfers achteraf zijn bij elk land (met de UK als toonbeeld van voorspelbaarheid, systematisch minimale correcties met terugwerkende kracht en Italie als notoire ‘achterloper’ van recente data), correcties die varieren en kleiner worden naarmate het langer geleden is, is het vaste patroon van de plotsklapse wijziging van de Nederlandse data die helemaal terug gaat naar week 1/22 hoogst opmerkelijk. Het klopt niet. Het kan gewoon niet. Ergens in dit dataproces is gerommeld. (met de brongegevens van het CBS)

Grafiek NL-data op ourworldindata. Bovenste lijn: oude versie (1) en nieuwe versie daaronder (2). NB Het verschil is een factor 3,5 in procentpunten. Y-as: % over/ondersterfte. X-as: de weken in 2022. De oude versie ligt op het nivo van het CBS.

update 3 november – antwoord van dhr. Ruben van Gaalen, waarvoor dank.

De vraag blijft: Hoe is het mogelijk dat op ourworldindata de nederlandse oversterfte opeens met een factor 3,5 is gedaald?! Ook op The Economist zijn de nederlandse sterftecijfers veel lager dan die van het CBS, maar weer niet zo laag als bij ourworldindata.

The Economist – Met enig nattevingerwerk kom ik uit op 41% lager. En waarom zijn alle weekcijfers (zowel het aantal doden, als het verwacht aantal doden) anders dan bij het CBS?

Wat is er hier toch aan de hand, wie kan deze enorme verschillen verklaren?

2 november 2022 –

In de laatste internationale statistieken van de excess mortality zien we een hoogst opmerkelijke wijziging van de Nederlandse cijfers (ourworldindata.org; economist e.d.). Het zou erop neerkomen dat de oversterfte op jaarbasis in een klap met een factor 3,5 kleiner wordt. Dat is natuurlijk niet waar. Maar hoe komt dit?

De nederlandse cijfers zijn opeens vanaf week 1 2022 zeer sterk verlaagd. Tot en met de laatste meting (week 39, de laatste week die vergeleken kan worden) zijn de oversterfte percentages van Nederland 3,5 keer kleiner geworden, rekenkundig een verlaging van 100% (oude totaal=100%) naar 28,93% (nieuwe totaal). Bij alle landen zijn de verschillen tussen beide lijsten, verschillen die het gevolg zijn van normale mutaties achteraf die bij alle landen voorkomen, kleiner dan 5% (4 landen rond de 4% a 5%: Duitsland, Spanje, Italie, Zwitserland), bij 9 van de 14 landen is het verschil kleiner dan circa 1,5%, waarvan bij 7 landen de verschillen volstrekt minimaal zijn.

Meestal zijn dit zgn. ‘plusmutaties’, omdat niet alle sterfgevallen direct worden geregistreerd/aangemeld. Zie bij ons de verschillen tussen de GGD’en, het RIVM en het CBS, waar anderen uitgebreid aandacht aan besteden.

Op de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 zou Nederland plotsklaps het land zijn met de laagste oversterfte in 2022 (!!). NB Fictief voorbeeld.

Zie verder:

https://www.economist.com/graphic-detail/coronavirus-excess-deaths-tracker

COVID-19 Data Explorer van http://www.ourworldindata.org, selecteer EU14-landen ‘excess mortality’ & ‘weekly’

EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

2.490 views

8 februari 2023 – update cijfers Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen, Spanje, Portugal.

Oversterfte Duitsland piekt in december 2022 (44% in week51), Duitse weekcijfers zijn met terugwerkende kracht verhoogd vanaf het begin van 2022. Dit laatste, terugwerkende plusmutaties vanaf begin 2022, geldt ook voor Frankrijk. Als gevolg komt het voorlopig jaarcijfer van Duitsland uit op 9,91%, nog hoger dan de 9,3% in Nederland! Zie ook afb. ourworldindata.

18 januari 2023 – update data van ourworldindata.org – 1e prognose uitkomst 2022

EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

* In welke landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 afgenomen en waar toegenomen?

De landen die in 2022 de cumulatieve oversterfte het meest hebben weten terug te dringen zijn: België (0,86 tov. indexcijfer 1,00 op 1 jan. 2022, dus: minder), daarna Frankrijk (0,89) en vervolgens de UK (0,90), Zweden (0,92), Italië (0,93), Spanje (0,94), Nederland (0,95), Zwitserland en Portugal (0,96).

In vijf landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 toegenomen, met grote onderlinge verschillen: Het meeste in Noorwegen (3,31), daarna Denemarken (2,86), Finland (2,13) en ook in Duitsland (1,19) en Oostenrijk (1,05). Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun hoge scores in 2022.

