Danka Stuijver, begenadigd huisarts en schrijver, schrijft deze week weer een mooie column in de Volkskrant met de kop ‘Als je op zoek bent naar logica moet je niet in de zorg gaan werken‘. Als je op zoek bent naar logica moet je niet in de zorg gaan werken | de Volkskrant Op LinkedIn zien we veel reacties en mijn reactie geef ik ook hier weer. De reactie van haar collega huisarts Glenn Mitrasing ‘De spaarpot naast de wachtkamer’ – schitterende titel! – is hier ook weergegeven.
Twee nieuwe publicaties van het CBS i.s.m. het TNO en het AZW geven een cijfermatig inzicht in werkomstandigheden op de werkvloer die verzuimgerelateerd zijn. Beroepen in de gezondheidszorg springen in het oog. Het betreft de publicaties Bijna 1 op de 6 werknemers heeft stressvol werk (CBS/TNO) en Ziekteverzuim in zorg en welzijn blijft hoog – maar deze organisaties laten zien hoe het anders kan (AZW).
CBS/TNO hanteert een lijst van 90 beroepen in de economie (afbeelding):
Stressvol werk komt het vaakst voor in beroepen met veel directe verantwoordelijkheden en weinig regelruimte. In die banen moeten mensen hun taken vaak grotendeels uitvoeren volgens vaste instructies of protocollen. Van alle 90 beroepen is het percentage berekend van zeven aspecten van WERKDRUK (3 aspecten) en ZELFSTANDIGHEID (4 aspecten). Een hoge werkdruk is stressbevorderend. Omgekeerd is een lage zelfstandigheid stressbevorderend. Twee voorbeelden ter illustratie.
Koks scoren de hoogste werkdruk op het aspect ‘erg snel werken’, 61,2%
Kassamedewerkers scoren de laagste zelfstandigheid op het aspect ‘zelf beslissen’, 17%.
In de top10 van beroepen die het meest stressvol zijn staan vijf beroepen in de gezondheidszorg (!). Bovenaan staan de apothekersassisten, medisch praktijkassistenten staan op 3, artsen op 4, MBO-verpleegkundigen staan op 7 en gespecialiseerde (HBO-) verpleegkundigen staan op 9. In de top5 staan dus drie zorgberoepen (!!). Tabel CBS:
Het bewijst de juistheid van de stelling dat de gezondheidszorg de meest ongezonde bedrijfstak in de hele economie is. De zorg is letterlijk ziekmakend voor de zorgprofessionals in loondienst die het uitvoerend werk moeten doen.
Hier de tabel met de scores van de vijf zorgberoepen op de zeven aspecten. Apothekersassistenten leiden onder een zeer hoge werkdruk (3 aspecten: ze moeten a) erg snel werken, b) hebben heel veel werk en c) moeten ook extra hard werken), maar de zelfstandigheid is zeer beperkt, met als enig lichtpuntje dat ze enige ruimte hebben om zelf oplossingen te bedenken – maar die is wel minder dan normaal. Medisch praktijkassistenten hebben last van een (vrij) hoge werkdruk, maar hebben zeer weinig zelfstandigheid (4 aspecten: d)zelf beslissen; e) volgorde bepalen; f) werktempo bepalen; g) oplossingen bedenken). In de tabel kunt u ook de scores op alle zeven aspecten van artsen en de twee groepen verpleegkundigen lezen.
Conclusie AZW "Uit het CBS-onderzoek blijkt dat het hoge verzuim in zorg en welzijn gedeeltelijk samenhangt met de kenmerken van de werknemers in deze bedrijfstak: er werken relatief veel vrouwen en iets meer ouderen, groepen die gemiddeld vaker en langer verzuimen. Ook werknemers met een mindere ervaren gezondheid melden zich vaker ziek.
Daarnaast spelen arbeidsomstandigheden een belangrijke rol. Hoge werkdruk, lichamelijk zwaar werk, beperkte autonomie en blootstelling aan besmetting komen in zorg en welzijn vaker voor en hangen samen met vaker en langer verzuim. Toch blijft, ook na correctie voor deze factoren, het ziekteverzuim in zorg en welzijn hoger dan in andere bedrijfstakken. Dat wijst erop dat er ook andere factoren meespelen."
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Onder de regie van de zorgverzekeraars – die daartoe bevoegd zijn – en dus NIET de rijksoverheid, is de capaciteit van de zorg tot op het bot gestript. Van alle soorten voorzieningen (mensen en middelen) is er een minimum beschikbaar. Van sommige zaken, zoals vaste huisartsen, geneesmiddelen en complexe ggz is er gewoon te weinig. De rijksoverheid ontbeert specifieke medische deskundigheid. De publieke gezondheidszorg (voorlichting, preventie etc.) is kaal geplukt door bezuinigingen van opeenvolgende kabinetten. En toen, begin 2020, kwam covid19.
De reactie van de regering was onsamenhangend, de communicatie niet logisch, het beleid dreef groepen mensen uit elkaar. De politiek ging van ‘opbouwen van groepsimmuniteit’ naar ‘sturen op IC-capaciteit’. Men had geen goed zicht op de harde cijfers (RIVM, GGD). De wetenschappen werden door de politiek in het veel te smalle OMT-keurslijf gedrongen. Het vaccinatiebeleid was ondoordacht en kwam te laat: Nederland was hekkensluiter in West-Europa. De cumulatie van het minimale capaciteit systeem en de pandemische zorgpiek leidde onvermijdelijk tot ten 1e uitgestelde zorg (diagnostiek en behandeling) en ten 2e infectie binnen het systeem (hoog ziekteverzuim zorgpersoneel). Het crisisbeleid van Rutte/de Jonge veroorzaakte maatschappelijke polarisatie en een dalend vertrouwen in de overheid. Pogingen om vanuit de rijksoverheid coördinatie tot stand te brengen faalden gedeeltelijk: Sywertgate, schoolvoorbeeld van misplaatste zorgcowboy-marktwerking binnen de Haagsche Beleidstorens. De spreiding van patiënten via het LCPS ging wel goed. Maar de zorgverzekeraars waren afwezig.
PUBLIEK MOET BOVEN PRIVAAT
Uiteindelijk resulteerde dit tot een zorgstelsel dat door de bodem zakte, met de hoogste oversterfte van West-Europa en een achterblijvende levensverwachting tot op de dag van vandaag als resultante. En een ingestort vertrouwen in de overheid en de politiek.
#16 ToekomstZorg – videoduur ca. 48 minuten – 13.3K views
Opname 17 oktober ’25. De snelle publicatie was belangrijk vanwege de landelijke verkiezingen. Veel dank aan Paul van Liempt en Kjeld Aij voor het in mij gestelde vertrouwen.
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Als je het verhaal leest, dan hoop je stilletjes dat het over een ander land heel ver weg ergens achter de Oeral gaat. Maar nee, we zijn het zelf. – Jaap van den Heuvel, interim CEO St. Maartenskliniek en emeritus hoogleraar Healthcare Management, tevens columnist
Dank Gijs, belangrijk werk! – Robert Kreis, gepensioneerd chirurg en emeritus hoogleraar Brandwondenzorg VUmc, tevens columnist
Gijs heeft werkelijk onnavolgbaar werk verricht. En er ligt niemand wakker van. – Caren Kunst, zorgverlener in de palliatief terminale zorg (76 Likes, 9 reposts)
Onder de aandacht gebracht van onder meer de hoogleraren: Patrick Jeurissen, Armand Girbes, Willy Spaan, Jim Reekers, Roland Bal, Marcel Levi, Diana Delnoij, Bianca Buurman, Bart Berden, Angela Maas, Hedwig Vos, Niels Chavannes, Floortje Schepers
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
De marktwerking – hoe onvolkomen die ook is, critici die stellen dat er geen ‘echte marktwerking’ is hebben strikt genomen gelijk, maar een ‘echte markt’ is ondenkbaar in een publiek gefinancierde gezondheidszorg – holt de zorg als collectieve voorziening voor de gehele bevolking uit en richt haar uiteindelijk ten gronde.
vanLoef Research toonde eerder aan dat de oversterfte in Nederland sinds de uitbraak van corona in 2020 tot de allerhoogste van heel West-Europa behoort. Er is overvloedig bewijs dat de marktwerking een belangrijke, zo niet de belangrijkste oorzaak van de exceptionele oversterfte is.
@volkskrant s voorpagina zaterdag jl. (website en krant) kreeg op twitter 11.4K weergaven plus 4likes (lb); mijn reactie kreeg 4,2K weergaven plus 15likes/5RT (rb); de ingezonden brief werd geweigerd (lo); mijn tweet erover had 2.3K weergaven plus 10likes/4RT (ro). #ineennotedoppic.twitter.com/lgKr7bHSwT
Beste lezers en volgers, het aantal views van mijn kritiek op de Volkskrant op twitter is niet meer bij te houden…
Tweet Volkskrant 11,4K weergaven, 9 opmerkingen, 0 retweets en 4 Likes > w.o. opmerking @GijsvanLoef 4,2K weergaven met interactieratio 9,6%, 3 opmerkingen, 6 retweets en 15 Likes> w.o. retweet @GijsvanLoef 2,3K weergaven, 2 opmerkingen, 4 retweets en 10 Likes.
(normaliter zijn er nauwelijks reacties/opmerkingen met enige kwantiteit bij tweets van de Volkskrant over eigen berichten. Kennelijk worden tweets van de Volkskrant gelezen en daar blijft het dan bij)
1 mei – reactie de Volkskrant
Geachte lezer,
Hartelijk dank voor uw bijdrage, die wij met belangstelling hebben gelezen. Helaas kunnen wij uw brief niet publiceren. We ontvangen dagelijks vele tientallen brieven. De redactie is daar zeer verheugd over, maar de ruimte om brieven te publiceren is beperkt. Wij vragen hiervoor uw begrip en hopen u een volgende keer te mogen verwelkomen in de rubriek.
Met vriendelijke groet,
Redactie Opinie en Debat
30 april 2023
Ingezonden lezersbrief
De voorpagina van de krant van zaterdag heeft mij met stomheid geslagen. U toont een futuristische robotarts met de vraag wat kunstmatige intelligentie kan betekenen voor arts en patiënt. Het artikel gaat over medische AI-weetjes, in de wetenschap dat de risico’s en onzekerheden heel groot zijn. Dit tot voorpagina bombarderen is bizar. Waarom deze advertorial, bent u zo innovatiegeil? De zorg verkeert in een ongekende crisis, de oversterfte is ongekend! De bittere werkelijkheid is dat Nederland een ingestort 🇳🇱zorgstelsel heeft. Daar zou u eens diepgravend aandacht aan moeten besteden.
Voorpagina’s de Volkskrant 29 april 2023
webpagina
krant (editie)
twitter en mijn reactie
Dit tot voorpagina bombarderen is eigenlijk bizar. Een optelsom van medische AI-weetjes, in de wetenschap dat de risico's en onzekerheden groot zijn. Innovatiegeilheid? En de bittere werkelijheid van een ingestort 🇳🇱zorgstelsel – zoals de actualiteit toont – blijven ontkennen. pic.twitter.com/ypqkupykEk
Oorspronkelijke uitzending – gemiddeld aantal kijkers (kijkdichtheid): 434.000 ; Totaal aantal kijkers: 757.000 (Kijkonderzoek.nl)
Meest bekeken Zembla uitzending on line sinds 2018
20 Jaar huisartsenzorg: Van de aanloop naar de marktwerking in de zorg en de Zorgverzekeringswet (2006) tot en met het massaprotest op het Malieveld in de zomer van 2022 en het Integraal Zorg Akkoord van nu. Met indringende (beeld)ervaringen van acht, onderling zeer verschillende huisartsen. Met citaten van voormalige bewindslieden en een reactie van de huidige minister Ernst Kuipers. Een historisch overzicht vanuit het perspectief van de poortwachters van de (medische) gezondheidszorg.
