Vergelijking State of Health in the EU (2017 en 2019): Nederland gaat achteruit

State of Health in the EU: Nederland in 2017 en 2019

De landenprofielen gezondheid van de State of Health in the EU (gezondheidstoestand in de EU) bieden een beknopt en beleidsrelevant overzicht van de gezondheid en gezondheidszorgstelsels in de EU/Europese Economische Ruimte. Hierin wordt met name ingegaan op de bijzondere kenmerken en uitdagingen in elk land tegen een achtergrond van vergelijkingen tussen landen. Het doel is beleidsmakers en mensen met invloed te ondersteunen met een middel voor wederzijds leren en vrijwillige uitwisseling. De profielen worden gezamenlijk opgesteld door de OESO en het European Observatory on Health Systems and Policies, in samenwerking met de Europese Commissie.

Een vergelijking van de ‘Belangrijkste bevindingen’ in 2017 en 2019 v.w.b. Nederland laat een opmerkelijke verandering in toon en inhoud zien. In beide samenvattingen staan 7 bullets met kernbevindingen. Als we de bullets vergelijken zien we het volgende:

Samenvattend: Nederland doet het slechter dan in 2017, zo blijkt uit specifieke kwaliteitsindicatoren. Het zorgstelsel lijkt niet goed (meer) te (kunnen) functioneren. De hoge zorguitgaven zijn voorlopig ‘in control’. De hervorming van 2015 is niet gelukt. Qua ICT is er geen enkele vooruitgang geboekt

Bronnen:
EU NL 2017
EU NL 2019

Enkele gedachten bij de ziekenhuisstaking van onze verpleegkundigen

Het gaat om een betere beloning. 5% Is zonder meer rechtvaardig.
Het gaat om minder werkdruk. Gedwongen multitasken geeft ongelukken, brengt levens in gevaar.
Het gaat om meer waardering in de zin van erkenning. Niet neerbuigend spreken van de ‘poppetjes’.
Het gaat om een andere manier van denken van het management. Minder macho.
Het gaat om een andere manier van denken door de gehele organisatie. Medisch specialisten zijn ook gewoon lid van het team, niet verheven, wel deskundig.
Het gaat om samenwerken, door en door. Niet slechts met de mond beleden (door het bestuur).
En de patiënt moet centraal staan. De zorg is geen verdienmodel.
De gezondheidszorg staat wel degelijk voor een existentieel vraagstuk.


schema van het existentieel vraagstuk

bron: (Ont)Regelmonitor 2019 VVAA

‘Likes’ van Prof. Richard Janssen (ESHPM & Tilburg University, afdeling Tranzo, Wetensch. dir. MHBA programma centrum Zorgbestuur, toezichthouder) en Prof. Jaap van den Heuvel (Healthcare Management at the University of Amsterdam & CEO of the Red Cross Hospital in Beverwijk)

Wij hebben uw reactie meteen gereed gemaakt voor publicatie in de krant. Door ruimtegebrek is het ons echter niet gelukt uw brief te publiceren. Wij betreuren deze gang van zaken en hopen een volgende keer wel tot publicatie over te gaan. Met vriendelijke groet, Brievenredactie de Volkskrant

de doos van de 5 deelzorgstelsels

Deze illustratie roept – denk en hoop ik – vooral vragen op. Zoals: Als de overheid vrijwel de gehele zorg financiert (hetzij direct dmv. belastingen, hetzij afgedwongen dmv. verplichte premies; nuance: met stijgende additionele eigen betalingen) en ook vrijwel de gehele zorg organiseert (regisseert)… wat doen die zgn. ‘zorgverzekeraars’ (die alle problemen afwentelen op de staat, cq. de patiënt) daar eigenlijk überhaupt nog? De vraag onbeantwoord laten, kabinet en heren ministers, is wellicht politiek opportuun maar – laten we wel wezen – onverantwoord (kosten bureaucratie!) en immoreel (uit menselijk oogpunt).

Nederlandse zorg verliest verder terrein (kwaliteit en kosten EU14 – update OECD 2019)

update 19/11/2019 – OECD dashboard (geen meerjaren) OECD Health at a Glance 2019 dashboard Zie Access to a doctor when needed (menubalk)!