* Welke landen hebben hoge oversterfte in 2022 en welke niet? – Staafdiagram

Zoals gezegd, Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun topposities met percentages van 12 tot 13% oversterfte in 2022. Verder heeft Oostenrijk een opmerkelijk hoge oversterfte (10,4%), daarna Spanje en Italië met bijna 10% en dan Nederland (8,99%> NB: 9,3%) en Portugal (8,85%) die dicht bij elkaar zitten. Nogmaals, dit zijn voorlopige, maar indicatieve uitkomsten.

* Laagste cumulatieve oversterfte

De landen met de laagste (cumulatieve) oversterfte per inwoner zijn Denemarken (laagste: 90/100k), Noorwegen (110/100k), Zweden (140/100k) en Finland (hoogste van deze vier:180/100k)).

Zie verder: https://raw.githubusercontent.com/dkobak/excess-mortality/main/img/all-countries.png


REKENMETHODE

De balk in EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 combineert 2 grafieken: het oversterfte percentage van een land in 2022 (de waarden in de staafdiagram) en de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte (v.a. begin coronapandemie) in 2022: de gekleurde waarden links. Lichtgroen (afname oversterfte), oranje (lichte stijging), donkerrood (sterke stijging). De cijfers worden circa eens in de 3 weken geactualiseerd.

De oversterfte in 2022 is berekend door het per land optellen van de weekpercentages van de sterfte vanaf week 1 van 2022 tot het meest recente weekcijfer, gedeeld door het aantal weken (bron: ourworldindata.org, zie grafiek: de % van week 25). De uitkomst is het jaarcijfer, het oversterfte percentage (De verwachte sterfte fluctueert, immers, in de winter zijn de sterftecijfers hoger dan in de zomer). Het Nederlandse cijfer is het CBS-cijfer van 2022, dit is nog nauwkeuriger.

Ontwikkeling cumulatieve oversterfte. Neem als voorbeeld het UK: Oversterfte bedraagt 8,11% in 2022. In 2022 is het meest recente getal van de cumulatieve oversterfte 0,90 x het getal van de cumulatieve oversterfte op 2/1/’22. Dus de cumulatieve oversterfte in de UK daalt. (onderliggende data UK: oversterfte op 2/1/’22= 11,17%, daalt naar 10,0 %).

(update 18/1/’23) -Aanpassing van de data selectie. Tot nu toe is gerekend vanaf week 52 (2021) met 1 en 2 januari. De nieuwe versie (versie 3.1) hier afgebeeld, begint met week 1 (2022). Toelichting landendata: Italie t/m week 44, Frankrijk t/m week 46, Belgie, Finland, Portugal en Spanje t/m week 49, Duitsland en Zweden t/m week 50, Oostenrijk, Noorwegen, Zwitserland en de UK t/m week 51 en Nederland en Denemarken t/m week 52. Het landencijfer is het gemiddelde % van elk land.

Brongegevens: ourworldindata.org .


ouder

15 januari 2023 – update obv. raming van het CBS-jaarcijfer (middelste variant, zie ‘Oversterfte monitor CBS-data’: https://gijsvanloef.nl/2023/01/13/oversterfte-monitor-cbs-data/)

10 januari 2023 – UPDATE CBS – VOORLOPIG OVERSTERFTE CIJFER 2022

sources: ourworldindata.org, eurostat, euromomo.eu, cbs.nl

23 december – update CBS. Oversterfte in week 50 27,05% (schatting CBS), een nieuwe piek. Het hoogste weekpercentage sinds het begin van de onafgebroken (!), structurele (?) oversterfte. Deze oversterfte houdt nu al 41 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona in feb/mrt. 2020 – en blijft stijgen naar 8,1% op jaarbasis. Schatting is dat meer dan 12.000 mensen te vroeg gestorven zijn.

Wow. Die ondersterfte komt precies overeen met de maatregelen die velen te zwaar vonden. Maart: einde maatregelen en begin oversterfte. Ed Moret, Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences


21 december – update ourworldindata.

16 december – update CBS. Oversterfte in week 49 ruim 17,5% (schatting CBS), het hoogste weekpercentage sinds het begin van de structurele (?!) oversterfte. Deze oversterfte houdt nu al 40 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona in feb/mrt. 2020 – en blijft stijgen naar 7,7% op jaarbasis. Schatting is dat 11.235 mensen te vroeg gestorven zijn.

9 december – update CBS. Oversterfte houdt al 39 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona – en blijft stijgen naar 7,46% op jaarbasis. Schatting is dat circa 10.660 mensen te vroeg gestorven zijn.

7 december – update Ourworldindata. De cumulatieve oversterfte sinds het begin van corona neemt dit jaar toe in Duitsland, de oversterfte in 2022 is inmiddels ongeveer hetzelfde als bij ons. Ook in de UK is de oversterfte dit jaar aan het toenemen.