Gijs van Loef doet al jaren onderzoek naar de gevolgen van de marktwerking in de zorg die in 2006 is ingevoerd. Volgens Van Loef explodeerden de kosten in de eerste 6 jaar van het nieuwe stelsel: (2/7) pic.twitter.com/gbPrnQNzHS
In 2013 komt Rutte II met een nieuwe bezuinigingsmaatregel. Alle bejaardenhuizen gaan dicht en de huisarts krijgt er nog meer taken bij. (4/7) pic.twitter.com/3pHRa4b1pw
Volgens huisartsen hebben zorgverzekeraars veel te veel macht. Huisarts Bart Bruijn moest in opdracht van zorgverzekeraar CZ diabetespatiënten op een ander merk insuline overzetten: (6/7) pic.twitter.com/4Hk1SH4VjN
Gevolg van alles is dat steeds meer #huisartsen stoppen. Meer dan 230 huisartsen onder de 50 jaar zijn de afgelopen 3 jaar gestopt. Een van hen is Robbert Collignon. (7/7) Bedankt voor je aandacht. Kijk de hele uitzending: https://t.co/xQG8XA0JNTpic.twitter.com/j6DTBuH04a
Voor het nieuwe zorgstelsel van start ging stegen de kosten echter veel en veel harder. Stijging zorgkosten periode 2000-2005 46,6% en stijging zorgkosten periode 2005-2010 ‘slechts’ 29,8%. Foute voorstelling van zaken dus dat dit niet is genoemd.
EenVandaag 24/3/2023 – Nabil (43) stopte net als veel andere jonge huisartsen met zijn vak: ‘Je wordt in een onmogelijke positie geplaatst’: https://eenvandaag.avrotros.nl/embed/540881/
update 8 december 2022 – CBS: “In het derde kwartaal van 2022 verzuimden werknemers opnieuw het meest in de bedrijfstak gezondheids- en welzijnszorg (7,1 procent). Dat wil zeggen dat van de duizend te werken dagen 71 werden verzuimd wegens ziekte. Een jaar eerder was dit in het derde kwartaal 6,3 procent.”
update 10 juni 2022 – Ziekteverzuim zorg stijgt verder door (CBS): “In het eerste kwartaal van 2022 verzuimden werknemers opnieuw het meest in de bedrijfstak gezondheids- en welzijnszorg (8,9 procent).”
update rapportage NZa 28 april 2022 – Ziekteverzuim verder gestegen en ligt nu tussen de 9,4% en 11,7% in de verschillende zorgsectoren (!). NB De NZa hanteert een andere indeling binnen de zorg dan het CBS.
Zoals ik al eerder aangaf, het ziekteverzuim in de zorg breekt records. De betekenis van dit feit kan moeilijk overschat worden. Het geeft aan dat de zorg als bedrijfstak (CBS) ernstig ziek is.
De tabel en grafiek tonen alle bedrijfstakken en bedrijfsklassen (subcategorie) met een bovengemiddeld ziekteverzuim in 2021, gemeten vanaf 2005 t/m 2021. Vanwege de overzichtelijkheid zijn alle andere bedrijfstakken, die met een lager dan gemiddeld ziekteverzuim zoals bijvoorbeeld het Onderwijs en ‘Specialistische zakelijke diensten’, weggelaten. NB Er zitten daar geen uitschieters bij.
Het ziekteverzuim in de zorg is het hoogste ooit gemeten door het CBS.
Tabel met selectie van bedrijfstakken en bedrijfsklassen met bovengemiddeld ziekteverzuim in 2021 idem, grafisch weergegeven
Gijs van Loef 