Opmerkelijke wijziging communicatie Rijksoverheid over de Gezondheidszorg

update 14/11/2018 – Tekst inleiding aangepast. Een tweet van 1 juli 2018 wordt nog steeds dagelijks bekeken, soms tientallen keren per dag. Een smoking gun?

Tot deze zomer vertelde de rijksoverheid een eenzijdig, te positief ingekleurd verhaal over de kwaliteit van de Nederlandse medische gezondheidszorg, onderzoek werd (voorzover mij bekend) achterwege gelaten. Het zorgstelsel, gebaseerd op de beleidsfilosofie van de gereguleerde marktwerking (> De 10 randvoorwaarden van gereguleerde marktwerking ) moest en zou succesvol zijn, empirische onderbouwing van haar prestaties bleef achterwege. Zorgbestuurders promoten ons unieke zorgstelsel als exportproduct van de BV Nederland (> Nederlandse zorg als exportproduct). Het laatste overheidsrapport over het zorgstelsel is ‘Zorgbalans – De prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg’ van het RIVM (2014).

In de jaren 2015 en 2017 zijn er geen publicaties van de Rijksoverheid over de werking van het zorgstelsel (meegerekend het RIVM, het SCP, CBS e.a.): 2015 Is het jaar van de decentralisaties in het sociaal domein (Awbz>Wlz; Wmo-ouderenzorg en Jeugdzorg), 2017 is het jaar van de verkiezingen voor de Tweede Kamer. In 2016 zijn er wel enkele rapporten die er iets over zeggen (zie tekstvensters hierna). In de afgelopen jaren heb ik meerdere malen het RIVM, het SCP en iBMG/ESHPM aangesproken op tendentieuze berichtgeving, alles is gepubliceerd op mijn website (>links onderaan).

 

De summiere berichten vanaf 2014 luiden in chronologische volgorde als volgt (mijn commentaar in cursief):

Quote: “Veel gezondheidszorg in Nederland is van hoog niveau en er zijn veel gunstige trends. Internationale vergelijking van kwaliteitsindicatoren van de OECD laat zien dat bij het merendeel van deze indicatoren Nederland bovengemiddeld scoort vergeleken bij andere
welvarende landen.”

RIVM: Zorgbalans, de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg, najaar 2014

 

Quote: “Wij hebben een fantastische gezondheidszorg en daar moeten we toch vooral ons voordeel mee doen.”

voorzitter Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, 1 okt. 2015

 

Quote: “De levensverwachting bij geboorte voor Nederlandse mannen is één van de hoogste in de Europese Unie, de levensverwachting bij geboorte voor Nederlandse vrouwen is ongeveer gelijk aan het EU-gemiddelde.”

RIVM: website, sept. 2016

NB: Noorwegen en Zwitserland zijn geen EU, beiden hebben een hogere levensverwachting van man en vrouw

Quotes: “De Nederlandse zorg doet het vergeleken met tien andere hoogontwikkelde Westerse landen meer dan prima.”; “Het voorbeeld van het stelsel dat werkt”.

Rijksoverheid: website, 17 nov. 2016

NB: O.b.v. survey met beperkte respons wordt groot nieuws gebracht

Quote: “De Nederlandse gezondheidzorg behoort tot de beste van Europa.”

IGZ: Jaarbeeld 2016
Begroting 2018, XVI Volksgezondheid en Sport, TK- 34775 XVI: “Tegelijkertijd staat de kwaliteit van de Nederlandse zorg nog steeds hoog in internationale vergelijkingen.”

Miljoenennota 2018
Quote: “Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa.”

Regeerakkoord RutteIII: Vertrouwen in de toekomst
Uit ‘Burgerperspectieven’ blijkt dat de Gezondheidszorg het belangrijkste maatschappelijke probleem is (Nationale Politieke Agenda), maar de redactie van het SCP besteedt er helemaal geen aandacht aan in de ‘Belangríjkste Bevindingen’.

SCP: Burgerperspectieven, 30 maart 2018
Het CBS komt met de ‘Monitor Brede Welvaart’, neemt het het citaat uit het Regeerakkoord over “Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa” maar toont een dashboard met cijfers dat hier absoluut niet mee rijmt. Het CBS gooit voor het eerst roet in het eten van de overheidscommunicatie.