Nederland verliest in vergelijking met de gemiddelde ontwikkeling van moderne Europese landen (EU14) geleidelijk aan iets terrein in de medische zorg (‘Cure’, Zorgverzekeringswet). Dit werd drie jaar geleden door mij vastgesteld op basis van een meerjarenanalyse van beschikbare relevante medische kwaliteitsindicatoren van OESO Health at a Glance-rapporten. Publicatie in ESB Zorgstelsel 1/2017. In november 2017 werden de bevindingen getoetst o.b.v. nieuwe data (Health at a Glance 2017) en dit is nu opnieuw gedaan (Health at a Glance 2019). De drie analysemomenten (dec. 2016, nov. 2017 en nov. 2019) geven een consistent beeld.

Een positief punt v.w.b. Nederland is de recente verbetering van de resultaten bij cardiovasculaire aandoeningen (Stroke, Ischemic heart-disease). De datatabel:

Landengrafiek:

De macrokosten zijn in vergelijking met de gemiddelde kostenontwikkeling van de andere moderne Europese landen (EU14) in dezelfde periode gestegen. De rem op de uitgavengroei vanaf 2013 zien we ook bij de andere landen, m.u.v. Zwitserland (en in mindere mate Noorwegen). Grafiek:


De grafiek is nog preciezer gemaakt. Het jaar 2006 heeft index=100 voor de kostenontwikkeling. Deze blauwe lijn geeft de ontwikkeling van de macrokosten van het nederlands zorgstelsel in verhouding tot de gemiddelde ontwikkeling van de macrokosten van 11 andere landen (van Italie en UK zijn geen data bekend in de jaren tot 2011/2012). De rode lijn geeft de positie weer o.b.v. de gemiddelde kwaliteitsscore van een land. Nederland stond op de 5e plaats in 2007 en staat op de 8e plaats in 2019.

De recente analyse van de HAQ-index (EU14) en de Healthy Life Years (EU14) ondersteunt de bevindingen v.w.b. de geleidelijke achteruitgang van de kwaliteit van de medische prestaties in internationaal opzicht. Bronnen:

ESB Zorgstelsel
HAQ-index
Healthy Life Years

Indien de kwaliteit en de kosten met elkaar vermenigvuldigd worden ontstaat een indicator (‘Zorgwaarde’) van de kostprijs van de (totale) curatieve zorg. De zorgwaarde, dus de prijs van de zorg, is sinds 2007 het sterkst gestegen in Nederland en België. Dit betekent dat de curatieve zorg in deze twee landen steeds duurder wordt in vergelijking met de twaalf andere landen. Tabel:

Lees hier de volledige toelichting:

Actualisatie Bevindingen OESO EU14 Health 2007-2019 08112019
Bron: OECD Health at a Glance 2019

Mutaties %BNP/GDP in OECD-statistieken
De kosten-data (%BNP/GDP zijn door de OECD op meerdere momenten na publicatiedatum (opmerkelijk genoeg!) gecorrigeerd. De grootste correcties betreffen de data van Zwitserland en Nederland. Zie> stats.oecd.org . Gevolg is dat de blauwe kostenlijn van de grafiek een andere kromming heef gekregen. De foto van mijn aantekeningen illustreert die wijzigingen:

Eerdere publicaties op mijn website:

over de Zorgwaarde> Zorgwaarde EU14 2007 – 2017

vorige OESO-analyse> Tendens daling zet door OESO 2007 2017

Ondermaats presteren Nederland op sleutelindicatoren (in adviesaanvraag aan WRR)

update 22/10/2019 22:30 uur
Bronnen: Volksgezondheidenzorg.info ECHI indicators
Eurostat EC.Europa.EU

Insteek is de nederlandse website volksgezondheidenzorg.info van de rijksoverheid. Gekozen zijn alleen die indicatoren uit de lijst van de European Core Health Indicators (Onderdeel Health Status) die in generieke zin iets zeggen over de kwaliteit van gezondheid en leven van de bevolking en het ondersteunende zorgstelsel. Veel indicatoren zijn nog in ontwikkeling. Op de sleutelindicator Healthy Life Years scoort Nederland een 9e plaats.
Over de bekendste sleutelindicator, Life expectancy at birth, publiceerde ik recent nog dit> Levensverwachting Nederlander zakt naar 8e plaats (EU14)
In de tweede openingszin van de adviesaanvraag van het kabinet aan de WRR (en SER) ‘onderzoek naar betaalbaarheid zorg’ worden beide sleutelindicatoren genoemd. Zie afbeelding.

