Gastcollege Radboud – Debate: To reform or not to reform the Dutch Medical Healthcare system

Opnieuw mocht ik dit gastcollege verzorgen. Gastheer is Dr. Niek Stadhouders (IQ Healthcare), coordinator van de mastercourse Health Policy and Economics.

Een tweetal sheets:


Een korte fotoimpressie:

Vorig jaar: Gastdocent Radboudumc 2018

Nederlandse zorg verliest verder terrein (kwaliteit en kosten EU14 – update OECD 2019)

update 19/11/2019 – OECD dashboard (geen meerjaren) OECD Health at a Glance 2019 dashboard Zie Access to a doctor when needed (menubalk)!

Nederland verliest in vergelijking met de gemiddelde ontwikkeling van moderne Europese landen (EU14) geleidelijk aan iets terrein in de medische zorg (‘Cure’, Zorgverzekeringswet). Dit werd drie jaar geleden door mij vastgesteld op basis van een meerjarenanalyse van beschikbare relevante medische kwaliteitsindicatoren van OESO Health at a Glance-rapporten. Publicatie in ESB Zorgstelsel 1/2017. In november 2017 werden de bevindingen getoetst o.b.v. nieuwe data (Health at a Glance 2017) en dit is nu opnieuw gedaan (Health at a Glance 2019). De drie analysemomenten (dec. 2016, nov. 2017 en nov. 2019) geven een consistent beeld.

Een positief punt v.w.b. Nederland is de recente verbetering van de resultaten bij cardiovasculaire aandoeningen (Stroke, Ischemic heart-disease). De datatabel:

Landengrafiek:

De macrokosten zijn in vergelijking met de gemiddelde kostenontwikkeling van de andere moderne Europese landen (EU14) in dezelfde periode gestegen. De rem op de uitgavengroei vanaf 2013 zien we ook bij de andere landen, m.u.v. Zwitserland (en in mindere mate Noorwegen). Grafiek:


De grafiek is nog preciezer gemaakt. Het jaar 2006 heeft index=100 voor de kostenontwikkeling. Deze blauwe lijn geeft de ontwikkeling van de macrokosten van het nederlands zorgstelsel in verhouding tot de gemiddelde ontwikkeling van de macrokosten van 11 andere landen (van Italie en UK zijn geen data bekend in de jaren tot 2011/2012). De rode lijn geeft de positie weer o.b.v. de gemiddelde kwaliteitsscore van een land. Nederland stond op de 5e plaats in 2007 en staat op de 8e plaats in 2019.

De recente analyse van de HAQ-index (EU14) en de Healthy Life Years (EU14) ondersteunt de bevindingen v.w.b. de geleidelijke achteruitgang van de kwaliteit van de medische prestaties in internationaal opzicht. Bronnen:

ESB Zorgstelsel
HAQ-index
Healthy Life Years

Indien de kwaliteit en de kosten met elkaar vermenigvuldigd worden ontstaat een indicator (‘Zorgwaarde’) van de kostprijs van de (totale) curatieve zorg. De zorgwaarde, dus de prijs van de zorg, is sinds 2007 het sterkst gestegen in Nederland en België. Dit betekent dat de curatieve zorg in deze twee landen steeds duurder wordt in vergelijking met de twaalf andere landen. Tabel:

Lees hier de volledige toelichting:

Actualisatie Bevindingen OESO EU14 Health 2007-2019 08112019
Bron: OECD Health at a Glance 2019

Mutaties %BNP/GDP in OECD-statistieken
De kosten-data (%BNP/GDP zijn door de OECD op meerdere momenten na publicatiedatum (opmerkelijk genoeg!) gecorrigeerd. De grootste correcties betreffen de data van Zwitserland en Nederland. Zie> stats.oecd.org . Gevolg is dat de blauwe kostenlijn van de grafiek een andere kromming heef gekregen. De foto van mijn aantekeningen illustreert die wijzigingen:

Eerdere publicaties op mijn website:

over de Zorgwaarde> Zorgwaarde EU14 2007 – 2017

vorige OESO-analyse> Tendens daling zet door OESO 2007 2017

Ondermaats presteren Nederland op sleutelindicatoren (in adviesaanvraag aan WRR)

update 22/10/2019 22:30 uur
Bronnen: Volksgezondheidenzorg.info ECHI indicators
Eurostat EC.Europa.EU

Insteek is de nederlandse website volksgezondheidenzorg.info van de rijksoverheid. Gekozen zijn alleen die indicatoren uit de lijst van de European Core Health Indicators (Onderdeel Health Status) die in generieke zin iets zeggen over de kwaliteit van gezondheid en leven van de bevolking en het ondersteunende zorgstelsel. Veel indicatoren zijn nog in ontwikkeling. Op de sleutelindicator Healthy Life Years scoort Nederland een 9e plaats.
Over de bekendste sleutelindicator, Life expectancy at birth, publiceerde ik recent nog dit> Levensverwachting Nederlander zakt naar 8e plaats (EU14)
In de tweede openingszin van de adviesaanvraag van het kabinet aan de WRR (en SER) ‘onderzoek naar betaalbaarheid zorg’ worden beide sleutelindicatoren genoemd. Zie afbeelding.

