Inkoop van mondkapjes – de zorgmarktjungle

Deze post is afgesloten. Mijn analyse zoals eerder verwoord:

Het beeld rijst op van een rijksoverheid die vanuit het ene machtscentrum een centrale aanpak organiseert (publieke sturing door het LCH) maar zichzelf in de wielen rijdt doordat een ander machtscentrum van diezelfde rijksoverheid een zorgcowboy een volmacht verstrekt op diens voorwaarden (private sturing – Relief Goods Alliance BV ).

update 16 juni – Follow The Money: ‘Top VWS wist dat Sywert van Lienden een luchtkasteel bouwde – toch kreeg hij zijn deal

update 15 juni – ‘Kamer vraagt Van Lienden en zakenpartners mondkapjeswinst terug te storten

https://www.nu.nl/politiek/6139682/kamer-vraagt-van-lienden-en-zakenpartners-mondkapjeswinst-terug-te-storten.html

Op 8 juni jl. heeft minister van Ark een kamerbrief verstuuurd ‘Extern onderzoek inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen‘. Excuses dat ik dit bericht nu pas meld.

update 9 juni – commentaar de Volkskrant: “Is Nederland inderdaad afgegleden tot een Bananenmonarchie?”

Op 5 juni ’s ochtends plaatste ik de tweet:

“De neoliberale mediageile Staat der Nederlanden ten top: een BNér zonder kwalificaties maar met een grote bek dicteert de overheid Wat en Hoe te doen. #sywertgate De gevolgen zullen meevallen, maar zouden verstrekkend moeten zijn. Banenenrepubliek NL.”

Die ik na een uur weer verwijderde omdat ik dit toch te scherp vond…

Maar de werkelijkheid die zich in de media ontvouwt prikkelt de zinnen. Is het toch niet een treffende typering?

Beluister hier de twee reportages van Buitenhof (op 6 juni, het interview met Sywert van der Lienden) en Met het Oog op Morgen (op 7 juni, het interview met Rob van der Kolk, destijds verantwoordelijk voor het Landelijk Consortium Hulpmiddelen).

Het beeld rijst op van een rijksoverheid die vanuit het ene machtscentrum een centrale aanpak organiseert (publieke sturing door het LCH) maar zichzelf in de wielen rijdt doordat een ander machtscentrum van diezelfde rijksoverheid een zorgcowboy een volmacht verstrekt op diens voorwaarden (private sturing – Relief Goods Alliance BV ).

https://nos.nl/artikel/2384073-coordinator-inkoop-mondkapjes-deal-met-van-lienden-was-niet-nodig

Bij het vertrek van Ab Klink (reactie op Skipr magazine 1/2020)

Bij het vertrek van Ab Klink naar de healthconsultants van PwC plaats ik deze oude blog – van kort voor de coronacrisis – op de homepage

Artikel Skipr: Klink: verkwansel bewezen aanpak niet voor hoerabegrippen

“Op het gevaar af dat ik dhr. Klink tekort doe, toch nu al een reactie op dit redactioneel voorafje. Wat mij opvalt is dat hij steeds dezelfde argumenten gebruikt en kennelijk zich niet in de kritiek verdiept. Een paar punten:
a. Hij gebruikt het woord ‘marktwerking’ zonder specifiek te zijn wat hij er precies onder verstaat. Er zijn allerlei vormen van marktwerking in de zorg, sommige zijn wenselijk, andere niet. Klink blijkt een meester in het creëren van een spook: het anti-marktwerking spook! Volgens mij is hij vooral bang dat we de marktwerking van en tussen zorgverzekeraars niet meer willen en dat begrijp ik vanuit zijn positie gezien heel goed. Want deze vorm van marktwerking blijkt inderdaad niet te kunnen werken Waarom de marktwerking de kwaliteit van de zorg uitholt;
b. Dat de laatste 5 a 6 jaar de zorgverzekeraars in hun rol komen, zou dat het gevolg kunnen zijn van de door de staat afgedwongen Hoofdlijnenakkoorden? (De staat zal m.i. in elk duurzaam zorgstelsel de hoogte van het macrobudget moeten bepalen op de korte en de lange regeringstermijnoverschrijdende termijn, dus ook in een stelsel zonder zorgverzekeraars maar met een publieke, landelijke regisseur die het zorgaanbod organiseert en financiert. Cruciaal is wie die rol van regisseur gaat invullen. Daar bestaan concrete, doordachte ideeën over!);