2 december – update CBS. Oversterfte houdt al 38 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona – en blijft stijgen naar 7,37% op jaarbasis. Schatting is dat 10.296 mensen te vroeg gestorven zijn.

25 november – Oversterfte komt dit jaar boven de 10.000 o.b.v. wekelijkse update CBS en stijgt op jaarbasis naar 7,32%. NB: internationale cijfers The Economist kloppen niet.

23 november – update EU14 met correctie NL, zie ‘Dutch Data’. De UK kampt laatste maand met zeer hoge oversterfte en achterhaalt Nederland. Morgen update Nederland obv. CBS.

18 november – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 45. Oversterfte stijgt door naar 7,31% in 2022 en nadert de 10.000: 9.775 Mensen zijn te vroeg gestorven.

11 november – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 44. Oversterfte stijgt door naar 7,22% in 2022. 9.447 Mensen zijn te vroeg gestorven.

4 november – 2e update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 43. Oversterfte blijft doorstijgen naar 7,16% in 2022. In oktober ca. 16% oversterfte. Het aantal te vroeg gestorven mensen, vooral Wlz-zorggebruikers en 65-plussers: 9.151.

28 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 42. Oversterfte blijft doorstijgen naar 6,92% in 2022. Laatste 3 weken 15% oversterfte, 8.648 mensen zijn te vroeg gestorven.

Er moet een fout gemaakt zijn bij de nieuwste update van de Nederlandse cijfers op ourworldindata.org. De cumulatieve oversterfte in Nederland zou daardoor plotsklaps afnemen naar 5,09%. Dit acht ik onmogelijk. Zie de afbeelding met de voorbeelden van vier weekpercentages die gedaald zijn met circa 6 procentpunt t.o.v. de eerdere weekpercentages van het CBS. NB: de excel is mijn bewerking (kopie van data) van de CBS-data. Controle is mogelijk door de weekgegevens in de interactieve grafiek te vergelijken met de excel.

Om die reden is de EXCESS MORTALITY RANKING geactualiseerd met weglating van de laatste foutieve data van Nederland op Ourworldindata.


21 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 41. Oversterfte neemt toe naar 6,69% in 2022. Laatste 2 weken 15% oversterfte, 8.169 mensen zijn tg gestorven.

18 oktober – update EU14: daling cumulatieve oversterfte neemt af, Duitsland toont geen verbetering meer in 2022.

de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte in 2022 is weergegeven in de waarden&pijlen in de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

15 oktober – update EU14: Zweden behoudt met afstand het laagste oversterfte% dit jaar; Spanje is inmiddels hekkesluiter met 10,6% oversterfte. Vrijwel geen daling cumulatieve oversterfte meer in Duitsland, Belgie toont daarentegen de grootste daling van de cumulatieve oversterfte dit jaar.

Grafiek: De pijlen hebben nu een richting.

De balk in EXCESS MORTALITY RANKING 2022 combineert 2 grafieken: het oversterfte percentage van een land in 2022 (de waarden in de staafdiagram) en de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte (v.a. begin coronapandemie) in 2022. Groene pijl omlaag = de daling van de cumulatieve oversterfte (%) in 2022 vanaf de start van de pandemie (jan 2020). Bruine pijl = cumulatieve oversterfte blijft constant. Rode pijl omhoog = de stijging van de cumulatieve oversterfte (%) in 2022 vanaf de start van de pandemie. De cijfers worden eens in de 3 weken geactualiseerd (bron: ourworldindata.org)

Voorbeeld. UK: Oversterfte bedraagt 6,13% in 2022. In 2022 is het meest recente getal van de cumulatieve oversterfte (dd. 9/10/’22) 0,86 x het getal van de cumulatieve oversterfte op 2/1/’22. Dus de cumulatieve oversterfte in de UK daalt. (onderliggende data UK: oversterfte op 2/1/’22= 11,18%, daalt naar 9,56%.

Beoordeeld door experts statistiek, epidemiologie en gezondheidswetenschappen.

14 oktober, 10:15 uur – update cijfers Nederland (CB) incl. schatting week 40 (+12%) en plusmutaties terugwerkend tot begin 2022. Verslechtering van het totaalbeeld. Oversterfte stijgt naar 6,37% op jaarbasis, dat zijn 7.600 doden.

7 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 39. Plusmutaties en aanhoudende oversterfte met stijging laatste week (39) van 11%. Op jaarbasis 6,13% oversterfte in Nederland. Meer dan 7.100 mensen zijn te vroeg gestorven.

30 september – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 38. Periode oversterfte blijft ononderbroken doorlopen in september. Aantal te vroeg gestorven mensen in 2022 geschat op 6.776 (5,96%).

28 september – update EU14: nieuwe cijfers tonen sterke achteruitgang van Italie (oudste bevolking EU14). In het algemeen verslechtering van het beeld bij alle landen, de afname van de cumulatieve oversterfte wordt kleiner. UK passeert Nederland op de ranglijst.

NB1 aangepast tov. versie vanochtend door correcties/plusmutaties eerdere weken bij aantal landen

NB2 Het cijfer van Nederland is gebaseerd op het CBS-cijfer, dit is nauwkeuriger.


26 september – 1e hoofdstuk essay (in bewerking): ‘Oversterfte Nederland opmerkelijk hoog’

screenshot 14 oktober 2022

NB De baseline van de vergelijking bij Eurostat is de periode 2016-2019. Dit is een jaar minder dan bij Ourworldindata/The Economist, waar de baseline de periode 2015-2019 is.


23 september – update cijfers Nederland. Op basis van schatting week 37 komt de periode van oversterfte na een half jaar ten einde. In week 37 wordt een ondersterfte voorspeld van ruim 1% (32 doden minder).

oversterfte % Nederland daalt naar 5,83%

16 september – update cijfers CBS/Statline: oversterfte Nederland stijgt door naar 6,0% op jaarbasis. Dit komt overeen met 6.489 sterfgevallen. (schatting week 36)

door plus mutaties in eerdere weken stijgt % NL naar 6,0% (was 5,99%)

15 september – verbetering van de grafiek. De grafiek van de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 combineert de twee grafieken van Ourworldindata:

versie 2.1

14 september – update EU14: In de meeste landen stijgt de gemiddelde oversterfte in 2022. Spanje laat opeens een dramatische achteruitgang zien in 2022 (was: 6,18%, wordt 9,73% oversterfte in 2022). Geen nieuwe cijfers van Italie en Frankrijk. Nederland ongewijzigd, vrijdag update CBS.

versie 2.0

9 september – update CBS cijfers: In augustus ruim 1.300 extra sterfgevallen. De oversterfte in Nederland stijgt door naar 5,91% op jaarbasis. (eerdere berichtgeving gisteren op deze website klopte niet, rekenfout van de auteur. NB: deze rekenfout was contrair aan de doorlopende bevindingen van de auteur over de relatief hoge oversterfte in Nederland sinds het 4e kwartaal 2021.)

Groene pijl omlaag = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie (jan 2020) daalt in 2022; Rode pijl omhoog = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie stijgt in 2022.



5 september – uitbreiding grafiek met trend cumulatieve oversterfte

Groene pijl omlaag = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie (jan 2020) daalt in 2022;

Rode pijl omhoog = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie stijgt in 2022.


2 september – update CBS cijfers, met schatting week 34. In augustus zijn ca. 900 mensen meer overleden dan mag worden verwacht obv. het langjarig gemiddelde, dit komt overeen met 8% oversterfte. Voor 2022 gaat het in totaal om 5.801 sterftgevallen.

versie 1.1 – geen nieuwe cijfers EU14

26 augustus – update Nederland: Oversterfte stijgt naar verder naar 5,73% in 2022, dit zijn 5.729 sterfgevallen, o.b.v. laatste cijfers CBS tot en met week 33 (laatste week is een schatting). NB: de positie van Nederland – ‘de beste van de slechte’ (kop rechterrij) – is niet gewijzigd sinds de 1e publicatie van de ranking op 8 juli jl.

NB Er zijn mutaties in de lijst vanaf week 2.

20 augustus – Toelichting: Google geeft twee wetenschappelijke studies over “excess mortality ranking” (Sensitivity Analysis of Excess Mortality due to the COVID-19 Pandemic; Sensitivity of excess mortality due to the COVID-19 pandemic to the choice of the mortality index, method, reference period, and the time unit of the death series). Ik beschik niet over de expertise om deze studies te kunnen beoordelen. Ik baseer me op de via het internet te raadplegen databronnen zoals ourworldindata.org en het CBS die te begrijpen zijn voor het grotere geinformeerde publiek. Zie ook mijn korte gesprek met Eline van den Broek over de waarde en het praktisch nut van deze bronnen:


19 augustus – update Nederland: Oversterfte stijgt naar 5,42% in 2022, dit zijn 5.271 sterfgevallen, o.b.v. laatste cijfers CBS.

historie – de 1e versie. De linkerrij (7 beste landen) en de rechterrij (7 slechtste landen) zijn sinds het begin niet gewijzigd.



18 augustus – update EU14

Noorwegen heeft nu de hoogste oversterfte, dan Finland. Hogere uitkomsten voor de UK, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk. Een duidelijk lagere uitkomst voor Frankrijk. Enkele landen geven geen nieuwe cijfers. Het Nederlandse cijfer is gebaseerd op het CBS.

In de linkerrij en de rechterrij blijven dezelfde landen staan.

12 augustus – correcties CBS

Correcties CBS met terugwerkende kracht (minmutaties). De oversterfte daalt iets naar 5,23% in Nederland. Prognose week 31 is niet meegenomen. Geen nieuwe data EU14.

Deze lijst wordt wekelijks geactualiseerd. Zie ook:

5 augustus -OVERSTERFTE NEDERLAND STIJGT NAAR 5,31%

Er zijn obv. de nieuwste cijfers van CBS 4.879 mensen te vroeg overleden (‘oversterfte’).

3 augustus – OVERSTERFTE STIJGT IN DE HELE EU14

Alle landen noteren plusmutaties van de (over)sterftecijfers. Mutaties gaan terug tot de 1e week van 2022. De gerapporteerde oversterfte stijgt het meeste in de drie zuideuropese landen.

Opvallend is dat landen als Duitsland, Italie en Zweden terugwerkende plusmutaties hebben tot (vrijwel) het begin van 2022. Alleen Finland noteert nu een lagere gemiddelde oversterfte – maar blijft het slechtste overall. Voor het grote beeld maakt het niet uit. De extremen zijn wel minder groot geworden t.o.v. de vorige versie van de ranglijst.

Nederland blijft met 5% oversterfte aan de verkeerde kant van de lijst staan.

29 juli – OVERSTERFTE STIJGT WEER NAAR 5% OP JAARBASIS

Vandaag publiceerde CBS de sterftecijfers tot en met week 29. Op basis hiervan stijgt het totaal aantal te vroeg overledenen, de oversterfte in Nederland, naar 4.465 doden. Dit is 5,01%. Sinds half maart 2022 is er sprake van oversterfte. De stijging van 17,5% in de laatste week (zie tabel CBS OVERSTERFTE 2022) geeft aan dat er sprake is van een nieuwe oversterftegolf.

De oversterfte is berekend door het per land optellen van de weekpercentages vanaf week 52/2021 (die eindigt op 2/1/2022) tot het meest recente weekcijfer, gedeeld door het aantal weken (bron: ourworldindata.org; OWID-cijfer). Dit geeft een tamelijk nauwkeurig getal (omdat de verwachte sterfte per week fluctueert, is de uitkomst een benadering). Het Nederlandse cijfer is het CBS-cijfer van 2022, beginnend op week 1/2022 (die eindigt op 9/1/2022), dit is nauwkeuriger. Omdat sterftecijfers door de landen achteraf kunnen worden gecorrigeerd, kan het landencijfer in de OVERSTERFTE RANGLIJST eveneens achteraf gecorrigeerd worden.

28 juli – update sterftecijfer Nederland

NB Dit bericht van gisteren is alweer achterhaald door de nieuwste cijfers van het CBS. Er zijn plusmutaties in de laatste weken (vergelijk beide excelreeksen van 29 en 28 juli).

De nieuwe cijfers van het CBS tonen een sterke stijging van de oversterfte in week 28 (tot 17 juli). Het totaal aantal extra sterfgevallen in Nederland in 2022 bedraagt nu 4.049 doden. Dit is een oversterfte percentage van 4,69%. NB: de data op ourworldindata.org zijn bijgewerkt tot 10 juli.


sinds 2016 vergelijk ik de zorgprestaties van 14 (west) Europese landen, de EU14

24 juli – een vergelijking met de Z-scores van euromomo

Zowel Finland als Noorwegen hebben begin 2022 een enorme besmettingenpiek gehad van het coronavirus. Dit was de eerste virusgolf in beide noordscandinavische landen. Het verklaart hun positie op de OVERSTERFTE RANGLIJST EU14 (verder: ‘de lijst’), de virusgolf heeft in beide landen geresulteerd in een zeer hoge oversterfe.

grafieken Euromomo

Het beeld van de oversterfte in beide landen op basis van de zgn. Z-scores van euromomo.eu verschilt nauwelijks van de andere landen. Hieronder zijn afgebeeld: Finland, Noorwegen, Nederland, Denemarken, Zweden, Oostenrijk, Italie, Portugal en Spanje.

Toelichting – Laatste 4 jaar Z-score. De gearceerde horizontale balk is de normal range, de blauwe lijn is de Z-score (een standaard van oversterfte), de rode markatielijn geeft de ondergrens weer van substantial increase. Zowel Finland als Noorwegen overschrijden de rode lijn niet, ze tippen de lijn een aantal keren aan, dus er is obv. de Z-score geen sprake van hoge oversterfte (substantial increase).

Bron: euromomo.eu


22 juli – update EU14. Brondata: ourworldindata.org, CBS.

15 juli – update: CBS cijfers t/m week 27; mutaties NL en SWE in EU14 tabel.

De totale oversterfte in 2022 in Nederland bedraagt 3.650 sterfgevallen.

Het Nederlands’oversterfte% stijgt naar 4,36% obv. cijfers CBS, zie excel hieronder. Obv. ourworldindata (grafiek boven) is het Nederlands’ cijfer 4,22% (een schatting, alle week% zijn opgeteld, maar de verwachte weeksterfte is niet constant en dit geldt voor alle landen) Het CBS-cijfer is nauwkeuriger.

13 juli – toelichting werkwijze excelbestand; correctie rekenfout.

update 9 juli 2022 – nieuwste cijfers CBS leidt tot een hogere oversterfte in Nederland: 4,22% in 2022. Dit komt overeen met 3415 doden.

8 juli 2022 –

Dit is de oversterfte ranglijst EU14 van 2022. Alle landen hebben ook in 2022, 2,5 jaar na het uitbreken van de coronapandemie, nog oversterfte. Zweden het minste, Finland (!) het meeste. Nederland zit boven het gemiddelde met een oversterfte van 4,22% in 2022. (onder: werkwijze excel vanuit data CBS)


Toelichting

Tot nu toe heb ik de oversterfte proberen weer te geven met een tabel van het aantal weken waarin de oversterfte groter is dan 5%, 10%, 15% en 20% per land. Deze methode gaf inzicht in de verschillen, maar was niet goed. Er zaten dubbeltellingen in (1 score van +15% betekende dus ook scores van +5% en +10%) (1e), de scores van ondersterfte (-%) werden niet meegenomen (2e) en het aantal weken per land verschilde (3e). Zo had Nederland, na de verhoudingsgewijs ongekend grote oversterfte van het 4e kwartaal 2021 (EU14) een voorspelbare ondersterfte in de eerste 2,5 maand van 2022, die echter niet tot uitdrukking kwam in deze tabel omdat de ondersterfte buiten beschouwing werd gelaten. (2e punt)

Een veel betere en dus objectievere benadering krijg je als de dubbeltellingen eruit gaan (1e verbetering), de negatieve scores (ondersterfte-weken) per land ook worden meegenomen (2e verbetering) en als er gecorrigeerd wordt voor het aantal weken/registraties (3e verbetering).

De berekening van de punten (scores) is als volgt: 5% = 1, 10%= 2, 15%=3, 20%=4 (dus 1 week van 20% oversterfte is gelijk aan 4 weken van 5% oversterfte). Dit geeft het volgende resultaat, een ranglijst van de ‘Oversterfte Indicator‘, de OI per land (EU14):

Berekening OI op basis van optelling van negatieve en positieve scores (percentages) en de som gedeeld door het aantal weken. Visueel kun je het illustreren met een kanteling van de ourworldindata-grafiek. De positieve score is groter dan de negatieve score, dus er is oversterfte ipv. ondersterfte (negatieve score). Hoe groter de waarde van de OI, hoe groter de oversterfte. Finland heeft de grootste oversterfte (1,7), Zwitserland de laagste (0,28). Een OI van 0 betekent geen ondersterfte en geen oversterfte, dus is exact gelijk aan de verwachte sterfte.

Er is nog een onnauwkeurigheid met deze ranglijst. Neem de UK, OI-score is 0,6. NL heeft een OI-score van 0,65, dus iets hoger. Als we kijken naar de brondata (ourworldindata.org) dan zien we deze grafiek van de UK en het probleem is duidelijk. De UK heeft veel ondersterfte-weken met een kleine negatieve score van minder dan 5%, deze worden nog over het hoofd gezien. De UK doet het aanmerkelijk beter dan in de bovenstaande ranglijst is weergegeven!

bron: ourworldindata

Een betere benadering (waarbij de drie oude problemen zijn geelimineerd) is het maken van een som van alle exacte negatieve en positieve scores per land (de percentages) en het resultaat daarvan delen door het aantal weken. Dit geeft de volgende tabel:

De OI-score van NL is 3,84, dwz. de gemiddelde oversterfte per week is 3,84% in 2022. Finland heeft de hoogste OI-score (10,25%/week), Zwitserland heeft de laagste OI-score (2,18%/week). De UK scoort nu beter met een OI-score van 1,89%/week, dat is de helft van NL.

De ranglijst van de Oversterfte Indicator (OI) is dus als volgt:

versie 1.0

Nederland staat, met 3,8% (het getal komt exact overeen met de op zichzelf staande berekening van de oversterfte obv. de cijfers van het CBS!) nipt in de rechterrij van de 7 landen met gemiddelde hoge oversterfte in 2022.

Brondata:

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/27/oversterfte-in-alle-weken-van-juni

https://ourworldindata.org/explorers/coronavirus-data-explorer?zoomToSelection=true&time=2022-01-02..latest&facet=none&pickerSort=asc&pickerMetric=location&hideControls=true&Metric=Excess+mortality+%28%25%29&Interval=Weekly&Relative+to+Population=true&Color+by+test+positivity=false&country=ITA~NOR~SWE~FIN~DNK~DEU~AUT~BEL~FRA~PRT~ESP~GBR~NLD~CHE

Oude benadering:

Excess Mortality cijfers Nederland en EU14

#oversterfte – publicatiereeks

633 views – BLOG AFGESLOTEN, GEEN UPDATEs

Zie: https://gijsvanloef.nl/2023/01/07/3-lopende-oversterfte-dossiers-voorspelling-oversterfte-cbs-oversterfte-oversterfte-eu14-2022/

oversterfte t/m week 50 2022 (schatting)

doorlopende updates – EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 





oversterfte in juni

https://twitter.com/GijsvanLoef/status/1544199821883588608


ministerie deelde vroege kennis over pandemie niet met zorgsector

https://twitter.com/GijsvanLoef/status/1541305821820321793


mijn redeneerlijn – in gesprek met Eline van den Broek, lid klankbordgroep oversterfte onderzoek RIVM/CBS, zie verder bij voetnoten. Helaas reageert ze niet meer, muv. de reactie op 8 juli jl.

https://twitter.com/GijsvanLoef/status/1540689332981248002


24 juni – verwarring over de oorzaken van oversterfte in de media. Lees: 


discussie met het CBS over de berichtgeving

https://gijsvanloef.nl/2022/05/27/is-berichtgeving-cbs-oversterfte-objectief/


De oversterfte-publicatiereeks begint oudjaar 2021. Enkele blogs worden regelmatig geactualiseerd o.b.v. de nieuwste cijfers (excess mortality EU14: wekelijks; ziekteverzuim).

Op oudjaar schreef ik de blog ‘Oversterfte de belangrijkste indicator kwaliteit zorgstelsel bij pandemie‘. De blog werd veel gelezen. Het was het begin van een reeks korte blogs – zoals u van mij gewend bent – over de oversterfte als gevolg van de corona pandemie in internationaal vergelijkend opzicht.

Hoe presteert Nederland qua oversterfte in vergelijking met de andere 13 modern europese landen met meer dan 5 miljoen inwoners? (EU14) (1)

Vanaf 2016 vergelijk ik de prestaties van de zorgstelsels van deze 14 landen. (2)

Op mijn website kunt u alle publicaties terugvinden.

De oversterfte is een bijzondere indicator. Immers, het geeft het uiteindelijke resultaat neer van alle medische zorg die gericht is op het verlengen van de levensduur van individuele mensen in vergelijking met de verwachte levensduur van mensen in normale, niet-pandemische tijden.

Mijn definitie van oversterfte is:

De oversterfte is de afwijking ten opzichte van de gemiddelde sterfte in de afgelopen jaren in een bepaalde periode, de periode van de coronapandemie (start 1e kwartaal 2020). In de oversterfte zijn alle doodsoorzaken meegerekend, de vervroegde sterfte door het virus, vaak gevolgd door een korte ondersterfte, maar ook de sterfte als gevolg van fataal gebleken uitgestelde zorg en de normale sterfte.

publicatiereeks #oversterfte

3 Bronnen: CBS (Nederland); http://www.ourworldindata.org; http://www.github.com (beiden internationaal)

NB Ruben van Gaalen (CBS) bevestigde mijn oordeel, van de Volkskrant heb ik niets vernomen

Voetnoten

(1) Ierland heeft inmiddels ook meer dan 5 miljoen inwoners, in 2016 nog niet. Mogelijk voeg ik Ierland toe aan de landenvergelijking, dat wordt dan de EU15. Er zijn weinig oversterfte data van Ierland.

(2) Zie verder> https://gijsvanloef.nl/2017/10/08/nederlands-private-zorgstelsel-is-inferieur-dure-zorg-van-middelmatige-kwaliteit/ ; https://gijsvanloef.nl/2016/09/21/de-gezondheidszorg-in-14-moderne-europese-landen-kwaliteit-versus-kosten/ ; ESB 1/2017

 
commentaar > Eline van den Broek op LinkedIn (juni 2022)

Rectificatie in ESB-publicatie ‘Zorgverzekeringswet helpt om zorguitgaven in toom te houden’

update 22/2 19:30 uur – ESB meldt: “We hebben deze fout inmiddels rechtgezet. We vermelden deze rectificatie ook in de online versie van het stuk.”

Het bericht blijft veel aandacht trekken!

Reactie van één van de meest prominente wetenschapper-bestuurders van de afgelopen decennia: “Frappez toujours!” Prof. Daniel van Vuuren (co-auteur) en de redactie van ESB hebben mij bedankt voor mijn oplettendheid. Het wordt gerectificeerd door ESB.