CBS: Monitor Brede Welvaart – Gezondheid en Zorg, 16 mei 2018
Het RIVM (ism. minVWS) komt nu met een opmerkelijke wijziging in de overheidscommunicatie: “Nederlandse gezondheid vergelijkbaar met buurlanden. De gezondheid van de Nederlandse bevolking komt op hoofdlijnen overeen met die van verschillende buurlanden. Dat blijkt uit onderzoek door het RIVM en het ministerie van VWS waarin de gezondheid en de gezondheidszorg in Nederland zijn vergeleken met die van elf nabijgelegen Europese landen met een vergelijkbare economie en cultuur.” Wel is de Publiekssamenvatting nog (te) positief geformuleerd: “In Nederland is de kwaliteit en toegankelijkheid van de medische zorg over het algemeen beter of van een vergelijkbaar niveau ten opzichte van de andere landen.”

RIVM/minVWS, 29 juni 2018

Interpretatie overheidscommunicatie en vergelijking met posts op deze website (excuses voor de leesbaarheid):

In maart 2018 werd het Platform Betrouwbare Zorgcijfers opgericht. Is er een causaal verband? 

bronnen:
https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Nederlandse_gezondheid_vergelijkbaar_met_buurlanden

skipr: Nederlandse gezondheid vergelijkbaar met die in buurlanden

Recente publicaties op mijn website (meest recente bovenaan):
De wereldwijde levensverwachting, Nederland verliest terrein
Quotes over de gezondheidszorg
Het Nederlandse zorgstelsel voldoet niet aan de doelstellingen van de WHO
Nederlandse gezondheidszorg in internationaal perspectief
Monitor Brede Welvaart
SCP negeert gezondheidszorg als belangrijkste probleem
OESO dashboard de enige echte zorgranglijst
NRC artikel fake news
Wanneer rectificeert Trouw
Tendentieuze berichtgeving SCP
Hoe goed is onze gezondheidszorg (video met commentaar)
Kwaliteit zorg achteruit door teveel marktwerking
Tendens daling kwaliteit medische zorg zet door (OESO-data)

Factuur aan minVWS (opdracht van de Nederlandse bevolking)

De Nederlandse bevolking wil objectieve informatie over het functioneren en presteren van het Nederlands zorgstelsel. De informatie vanuit de landelijke overheid voldoet niet aan de vereisten.

Om die reden heb ik de afgelopen drie jaren onafhankelijk en onbetaald onderzoek gedaan o.b.v. beschikbare bronnen (internet e.a.). Dit is de factuur aan het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport:

Onderzoek werkzaamheden Gijs van Loef (1/10/2016 > 31/10/2018)
Constatering: De regering informeert de Nederlandse bevolking niet goed over de werking van het zorgstelsel terwijl kennis en data beschikbaar zijn – het wordt ‘niet ontsloten’. Terwijl er een grote informatievraag leeft bij de bevolking. Het aanbod van informatie is sterk gekleurd, commercieel en politiek.

De werkzaamheden bestonden uit:

Onafhankelijk onderzoek naar het zorgstelsel (kwaliteit en kosten)
Kritische beoordeling van overheidsuitingen over aspecten van het zorgstelsel (RIVM, SCP)
 ‘Aanklacht – het gemankeerde medisch zorgstelsel’ > Alg. Rekenkamer

Oprichting van het Platform Betrouwbare Zorgcijfers o.b.v. de Aanklacht
Publicaties in tijdschriften en op websites
 ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’ (in: Medisch Contact 42/2018)
 Alle publicaties (ook) op http://www.gijsvanloef.nl

Het verspreiden via o.a. internet van objectiverende kennis over de werking van het zorgstelsel. Doelgroepen:
• de Nederlandse bevolking
 Video ‘Hoe goed is onze gezondheidszorg?’
• mensen werkzaam in de sector gezondheidszorg
• politieke partijen
 De 7 politieke fracties van de PvdA, Groen Links, SP, 50Plus, Partij voor de Dieren, PVV en Denk hebben de motie Kuzu “Macht van zorgverzekeraars inperken”, gebaseerd op ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’ d.d. 18/10/2018 ondertekend en voorgelegd aan de Tweede Kamer. De motie is verworpen (stemverhouding 69:81)

Het uitwisselen en delen van kennis met universiteiten (Nijmegen, Maastricht, Amsterdam, Rotterdam*)

Het aanbieden van kennis (Medisch Contact-artikel) aan de WRR, SER en Algemene Rekenkamer.

*Erasmus Univ. ESHPM blijkt niet ontvankelijk te zijn voor kennisuitwisseling

Onderzoek werkzaamheden lijst van publicaties 31102018

“Nederlandse zorg valt van haar voetstuk” (in Medisch Contact 42) met volledige lijst Referenties

update 27/10/2018 – ALLE REFERENTIES/BRONNEN GERELATEERD AAN HET TIJDSCHRIFTARTIKEL (scroll naar beneden maar neem uw tijd onderweg)

…………………………………………………………………………………..

EUROPESE TOPPOSITIE VAN NEDERLANDSE ZORG WANKELT

Europese toppositie van Nederlandse gezondheidszorg moet worden genuanceerd

Volgens politici en beleidsmakers is het Nederlandse gezondheidszorg een van de beste, zo niet hét beste zorgstelsel van Europa. Maar klopt dat wel? Hoe goed is onze zorg? Socioloog Gijs van Loef vergeleek allerlei indicatoren en nuanceerde die conclusie…

Lees verder in Medisch Contact (o.b.v. abonnement): Nederlandse zorg valt van haar voetstuk Na 6 weken is het artikel vrij toegankelijk.
Zelfde data, cijfermatig wergegeven:

Grafiek en Tabel (niet in het tijdschrift): de geleidelijke achteruitgang van de medische gezondheidszorg in verhouding tot de EU14. Zie ook de 3e voetnoot en verder.

Het oorspronkelijke artikel dat op 2 augustus bij Medisch Contact werd ingediend kunt u hier lezen > MC Het Ned zorgstelsel WHO framework 02082018

…………………………………………………………………………………..

Aangezien niet alle voetnoten worden vermeld in de tijdschriftpublicatie vindt u deze hier, maar de nummering ontbreekt in de tijdschriftpublicatie. Tot 6 weken na publicatiedatum kan ik de tekst met voetnoten niet weergeven. De volledige lijst van voetnoten/referenties:  

Referenties (paginanummer in MC42, Linkerkolom/Rechterkolom LK/RK , regel)
pag 18, RK 2e regel > 1. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization 78(6); 2000.
pag 18, RK, 5e regel van onder > 2. Life expectancy at birth: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/life_tables/en/; http://www.ourworldindata.org
pag 18, RK, onderste regel (voetnoot 1 in MC42)> 3. Zelfstandig onderzoek van data OECD-Health at a Glance 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017. Voor het eerst gepubliceerd in: Economisch Statistische Berichten. 2017;1 http://www.gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/
pag 19, LK, 7e regel > 4. Health care activities, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 19, RK, 5e regel (voetnoot 2 in MC42)> 5. Zelfstandig onderzoek. Jaarberichten 2004, 2007, Jaarbeelden 2010, 2013, 2016. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
pag 19, RK, 6e regel > 6. Kiers B. NZa: wachttijden zorg lopen de spuigaten uit. Zorgvisie; 15 januari 2018.
pag 20, LK, laatste regel 1e alinea > 7. WRR: http://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid ; Health Status, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, 24e regel van onder > 8. Zie bijvoorbeeld het Pamflet voor De Nieuwe GGZ 21 oktober 2015: http://www.denieuweggz.nl
pag 20, LK, 20e regel van onder > 9. Jeugdhulp. Nederlands Jeugdinstituut: http://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-voorziening/Aanbod-Jeugdhulp
pag 20, LK, 17e regel van onder (voetnoot 3 in MC42) > 10. OECD Health at a Glance 2017 heeft vier tabellen met vergelijkende data: chronische depressies (vier Europese landen scoren beter dan Nederland: zeven landen scoren slechter, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/prevalence-of-chronic-depression-2014_health_glance-2017-graph22-en; suïcide (vergelijkbaar beeld, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph20-en; suïcide na vertrek uit de instelling (Nederland scoort het slechtst, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-following-hospitalisation-for-a-psychiatric-disorder-within-30-days-and-one-year-of-discharge-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph95-en); suïcide binnen de instelling, (Nederland scoort het slechtste zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/inpatient-suicide-amongst-patients-with-a-psychiatric-disorder-2014-or-nearest-year_health_glance-2017-graph94-en).
pag 20, LK, 6e regel van onder > 11. Wammes J, van der Wees P, Westert G. International Health Policy Survey 2017, Onderzoek onder 65-plussers in 11 landen. IQ Healthcare; 22 december 2017.
pag 20, LK, 5e regel van onder > 12. Waiting times for elective surgery, OECD Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, onderste regel > 13. van den Berg M, Meerding JW. De zorgstelselcompetitie. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RIVM, Centrum Kennisintegratie Volksgezondheid en Zorg. oktober 2016.
pag 20, RK, 2e regel > 14. OECD Health Policy Studies, Health Data Governance. OECD; 2015.
pag 20, RK, 5e regel > 15. Jeurissen P, Tanke M, Stadhouders N, Maarse H. Gereguleerde competitie en betaalbaarheid in de curatieve zorg. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. 181-98.
pag 20, RK laatste regel 1e alinea > 16. (1) Mossialos E, Djordjevic A, Osborn R, Sarnak D. International Profiles of Health Care Systems, Commonwealthfund; mei 2017. p 8; (2) Nationaal ZorgFonds: Maurice de Hond, sept. 2016; (3) Kieskamp W. Kiezers willen dat de overheid de zorg weer in handen neemt. Trouw 6 februari 2017.
pag 20, RK 19e regel van onder > 17. Access to care, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, RK, voorlaatste regel > 18. Nibud: http://www.nibud.nl/beroepsmatig/zorguitgaven-chronisch-zieken-5-jaar-gestegen/
pag 20, RK, voorlaatste regel > 19. Het eigen risico in de zorg. TNS 11 augustus 2016. p.17. Zie voor internationale data: Unmet needs for health care due to cost, OECD Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, laatste regel 1e alinea > 20. van der Schors W, Brabers AEM, de Jong JD. Solidariteit in het Nederlandse Zorgstelsel. Nivel: Utrecht.
pag 21, LK, einde 1e alinea Paragraaf 4. > 21. Share of the population aged over 65 and 80 years, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, 2e regel 2e alinea Paragraaf 4 > 22. Polder J. Zorguitgaven. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. p.34.
pag 21, LK, voorlaatste regel 2e alinea Paragraaf 4 > 23. Zie de beweging vanuit de beroepsgroepen naar meer professionele autonomie van Het Roer Moet Om naar (Ont)Regel de zorg: http://www.vvaa.nl/landingspagina/ont-regel-de-zorg Internationale vergelijking administrative efficiency: http://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2017/jul/mirror-mirror-international-comparisons-2017

 

…………………………………………………………………………………..

Lees hier alle reacties: Reacties
Anton Maes op Zorgenstelsel.nl: Werken aan de agenda van de vooruitgang

1e Bijeenkomst Platform Betrouwbare Zorgcijfers succes

update 10/11/2018 – Dick Bijl is toegetreden tot het platform.

Maandag 1 oktober kwam het Platform Betrouwbare Zorgcijfers, een digitaal netwerk van zorgdeskundigen dat oproept tot een onafhankelijk onderzoek naar het functioneren van het systeem van de gezondheidszorg (het zorgstelsel), voor de eerste maal bijeen in het midden van het land.

Het platform staat achter de op handen zijnde publicatie over het zorgstelsel in Medisch Contact.

Ook zijn er werkafspraken gemaakt.

Wat wil het platform en wie maken er deel van uit? > Het PBZc stelt zich aan u voor

Op de foto ontbreken San Oei, Peter Harteloh, Dick van der Zon en Jan Terlouw

NOS: Gezondheidszorg volgens Nederland het belangrijkste thema Rutte-III

Bron: Meerderheid bevolking heeft weinig vertrouwen in kabinet
De NOS baseert zich op een onderzoek van Ipsos, zie: Ipsos 2018 Prinsjesdag

Lees hier recente berichten op mijn website:
De wereldwijde levensverwachting, Nederland verliest terrein
Het Nederlandse zorgstelsel voldoet niet aan de doelstellingen van de WHO
Opmerkelijke wijziging communicatie rijksoverheid
OESO dashboard de enige echte zorgranglijst
Hoe goed is onze gezondheidszorg (video met commentaar)
Tendens daling kwaliteit medische zorg zet door (OESO-data)

N.a.v. mijn zelfstandig onderzoek is het Platform Betrouwbare Zorgcijfers opgericht:
Het Platform Betrouwbare Zorgcijfers

HP/DeTIJD – Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten?

In HP/DeTIJD deze week wordt ik geciteerd in een artikel van Sebas Bouquet Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten?

Het citaatgedeelte –

Op naar een Publieker zorgstelsel
“Gijs van Loef is specialist marktwerking in de zorg en mengt zich al jaren in het vraagstuk van het huidige zorgstelsel. Hij schreef onder meer het boek Kiezen tussen overheid en markt (2013), analyseert marktwerking in de zorg en was financieel deskundige achter het Nationaal Zorgfonds – een concept waarbij de zorgverzekeraars worden afgeschaft.

“Op dit moment is het nog te vroeg voor een publieker zorgstelsel”, zegt Van Loef. “Eerst zullen we de realiteit onder ogen moeten zien zoals die is en steeds weer blijkt – zie de stijging van de zorgpremie. De zorgelite (gesteund door de meeste politieke partijen) is als de dood voor dit debat.”

Lees hier het volledige artikel: Zorgpremie blijft stijgen, hoe remmen we de kosten

“Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief”: commentaar

Bron: https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Nederlandse_gezondheid_vergelijkbaar_met_buurlanden

Reactie Anton Maes

Anton Maes (huisarts, bedrijfseconomisch deskundige en publicist) over de huisartsenzorg in het rapport: Mooie rapportcijfers voor de Nederlandse huisartsenzorg

Mijn commentaar

Mijn commentaar beperkt zich tot de cruciale zin op de website en in de Publiekssamenvatting van het onderliggende rapport “Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief” die luidt: “In Nederland is de kwaliteit en toegankelijkheid van de medische zorg over het algemeen beter of van een vergelijkbaar niveau ten opzichte van de andere landen.”  Deze tekst is m.i. niet onderbouwd v.w.b. het specifieke onderdeel “de kwaliteit van de medische zorg is over het algemeen beter (…)”. Dit kan niet zo worden gesteld. Het is tendentieus.

A propos, de titel van het onderliggende rapport dekt niet de lading: het rapport gaat niet over het GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM, maar over de GEZONDHEIDSZORG. Over het ‘systeem’ (gereguleerde marktwerking in de Zvw, enz.) wordt niet uitgewijd. Het gaat over de prestaties van onze gezondheidszorg.

Toelichting – Alle bijlagen, allleen medische indicatoren (geen leefstijl, geen zorguitgaven, geen arbeidsmarkt), scores indicatoren t.o.v. de Mediaan:

commentaar Anton Maes bij de samenvattende tabel: 

Hogere sterfte kanker kan te maken hebben met lagere sterfte HVZ: je moet ergens aan dood gaan. En over ongevallen/suïcide als oorzaak overlijden zie ik geen cijfers.  Relatie slechte score longkanker te maken met roken. Foetale sterfte vanaf 28 weken maar iets hoger. Percentage statine bij DM, niet in jouw overzicht, heeft fors (positieve) invloed op kwaliteit leven, denk ik. Als veel 65-plus met langdurige zorg een positief fenomeen is, dan moeten we ook niet verbaasd zijn dat de kosten langdurige zorg hoger liggen. We scoren ook hoger op zorgmijden en niet afhalen medicijnen en dat laatste icm weinig apothekers: dat geeft negatieve bijdrage aan deze zorgindicatoren. Hogere zuigelingensterfte wordt m.i. afdoende verklaard. Er van uitgaand dat lagere frequentie sectio’s er niets mee te maken heeft.

NB1
• In 1980 had de Nederlander de op een na hoogste levensverwachting van de wereld en de hoogste in Europa. De relatieve levensverwachting is in internationaal opzicht sindsdien dramatisch gedaald.
• Zie ook tabel pag.14 – Het verschil in gezonde levensverwachting tussen hoog en laag opgeleiden is 18 jaar (oratie prof. M. van den Muijsenbergh, 4/20178). Hoog opgeleiden leven zeven jaar langer dan laagopgeleiden. De sociaal-economische gezondheidsverschillen lijken zelfs groter dan twaalf jaar geleden (NTvG, 6 jan. 2007, pag. 89). Hoger opgeleiden drinken meer alcohol, lager opgeleiden roken meer.

NB2
Zijn wachttijden voor electieve ingrepen even belangrijk als sterftecijfers?
Neen. Maar zo wordt het wel gepresenteerd

NB3
Cervical cancer (baarmoederhalskanker): Italie en Spanje beter dan Ned.
Borstkanker mortality niet genoemd: Ned. slechter dan Mediaan
Colorectal cancer mortality niet genoemd: Ned. slechter dan Mediaan

gevolg van NB2 en NB3
Aangepaste SUM, waarbij 3 wachttijden maar 1 score krijgen
Correctie 5-Jaarsoverleving kanker telt niet mee, vanwege bias tov. sterfte%

commentaar Anton Maes bij deze aangepaste samenvattende tabel: m.i. niet beter, niet slechter, veel niet onderzocht/meegeteld. Bijvoorbeeld: euthanasie.

NB4

 

Samengevat in woorden

Uit het geheel van de medische indicatoren komt naar voren:

  • 1e lijnszorg (Huisarts) is uitstekend, zowel kwaliteit als toegankelijkheid, dus: Beter
  • 2e /3e lijnszorg is minder dan gemiddeld, dus: Slechter
  • 2e lijns electieve zorg (klinieken) zijn toegankelijk, dus: Beter (maar minder belangrijk dan 2e / 3e lijnszorg)

Doorvertaling naar zorgstelselsysteemkenmerken is eenvoudig – maar wordt nagelaten:

  1. 1e lijnszorg (huisarts) – weinig tot geen marktwerking
  2. 2e / 3e lijnszorg – marktwerking
  3. 2e lijns electieve zorg – veel marktwerking