c. vraag: Wie zijn die ‘koplopers’ die zorgen voor variatie in het aanbod?;

d. de Kwaliteit (pijler van het zorgstelsel) gaat nu aantoonbaar achteruit (figuur rechts);

e. de Toegankelijkheid (pijler van het zorgstelsel) gaat nu aantoonbaar achteruit (figuur links);

f. vraag: ‘Wij hebben de laatste jaren de prijzen van veel behandelingen juist verhoogd omwille van het terugbrengen van overbehandeling.’ Begrijp ik niet?

Tenslotte. Natuurlijk stelt dhr. Klink ook terechte vragen en zijn sommige antwoorden moeilijk. Maar wat ik zie is een zorgbestuurder die vastgeroest zit in zijn eigen gelijk, een eerlijk debat ontloopt en niet de neiging heeft om te willen luisteren naar een ander, nieuw geluid. Heeft hij al kennis genomen van dat onderzoek van IQ Healthcare?: ‘Laag vertrouwen in zorgverzekeraars in Nederland’ (december 2019). Voor bronnen en literatuur verwijs ik verder gemakshalve naar deze website gijsvanloef.nl, Zorgstelselexpert.”

Direct relevante bronnen:
IQ Healthcare
ESB 1/2017 Zorgstelsel obv samenwerking stelt patient centraal
De 10 randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking
Waarom de marktwerking de kwaliteit van de zorg uitholt
To reform or not to reform the Dutch Medical Healthcare system
Medische zorg achteruit op alle zorgranglijsten EU14
analyse OECD Health at a Glance EU 14 2007 2019

reactie van full-time huisarts E. Kriek (werkzaam op het platteland in Frankrijk)

Is ‘marktwerking’ te moeilijk voor Politiek debat TK2021?

In de aanloop naar de tweede kamer verkiezingen TK2021 zien we dat drie van de vier overheidsprincipes onderwerp van politiek debat zijn. Pieter Omtzigt heeft de Individuele rechtvaardigheid met zijn boek ‘Een nieuw centraal contract’ geagendeerd (het 1e overheidsprincipe, zie schema).
Nieuw rechts hamert op het ‘politiek incorrecte thema’ van de Identiteit van Nederlander(ers)(PVV,FvD,JA21), de discussie over zwarte piet. (het 3e overheidsprincipe)
‘Progressief links’ benadrukt het belang van de verduurzaming en daarmee de internationale dimensie van samenwerking(D66,Groen Links; het 4e overheidsprincipe).
Maar inhoudelijk debat over die zaken die ons allen aangaan, de dingen die de fysieke veiligheid en zekerheid in ons alledaags bestaan moeten bieden, de collectieve infrastructuren waar de marktwerking op losgelaten is, krijgt maar moeizaam aandacht.
Is het 2e overheidsprincipe een te moeilijk onderwerp voor de politici?

Afbeelding: de 3 overheidsprincipes in het debat groen omkaderd. uit: ‘Kiezen tussen overheid en markt, een wake-up call voor onze volksvertegenwoordigers'(2013)

Links:
Pieter Omtzigt 10 punten lezing de Balie
de erfenis van onze neoliberale kabinetten 2021
Boek Kiezen tussen overheid en markt 2013

Corona nekslag voor het zorgmarktdenken

Dit artikel is eerder gepubliceerd op 9 maart 2019 onder de titel ‘Waarom de marktwerking de kwaliteit van de medische zorg uitholt’

Het faillissement van twee ziekenhuizen heeft het debat over de marktwerking in de zorg op scherp gezet. Niemand weet waarom juist deze ziekenhuizen failliet moesten gaan en waarom op zo’n abrupte, onzorgvuldige manier.