Adviesaanvraag regering aan WRR:  Stijgende  levensverwachting  en  Levensjaren in goede gezondheid

Toelichting

  • Cijfers van 2015 en later.
  • Zwitserland en Noorwegen ontbreken in het overzicht Volksgezondheidenzorg.info (zie daarvoor de 2e bron). Beide landen zijn geen lid van de EU. Meestal presteren deze 2 landen beter dan Nederland. Reden, waarom ik gekozen heb voor een vergelijking van de 14 moderne Europese landen (EU14).
  • Update OECD Health at a Glance (EU14) medio november. Kwaliteitsindicatoren die daarin zijn meegenomen, zoals de bekendste van allemaal: Life expectancy at birth en Self-reported health, zijn in dit nieuwe overzicht weggelaten deze website> OECD Health at a Glance 2007 > 2017
  • De European Core Health Indicators (ECHI) moet niet worden verward met de (commerciele) EHCI-index!

European Core Health Indicators

Health Expectancy: Healthy Life Years (2017) Volksgezondheidenzorg HLY Nederland 9e in de EU14 (Noorwegen beter, Zwitserland slechter) Grafiek toont verschil man:vrouw (Eurostat; cijfers 2016; zie ook Eurostat HLY EU14 2008 2017 )
Long-term activity limitations (2015) Volksgezondheidenzorg LTAL Nederland 9e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)
Self-reported chronic morbidity (2015) Volksgezondheidenzorg SRCM Nederland 8e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)

De OESO maakt ons zorgstelsel transparanter!

Onlangs verscheen OECD Health at a Glance 2018 met een inzichtelijke trailer van de tweejaarlijkse cyclus van de OECD-rapportages. De volgende data-update kunnen we bij de 2019-jaarcyclus verwachten, ik reken op november 2019. Trailer >

https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/state/videos/2018_state_st_en.mp4

Zie voor de meest recente data-vergelijking van Nederland met modern Europa (EU14) >https://gijsvanloef.nl/2017/11/12/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/

De door mij gehanteerde groep landen (EU14) bestaat uit: België, Denemarken, Duitsland, Engeland (UK), Frankrijk, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland.

Health Status Nederland (kies een ander land ter vergelijking): http://www.oecd.org/health/health-at-a-glance-europe-23056088.htm?utm_source=Adestra&utm_medium=email&utm_content=Health+at+a+glance%3A+Europe+2018&utm_campaign=Health+Update+December+2018&utm_term=demo&utm_source=Adestra&utm_medium=email&utm_content=Read%20the%20report&utm_campaign=Health%20Update%20January%202019&utm_term=demo

Risk factors Nederland (kies een ander land ter vergelijking):

Effectiveness/Quality Nederland (kies een ander land ter vergelijking):

Access to Care Nederland – NB hierin excelleren we! (kies een ander land ter vergelijking):

Health Expenditure Nederland (kies een ander land ter vergelijking):

Onderzoeksartikel ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’ met volledige lijst Referenties

EUROPESE TOPPOSITIE VAN NEDERLANDSE ZORG WANKELT

Europese toppositie van Nederlandse gezondheidszorg moet worden genuanceerd

Volgens politici en beleidsmakers is het Nederlandse gezondheidszorg een van de beste, zo niet hét beste zorgstelsel van Europa. Maar klopt dat wel? Hoe goed is onze zorg? Socioloog Gijs van Loef vergeleek allerlei indicatoren en nuanceerde die conclusie…

Lees verder: Nederlandse zorg valt van haar voetstuk

…………………………………………………………………………………..

De tijdschriftpublicatie bevat slechts drie voetnoten. De volledige lijst van voetnoten/referenties (o.b.v. pagina’s tijdschrift):  

Referenties (paginanummer in MC42, Linkerkolom/Rechterkolom LK/RK , regel)
pag 18, RK 2e regel > 1. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization 78(6); 2000.
pag 18, RK, 5e regel van onder > 2. Life expectancy at birth: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/life_tables/en/; http://www.ourworldindata.org
pag 18, RK, onderste regel (voetnoot 1 in MC42)> 3. Zelfstandig onderzoek van data OECD-Health at a Glance 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017. Voor het eerst gepubliceerd in: Economisch Statistische Berichten. 2017;1 http://www.gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/
pag 19, LK, 7e regel > 4. Health care activities, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 19, RK, 5e regel (voetnoot 2 in MC42)> 5. Zelfstandig onderzoek. Jaarberichten 2004, 2007, Jaarbeelden 2010, 2013, 2016. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
pag 19, RK, 6e regel > 6. Kiers B. NZa: wachttijden zorg lopen de spuigaten uit. Zorgvisie; 15 januari 2018.
pag 20, LK, laatste regel 1e alinea > 7. WRR: http://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid ; Health Status, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, 24e regel van onder > 8. Zie bijvoorbeeld het Pamflet voor De Nieuwe GGZ 21 oktober 2015: http://www.denieuweggz.nl
pag 20, LK, 20e regel van onder > 9. Jeugdhulp. Nederlands Jeugdinstituut: http://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-voorziening/Aanbod-Jeugdhulp
pag 20, LK, 17e regel van onder (voetnoot 3 in MC42) > 10. OECD Health at a Glance 2017 heeft vier tabellen met vergelijkende data: chronische depressies (vier Europese landen scoren beter dan Nederland: zeven landen scoren slechter, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/prevalence-of-chronic-depression-2014_health_glance-2017-graph22-en; suïcide (vergelijkbaar beeld, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph20-en; suïcide na vertrek uit de instelling (Nederland scoort het slechtst, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-following-hospitalisation-for-a-psychiatric-disorder-within-30-days-and-one-year-of-discharge-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph95-en); suïcide binnen de instelling, (Nederland scoort het slechtste zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/inpatient-suicide-amongst-patients-with-a-psychiatric-disorder-2014-or-nearest-year_health_glance-2017-graph94-en).
pag 20, LK, 6e regel van onder > 11. Wammes J, van der Wees P, Westert G. International Health Policy Survey 2017, Onderzoek onder 65-plussers in 11 landen. IQ Healthcare; 22 december 2017.
pag 20, LK, 5e regel van onder > 12. Waiting times for elective surgery, OECD Health at a Glance 2017.
pag 20, LK, onderste regel > 13. van den Berg M, Meerding JW. De zorgstelselcompetitie. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RIVM, Centrum Kennisintegratie Volksgezondheid en Zorg. oktober 2016.
pag 20, RK, 2e regel > 14. OECD Health Policy Studies, Health Data Governance. OECD; 2015.
pag 20, RK, 5e regel > 15. Jeurissen P, Tanke M, Stadhouders N, Maarse H. Gereguleerde competitie en betaalbaarheid in de curatieve zorg. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. 181-98.
pag 20, RK laatste regel 1e alinea > 16. (1) Mossialos E, Djordjevic A, Osborn R, Sarnak D. International Profiles of Health Care Systems, Commonwealthfund; mei 2017. p 8; (2) Nationaal ZorgFonds: Maurice de Hond, sept. 2016; (3) Kieskamp W. Kiezers willen dat de overheid de zorg weer in handen neemt. Trouw 6 februari 2017.
pag 20, RK 19e regel van onder > 17. Access to care, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 20, RK, voorlaatste regel > 18. Nibud: http://www.nibud.nl/beroepsmatig/zorguitgaven-chronisch-zieken-5-jaar-gestegen/
pag 20, RK, voorlaatste regel > 19. Het eigen risico in de zorg. TNS 11 augustus 2016. p.17. Zie voor internationale data: Unmet needs for health care due to cost, OECD Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, laatste regel 1e alinea > 20. van der Schors W, Brabers AEM, de Jong JD. Solidariteit in het Nederlandse Zorgstelsel. Nivel: Utrecht.
pag 21, LK, einde 1e alinea Paragraaf 4. > 21. Share of the population aged over 65 and 80 years, OECD-Health at a Glance 2017.
pag 21, LK, 2e regel 2e alinea Paragraaf 4 > 22. Polder J. Zorguitgaven. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. p.34.
pag 21, LK, voorlaatste regel 2e alinea Paragraaf 4 > 23. Zie de beweging vanuit de beroepsgroepen naar meer professionele autonomie van Het Roer Moet Om naar (Ont)Regel de zorg: http://www.vvaa.nl/landingspagina/ont-regel-de-zorg Internationale vergelijking administrative efficiency: http://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2017/jul/mirror-mirror-international-comparisons-2017

…………………………………………………………………………………..

Lees hier de reacties in het tijdschrift: Reacties
Anton Maes op Zorgenstelsel.nl: Werken aan de agenda van de vooruitgang

The Dutch healthcare system does not accomplish the fundamental goals of the WHO

Published in MEDISCH CONTACT 42 > “Dutch Healthcare Mediocre Performer in Modern Europe”

How does the Dutch healthcare system perform according to the framework from the WHO?

Framework WHO (2000) and Dashboard by @gijsvanloef

source: Framework

The WHO suggests three fundamental goals to be achieved by the Health System:  a. Improving Health, including improving the average health status and reducing health inequalities; b. Enhancing responsiveness to the expectations of the population, including respect for persons and client orientation; c. Fairness of financial contribution, i.e. every household pays a fair share of the total health bill and everyone is protected from financial risks. The measurement of performance relates goal attainment to the resources available.

 

figures @gijsvanloef, derived from: WHO (2000)

Performance of the Dutch healthcare system

Life expectancy improves, but medical performance is somewhat lagging compared to modern European countries – due to unrestrained commercial powers, albeit complex regulation – and social inequalities remain very large. Respect for persons is strained in different ways, although client orientation is good. Choice of provider is under attack and transparancy of medical markets is poor. Low income groups suffer increasingly from health costs, solidarity is under pressure. System costs are relatively high (partly due to elderly care), while overall quality is moderate. Overall, the Dutch healthcare system does not accomplish the fundamental goals of the WHO.

figures @gijsvanloef, derived from: OECD Health at a Glance 2007 – 2017

Published in Business Insider: Zo scoort het Nederlands zorgstelsel op 7 indicatoren

May 10th, 2018

This is a concluding blog based on 3 years of non-sponsored research done by the author of this website Gijs van Loef. Preceding blogs and publications on this website. In december 2017 a free webbinar was released “How Well Does The Dutch Healthcare System Perform?” including textual feedback from scientists and medical practitioners > How Well Does The Dutch Healthcare System Perform

Coming up: essay in a Medical Journal 

OESO-dashboard de enige echte zorgranglijst

Eind januari publiceerde de door Big Pharma gesponsorde club uit Zweden de jaarlijkse EHCI-index waar de pers in de moderne Europese landen- gelukkig – op het web nauwelijks nog aandacht aan besteedt. Maar de vraag: Hoe Goed zijn de Zorgstelsels van Moderne Europese Landen? blijft niet minder actueel en relevant, juist omdat iedereen in Nederland zich verschuilt(de?) achter de zo verleidelijke boodschap van dit ‘Health Consumer Powerhouse‘. Er is geen definitief antwoord op deze vraag te geven. Maar er is een geobjectiveerd tegengeluid nodig op wat ik wel eens in tweets de ‘zorgleugen’ heb genoemd en dat tegengeluid vindt u hier.

Ik doe sinds een jaar of twee pogingen om op een interactieve en transparante wijze tot onderbouwde en verifieerbare antwoorden te komen op deze vraag en publiceer dit op mijn website. Lees de publicaties op deze blog (MENU BLOG MARKTWERKING), de belangrijkste zijn gemarkeerd en u kunt ze door naar beneden te scrollen in korte tijd tot u nemen.

( Over ZORGSTELSELRANGLIJSTEN > https://gijsvanloef.nl/2017/09/03/zorgstelselranglijsten/)

Naar mijn weten is de beste zorgranglijst te construeren op basis van de online beschikbare en jaarlijks geactualiseerde OESO Health at a Glance-data tabellen en rapporten. Dit is bevestigd door Prof. Patrick Jeurissen (minVWS/RadboutUmc). De OESO-database maakt een vergelijking van alle moderne Europese landen mogelijk, hetgeen niet mogelijk is met de publicaties van het Commonwealthfund, dat ook geen longitudinale database zoals de OESO heeft.

In Health at a Glance 2017 is voor het eerst een Indicator overview: OECD snapshots and country dashboards opgenomen: http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/indicator-overview-oecd-snapshots-and-country-dashboards_health_glance-2017-4-en;jsessionid=6uksl0n23s80b.x-oecd-live-02

In het vervolg spreek ik van ‘het OESO-dashboard’.

Op dezelfde wijze als eerder heb ik de scores van de 14 moderne Europese landen op basis van dit dashboard gewogen (en gekalibreerd, indien nodig) en in een tabel gezet. Het OESO-dashboard kent slechts drie waarden/scores (Zie: Methodology, interpretation and use, pag. 20: For a typical indicator, about 65% of the countries (23 countries) will be close to the OECD average, with the remaining 35% performing significantly better (green) or worse (red), enz.):

  1. beter dan het OESO-gemiddelde – in de tabel een score 1
  2. ongeveer het OESO-gemiddelde – in de tabel een score 2
  3. slechter dan het OESO-gemiddelde – in de tabel een score 3

Dit geeft de volgende tabel op basis van het OESO-dashboard, met geheel rechts de uiteindelijke ranking in rood:

Nederland komt uit op een gedeelde 5/6e plaats met Finland. Het probleem is dat de score 2 dominant is in de gehele tabel, veruit de meeste scores liggen rond het OESO-gemiddelde, de verschillen zijn daardoor op het oog maar klein. De ranking gaat van 1 (beste) tot 14 (slechtste), maar de verschillen tussen de landen zijn klein of zelfs geheel afwezig. Belgie zou er het slechtste uitkomen, maar het scoort maar twee keer onder het OESO-gemiddelde en voor de rest gemiddeld (NB: twee variabelen zijn niet meegeteld vanwege het ontbreken van 4 waardes of meer, grijs gearceerd). Deeltabel 1.3 brengt ons niet veel verder. De coverage is in alle landen 98% of hoger (Nederland scoort 99%, veel landen scoren 100%), de 2e variabele is een financieel kengetal (zie hierna), bij de 3e en 4e variabele missen 4 scores of meer.

Een in mijn ogen aanzienlijke verbetering van de tabel is mogelijk door per variabele de absolute score van de 14 landen in de onderlinge vergelijking te waarderen met de punten 1 t/m 14 zoals in de eerdere door mij gepubliceerde beoordelingen – dus op basis van de feitelijke scores in de onderliggende excels. Zie verder > https://gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/

Om Kwaliteit tegenover Kosten te kunnen plaatsen zijn vervolgens de twee financiele variabelen geelimineerd. Deeltabel 1.3 laat ik nu weg. De volgende tabel geeft een totaalbeeld van de Kwaliteit van de gezondheid en de gezondheidszorg (d.w.z.: de gezondheid van de bevolking – deetabellen 1.1 en 1.2 – en de kwaliteit en de omvang van de medische zorg – deeltabellen 1.4 en 1.5) met geheel rechts de uiteindelijke ranking in rood:

Nederland komt uit op een 4e plaats. De groen gearceerde variabelen komen ook voor in de eerdere door mij gepubliceerde beoordelingen (‘Life expectancy’ is eerder als de gemiddelde variabele genomen, zonder het onderscheid in aparte variabelen man/vrouw/65+).

Maar het kan nog beter, dan wel zuiverder. De ‘Risk factors‘ (subtabel 1.2) gaan over de gezondheid/gezonde leefstijl van de bevolking en de mate van luchtvervuiling: Leefstijl en Leefomgeving, het gebied van preventief gezondheidsbeleid. De Zweden en de Noren zijn – en leven – klaarblijkelijk kerngezond, Oostenrijkers, Duitsers en Belgen zijn ongezond, Nederlanders scoren gemiddeld. Om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van zorgstelsels in engere zin zou je deze niet in ogenschouw willen nemen. Verder lijken mij nog twee aanpassingen verdedigbaar:

  1. Eliminatie van ‘Dementia prevalence‘, omdat dementie direct samenhangt met de ouderdom van de bevolking. Immers: Hoe ouder de bevolking, hoe meer zorg nodig. De Noren en Nederlanders zijn de jongste bevolkingen en hebben de laagste dementie-cijfers;
  2. Eliminatie van ‘Antibiotics’, omdat men niet kan stellen dat veel of weinig gebruik goed of slecht voor het individu is. Nederland scoort hierop uitzonderlijk en velen vinden dat Nederlandse medici het juiste beleid m.b.t. antibiotica volgen (van uiterste terughoudendheid). Maar in andere landen denkt men hier kennelijk anders over.

Dit geeft tenslotte de volgende tabel op basis van het OESO-dashboard, met geheel rechts de uiteindelijke ranking in rood:

Nederland komt nu uit op een 6e plaats. Noorwegen en Zwitserland (geen EU-landen! – vandaar mijn benadering van de EU-14) scoren het beste net als in de andere tabellen. In de laatste tabel, die zoals beargumenteerd mijn voorkeur heeft, scoort Zweden relatief slecht. Zweden scoort tweemaal de slechtste beoordeling (14 pt.) op twee variabelen die niet voorkomen in de longitudinale reeks van 2007 > 2017 omdat die gegevens van eerdere jaren ontbreken. Zo simpel is het.

Wordt vervolgd (met nadere toelichting).