Adviesaanvraag regering aan WRR:  Stijgende  levensverwachting  en  Levensjaren in goede gezondheid

Toelichting

  • Cijfers van 2015 en later.
  • Zwitserland en Noorwegen ontbreken in het overzicht Volksgezondheidenzorg.info (zie daarvoor de 2e bron). Beide landen zijn geen lid van de EU. Meestal presteren deze 2 landen beter dan Nederland. Reden, waarom ik gekozen heb voor een vergelijking van de 14 moderne Europese landen (EU14).
  • Update OECD Health at a Glance (EU14) medio november. Kwaliteitsindicatoren die daarin zijn meegenomen, zoals de bekendste van allemaal: Life expectancy at birth en Self-reported health, zijn in dit nieuwe overzicht weggelaten deze website> OECD Health at a Glance 2007 > 2017
  • De European Core Health Indicators (ECHI) moet niet worden verward met de (commerciele) EHCI-index!

European Core Health Indicators

Health Expectancy: Healthy Life Years (2017) Volksgezondheidenzorg HLY Nederland 9e in de EU14 (Noorwegen beter, Zwitserland slechter) Grafiek toont verschil man:vrouw (Eurostat; cijfers 2016; zie ook Eurostat HLY EU14 2008 2017 )
Long-term activity limitations (2015) Volksgezondheidenzorg LTAL Nederland 9e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)
Self-reported chronic morbidity (2015) Volksgezondheidenzorg SRCM Nederland 8e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)

Hoge Regisseur – Kabinet doorbreekt taboe en pakt regie (zorgstelselfalen)

update van eerdere berichtgeving over de nakende implosie van de acute zorg

update 13/10 11:30 uur – Doorontwikkeling Beleid rond zorgaanbieders in financiële problemen Brief regering aan TK

Quote: “VWS heeft de regie genomen in situaties waarin het betrokken partijen gezamenlijk niet lukte om tijdig een goede oplossing te organiseren.”

2. Hoofdpunten uit deze brief
• In Nederland moet iedereen kunnen rekenen op de beschikbaarheid van voldoende kwalitatief goede, tijdige en bereikbare zorg. Bedreiging hiervan, bijvoorbeeld omdat een zorgaanbieder in financieel zwaar weer verkeert, moet tijdig gesignaleerd en aangepakt worden.
• Sinds 2011 is het beleid rond zorgaanbieders in financiële problemen dat de overheid op afstand blijft. Zorgaanbieders zijn verantwoordelijk voor de inhoud, kwaliteit en levering van de zorg en ondersteuning. De partij die de zorg inkoopt (zorgverzekeraar, Wlz-uitvoerder of gemeente) heeft zorgplicht, wat inhoudt dat hij ervoor moet zorgen dat zijn verzekerde of inwoner de zorg of ondersteuning krijgt die hij nodig heeft.
• Door de faillissementen van de MC ziekenhuizen is duidelijk geworden dat dit beleid niet meer volstaat. Een ongecontroleerd faillissement kan tot te grote risico’s voor de individuele patiëntenzorg leiden. Vanuit het belang van de patiënt willen we zo’n ongecontroleerde situatie niet meer meemaken.
• De Nederlandse Zorgautoriteit versterkt daarom haar systeem van vroegsignalering van financiële problemen bij aanbieders van Zvw- en Wlz-zorg. De VNG begeleidt de accounthoudende regio’s en aanbieders van specialistische jeugdhulp/gecertificeerde instellingen bij de ontwikkeling van een early warning instrument. Over vroegsignalering van financiële problemen bij aanbieders van maatschappelijke ondersteuning gaan wij in gesprek met de VNG.
• Het ministerie van VWS wil zelf ook in een eerder stadium en actief geïnformeerd worden bij dreigende discontinuïteit van bepaalde zorgaanbieders, namelijk zorgaanbieders waarvan de discontinuïteit een grote maatschappelijke impact zou hebben.
• Dit brengt ons in positie om regie te nemen wanneer partijen er onderling niet uit dreigen te komen. VWS zal partijen dan aan tafel roepen, aanspreken op hun verantwoordelijkheden en hen oproepen zich maximaal in te spannen om de continuïteit van zorg voor de patiënten te waarborgen. In zeer uitzonderlijke gevallen kan VWS zelfs een financiële bijdrage leveren. Hier zijn wel (strikte) voorwaarden aan verbonden.