De filosofie van marktwerking werkt niet omdat het inherent tegengesteld gedrag vraagt van de betrokkenen in de zorgverlening. Commerciële belangen en concurrentie moeten samengaan met vertrouwen en samenwerking. Wat de zorgeconomen ook beweren, deze tegenstelling – in menselijk gedrag en in het stelselontwerp – tart de logica. Het gaat namelijk in dit geval niet om een vorm van publiek-private samenwerking zoals we dat uit de praktijk en de leerboeken kennen.

De idee dat marktwerking in de zorg het ei van Columbus zou zijn, is overigens ergens wel te begrijpen. We leven in een land waarin iedereen gelijk is, iedereen vrij wil zijn van betutteling en zijn eigen keuzes maakt en zijn eigen wiel uitvindt. Leiderschap en centrale sturing, daar zijn we met zijn allen allergisch voor. Ik noem dit de culturele dimensie. De marktwerkingsgedachte past ogenschijnlijk goed bij een land waarin iedereen zijn eigen gang wil kunnen gaan, maar de schijn bedriegt. Iedereen is wettelijk verplicht te betalen voor zorg (alhoewel, we hebben de casus Jordy Zwarts), de verwachting dat daar het recht op zorg tegenover staat is dus logisch: Zorg is geen markt, maar een recht. Een patiënt is geen consument, maar een zorgbehoevende.

Het feit dat een stervend mens te horen krijgt dat hij moet verhuizen vanwege de sluiting van het ziekenhuis is mensonterend, maar dat is wat er nu gebeurd. Patiënten die naar huis worden gestuurd omdat ze de verkeerde zorgpolis hebben, het is schering en inslag. Er komen steeds meer ontzorgde streken in welvarend Nederland waar je maar beter niet kunt blijven wonen. Want er is geen opvolgende huisarts meer en het dichtstbijzijnde ziekenhuis/SEH ligt op minimaal een uur reisafstand. Ziehier het echec van de gereguleerde marktwerking.

Wat de overheid heeft gedaan om die tegengestelde krachten van concurrentie en samenwerking in toom te kunnen houden, is de bouw van een zeer verfijnd systeem van checks en balances, een hybride, complexe zorgmachinerie. Die nooit af is. Dit hybride en marktgedreven zorgstelsel legt de prikkels verkeerd en benadert de patiënt niet holistisch maar als een gefragmenteerd wezen waaraan gesleuteld (en verdiend) kan worden. Fragmentatie van lichaam en geest geeft verdienmodellen. Het stelsel is omzet-gedreven en niet zorgkwaliteit-gedreven. Toch moet zorgkwaliteit altijd worden geborgd (patiëntveiligheid is een absolute vereiste) en dit leidt onvermijdelijk tot steeds minutieuzere controles en toenemende ondoorzichtigheid (bureaucratie), het tegenovergestelde van transparantie. Het leidt tot torenhoge indirecte kosten, waardoor minder geld beschikbaar is voor de zorg. OntRegelDeZorg?

Ik kom tot de volgende argumenten tegen marktwerking in de medische gezondheidszorg (Aanvullingen zijn welkom).

A Het is ongewenst vanuit het patiëntperspectief, alleen bij de huisarts staat de patiënt (als holistisch wezen) centraal. Maar de patiënt die voor meervoudige behandeling doorverwezen wordt naar de 2e lijn komt in een krachtenveld waarin optimale samenwerking tussen zorgspecialismen vaak problematisch is. Een uitzondering geldt voor de electieve behandelingen, een profijtelijke business, waar de wachtlijsten in Nederland kort zijn. De patiënt staat zeker niet centraal bij veel toeleveranciers van medicijnen en medische hulpmiddelen, die vaak zuiver profitgedreven opereren en lak hebben aan het patiëntbelang (zeldzame ziektes hebben geen verdienmodel) en patiëntveiligheid. Marktwerking fragmenteert een patiënt in stukjes, voor elk stukje een businessmodel met betalende klanten.

B Concurrentie (en machts-)denken is ongewenst vanuit het perspectief van zorgverleners die juist moeten en willen samenwerken. Het maakt werken in de zorg onaantrekkelijk. Er is een toenemende schaarste aan gespecialiseerde zorgverleners op MBO en HBO-niveau. Het ziekteverzuim en personeelsverloop in de zorg is historisch hoog.

C Het werkt niet omdat er geen transparantie van prijzen en kwaliteit is, waardoor de burger geen beredeneerde keuze tussen zorgpolissen kan maken (wellicht m.u.v. de hoogte van het vrijwillig eigen risico). De consumentenbond spreekt van een polisjungle. Volgens de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving heeft het tripartite zorgverzekeringsmarktstelsel de zorgverlener en zorgvrager van elkaar vervreemdt.

D Het werkt niet in de zorgverzekeraarsmarkt, feitelijk een oligopolie van een paar zorginkoopconcerns die op basis van overheidsgaranties en met politiek-bestuurlijke dekking vrij spel hebben en met een polisjungle een schijnmarkt hebben gecreeerd. Er zijn vrijwel geen nieuwe toetreders (muv. IptiQ, een zwitsere zorgverzekeraar), de barrières zijn te hoog.

E Marktwerking leidt tot een tomeloze innovatiedrift met als keerzijde weer toenemende bureaucratie. Elke nieuwigheid vraagt om nieuwe regels omwille van de patiëntveiligheid en heeft een langdurig ‘toelatingsprogramma’ te doorlopen. Maar het gros van de innovaties mislukt, time to market duurt vaak te lang. Investeringen worden niet terugverdiend.

F Marktwerking stimuleert omzet en – vanuit het perspectief van de belasting- en premiebetaler – een onbeheersbare kostenontwikkeling. Het maakt de zorg onbetaalbaar voor de lagere en middeninkomensgroepen, maar ook voor chronisch zieken en (geestelijk) gehandicapten. In de eerste jaren van de Zorgverzekeringswet liepen de kosten dan ook volledig uit de hand, totdat Rutte-2 ingreep met de budgettering (hoofdlijnenakkoorden). De wal keerde in 2011 het schip.

G Het marktgedreven zorgstelsel is ondoelmatig. De marktwerking brengt een zeer complex beheerssysteem voort – een hele trits aan bestuurs- en beleidsorganen en toezichthouders – waarin zelfs insiders de weg kwijtraken. Deze bureaucratie is verre van transparant en kost heel veel geld, waardoor minder geld voor de zorg beschikbaar is.

H In een zorgverzekeraarsmarkt bestaat een blinde vlek voor centrale planning van landelijke zorgvoorzieningen en centrale randvoorwaarden (zoals ICT-standaarden). Zorgverzekeraars hebben deze regisserende rol als marktmeester, maar kunnen dit natuurlijk nooit waarmaken. Veel zorgvoorzieningen (organisatorische eenheden van samenwerkende zorgverleners) staan onder druk en verdwijnen (spoedeisende hulp, kleinere ziekenhuizen, specialistische ggz) en vooral ook in de periferie buiten de Randstad. Het plotselinge faillissement van de ziekenhuizen is een voorbeeld van dit marktfalen.

I Marktwerking holt de publieke sector van binnen uit. De markt zuigt de kennis weg die in de publieke sector met publieke financiële middelen is opgebouwd door universiteiten en kennisinstituten. Het is de keerzijde van de valorisatie gedachte. Essentiele kennis moet ‘publiek’ blijven. Zie de problematiek rondom de nieuwe geneesmiddelen.

J De Nederlandse bevolking wil dit marktgedreven zorgstelsel niet (meer). Het is dan ook niet verassend dat een meerderheid van de Nederlandse bevolking het zorgstelsel fundamenteel wil veranderen. Men wil meer publieke sturing en minder marktwerking. En men wil, het gaat per slot van rekening om eigen geld, van meet af aan betrokken zijn bij het herontwerp van de zorg.

Bevestiging vanuit onafhankelijke data-analyse van de OESO
De kwaliteit van de Nederlandse medische zorg gaat sinds de invoering van het systeem van gereguleerde marktwerking langzaam maar zeker achteruit in vergelijking met andere moderne Europese landen, zo blijkt uit een analyse van OECD-data. Deskundigen hebben dit bevestigd.

Onderzoeksartikel Nederlandse zorg valt van haar voetstuk
Oktober 2018 verscheen in Medisch Contact het onderzoeksartikel ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’
Het onderzoeksartikel en de nadere toelichting en onderbouwing vindt u op deze website.

Existentieel vraagstuk gezondheidszorg (+corona)

De bestrijding van de corona epidemie dwingt tot een brede landelijke aanpak, onder publieke regie. Je zou kunnen zeggen: er is geen verdienmodel voor corona. (Dat is niet helemaal waar: er zijn commerciele tests en er wordt verdiend aan vaccins).

Link: LCPS

Het schema heb ik augustus 2019 gepost op mijn website: Existentieel vraagstuk gezondheidszorg

 

Marktwerking vertroebelt totaaloverzicht en regie op Testplan

20 feb. 2021 – Parool De geloofwaardigheid wankelt

update 21/12/2020 – Citaat uit de Groene (16/12), 1 3/4e maand na verschijnen van deze blog, waarvan dhr. A. Rouvoet destijds heeft kennisgenomen, zonder een gesprek aan te gaan waar ik om vroeg om een en ander te kunnen toelichten, de Groene Amsterdammer – Verdeel en heers niet : “De GGD’s worden volkomen overvallen door de abrupte koerswijziging. Het plan komt voor hen als een complete verrassing. De koepelorganisatie van GGD’s trekt aan de bel: ‘Het is belangrijk om sneltesten niet zonder overleg met de GGD in te zetten, omdat ze alleen in de juiste situatie gebruikt moeten worden.’

En dat is precies wat nu níet gebeurt: werkgevers mogen zelf hun personeel laten testen, zonder overleg met de GGD. Volgens de Inspectie moet bij het testen een arts betrokken zijn. Het ministerie zegt dat bedrijfsartsen zijn betrokken ‘op het moment dat duidelijk werd dat zij een belangrijke intermediair konden zijn’. Dat besef kwam volgens de beroepsvereniging van bedrijfsartsen pas laat: zij wisten bij de lancering van het plan nog van niets.

Zo krijgen bedrijfsbelangen – tegen het OMT-advies in – een belangrijke rol in de testplannen. Terwijl bedrijven nu miljoenen sneltests zijn beloofd, wachten zorgorganisaties nog altijd op het startsein om ook personeel zonder klachten te kunnen testen.”

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Advies aan de voorzitter van de GGD-GHOR Nederland, André Rouvoet (29 okt. jl.).

“Beste André, ik voorzie problemen op het snijvlak van publieke sturing, financiering en ‘handhaving’ (overheid) en private sneltest faciliteiten (markt) vanwege de uiteenlopende belangen.”
Reactie André, met dank (30/10 jl.): “We zijn hierover in permanent gesprek met alle betrokken partijen, inclusief kabinet en burgemeesters, en de door jou genoemde (en relevante!) aspecten krijgen daarbij uiteraard volop de aandacht.”

 






Links: GGD Waarschuwing voor commerciële coronatesten
Rijksoverheid Ontwikkeling van sneltesten op corona

een moderner zorgsysteem dan Duitsland

update 18/10 – link naar video met tekstfragment

Vanaf ca. 41:30 min. gaat dhr. Kuipers in op het Duitse zorgsysteem technische briefing TK 14/10
presentaties: tweede kamer corona 14/10

Draadje n.a.v. opmerking van Ernst Kuipers (CEO LCPS) in de technische briefing van de vaste kamercommissie VWS van 14/10 jl. over het coronavirus