ESB 106 ‘Zorgverzekeringswet helpt om zorguitgaven in toom te houden’

auteurs M.Tanke, D. Ooms, D. van Vuuren

Fig. 1.b Kwaliteit (levensverwachting) betreft de ‘Levensverwachting bij geboorte’ (LV; middelste grafiek rechts) De grafiek geeft aan dat Nederland een hogere LV heeft dan Frankrijk, dit klopt niet. Het is omgekeerd. De LV is de belangrijkste kwaliteitsindicator van gezondheidszorg systemen (er zijn vele honderden indicatoren, zie voor een synopsis bijv. OECD Health at a Glance), dit is algemeen bekend. volksgezondheidenzorg.info

Mijn kritiek op het artikel gaat verder.
Inhoudelijk – Wie mijn analyses kent kan de kritiek voor zichzelf uittekenen.
Verder – De auteurs zijn niet onafhankelijk.
Cru gezegd: Dit is een advertorial
Voor nu verwijs ik naar mijn publicaties op de site (en in ESB, Medisch Contact, de Volkskrant e.v.) en in het bijzonder deze analyse:
Kosten en kwaliteit EU14 OECD

Medische gezondheidszorg Nederland in 2019 achteruit op alle zorgranglijsten (EU14)

Op alle serieuze ranglijsten (OECD Health at a Glance, Healthcare Access and Quality Index, EC/EU/Eurostat) is de relatieve achteruitgang van de Nederlandse medische zorg ten opzichte van de EU14 terug te zien.

Toelichting

De EU14 zijn de 14 moderne Europese landen met meer dan 5 miljoen inwoners: België, Denemarken, Duitsland, Engeland (UK), Frankrijk, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland. Deze 14 landen hebben een gedeelde politiek-democratische, sociaal-economische en technologische ontwikkeling doorgemaakt waardoor de onderlinge vergelijkbaarheid groot is.

OECD Health at a Glance en de Health Access and Quality Index zijn internationaal erkende en geraadpleegde samengestelde indexen (meerdere indicatoren van alle OECD-landen, of de gehele wereld), EU State of Health is een omvattende landenrapportage. Healthy life years en Life expectancy zijn typische kernindicatoren van gezond leven en levensverwachting.

 

 

Bronnen (met links naar primaire bronnen OECD, EU/EC/Eurostat, ourworldindata.org):
Kosten en Kwaliteit EU14 OECD Health at a Glance
State of Health NL 2017 vs 2019 EC en OECD
HAQ index EU14 1990 2015
Healthy life years en Life expectancy Eurostat
Zorgstelselranglijsten

Ondermaats presteren Nederland op sleutelindicatoren (in adviesaanvraag aan WRR)

update 22/10/2019 22:30 uur
Bronnen: Volksgezondheidenzorg.info ECHI indicators
Eurostat EC.Europa.EU

Insteek is de nederlandse website volksgezondheidenzorg.info van de rijksoverheid. Gekozen zijn alleen die indicatoren uit de lijst van de European Core Health Indicators (Onderdeel Health Status) die in generieke zin iets zeggen over de kwaliteit van gezondheid en leven van de bevolking en het ondersteunende zorgstelsel. Veel indicatoren zijn nog in ontwikkeling. Op de sleutelindicator Healthy Life Years scoort Nederland een 9e plaats.
Over de bekendste sleutelindicator, Life expectancy at birth, publiceerde ik recent nog dit> Levensverwachting Nederlander zakt naar 8e plaats (EU14)
In de tweede openingszin van de adviesaanvraag van het kabinet aan de WRR (en SER) ‘onderzoek naar betaalbaarheid zorg’ worden beide sleutelindicatoren genoemd. Zie afbeelding.

Adviesaanvraag regering aan WRR:  Stijgende  levensverwachting  en  Levensjaren in goede gezondheid

Toelichting

  • Cijfers van 2015 en later.
  • Zwitserland en Noorwegen ontbreken in het overzicht Volksgezondheidenzorg.info (zie daarvoor de 2e bron). Beide landen zijn geen lid van de EU. Meestal presteren deze 2 landen beter dan Nederland. Reden, waarom ik gekozen heb voor een vergelijking van de 14 moderne Europese landen (EU14).
  • Update OECD Health at a Glance (EU14) medio november. Kwaliteitsindicatoren die daarin zijn meegenomen, zoals de bekendste van allemaal: Life expectancy at birth en Self-reported health, zijn in dit nieuwe overzicht weggelaten deze website> OECD Health at a Glance 2007 > 2017
  • De European Core Health Indicators (ECHI) moet niet worden verward met de (commerciele) EHCI-index!

European Core Health Indicators

Health Expectancy: Healthy Life Years (2017) Volksgezondheidenzorg HLY Nederland 9e in de EU14 (Noorwegen beter, Zwitserland slechter) Grafiek toont verschil man:vrouw (Eurostat; cijfers 2016; zie ook Eurostat HLY EU14 2008 2017 )
Long-term activity limitations (2015) Volksgezondheidenzorg LTAL Nederland 9e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)
Self-reported chronic morbidity (2015) Volksgezondheidenzorg SRCM Nederland 8e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)