 

4/10/2019 Medisch Contact ‘Meer overheidsingrijpen bij acute zorg dan is gebeurd’ ‘Hoeveel marktwerking moet je nog hebben in de acute zorg’, vatte Bruins donderdag hardop de vragen samen die hij van zorgwoordvoerders in de VWS-commissie kreeg. ‘Iedereen moet op acute zorg aan kunnen in Nederland, waar je ook woont. Ik denk dat we daarvoor de komende jaren verdergaande stappen moeten nemen dan we tot dusverre hebben gedaan.’ Als voorbeeld noemde hij de financiering. ‘Je kunt de samenwerking bevorderen door partijen financieel afhankelijk van elkaar te maken.’ Hij wil komend voorjaar zijn visie op de acute zorg naar de Tweede Kamer sturen, waarin hij hierop verder zal ingaan. > MC laatste nieuws

3/10/2019 Zorgvisie “Minister Bruins op weg naar minder markt in acute zorg” > Zorgvisie

De uitspraak van de minster betekent dat DE OVERHEID DE REGIE GEDEELTELIJK GAAT TERUGNEMEN VAN DE ZORGVERZEKERAARS BIJ DE ACUTE ZORG, PIJLER VAN HET ZORGSTELSEL. Kennelijk was brief van de NZa d.d. 1 okt. niet geruststellend. Kamerbrief over acute zorg NZa

Het is mij wel duidelijk. Alle seinen staan op nu op rood in de marktgedreven gezondheidszorg- zoals hier in de afgelopen maanden is aangetoond o.b.v. zelfstandig onderzoek. Tabel eerder gepubliceerd:

Bestuurder Ernst Kuipers (Erasmus MC) 2 okt. jl. in Zorgvisie: ‘Minder seh’s maakt acute zorg beter’. Mijn commentaar op twitter>

Kamerbrief 3 okt.: Reactie op Barometer Nederlandse Gezondheidszorg. Cijfers over het ziekteverzuim (historisch hoog, doorstijgend) en het personeelsverloop

Kamerbrief Reactie op Barometer Zorg

(vergelijking EY-barometer met CBS; NB: EY toont ook mutaties binnen de sector – ook hier ondergraaft de marktwerking door recruiters (kostenverhoging) de continuiteit van zorg!)

Eerder gepubliceerd op deze website:

Blunder Bruno Bruins inzake SEH houtskoolschets
De GZ implodeert
Statement faillissement marktwerking
Kroniek van een aangekondigd sterven

Medisch Contact Nederlandse zorg valt van haar voetstuk

Januari 2017 in ESB ESB Zorgstelsel:

Enzovoorts, zie verder op deze website en gebruik de zoekfunctie (weergave tekst obv zoekwoord) en de categorieen (weergave volledige pagina’s/documenten)

Bevestiging achteruitgang medische kwaliteit NL tov. EU14 (bron: The Lancet/OurWorldInData.org)

Op 16 september een korte gedachtewisseling met Xander Koolman over een door hem geciteerd internationaal onderzoek (quote: ‘Nederland doet het niet slecht’), gepubliceerd in The Lancet in 2018 inzake de zgn. Healthcare Access and Quality Index (HAQ-index, gebaseerd op de Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors Study uit 2016  ). De hoogst denkbare score is 100: medische perfectie. Het omvangrijke rapport vergelijkt 195 landen onderling, praktisch de gehele wereld. In de top 10 staan – niet heel erg verrassend, maar toch – 9 Europese landen (waaronder ook Andorra). Wie zich erin wil verdiepen moet The Lancet erbij nemen.

De tweets in chronologische volgorde:

De link in de laatste tweet geeft een perfect beeld, vergelijk de verschuivende positie van Nederland t.o.v. de andere 13 landen over de jaren van 1990 (Nederland 3e) tot en met 2015 (Nederland 6e).


Deze tabel/grafiek heb ik in eerste instantie in excel gemaakt obv. de on-line beschikbare data: