Nederlandse zorg valt van haar voetstuk

aantal reacties in Medisch Contact: 6; aantal reacties hier: 2 . Uitgelicht: Anton Maes
Werken aan de agenda van de vooruitgang
…………………………………………………………………………………..

EUROPESE TOPPOSITIE VAN NEDERLANDSE ZORG WANKELT

Europese toppositie van Nederlandse gezondheidszorg moet worden genuanceerd

Volgens politici en beleidsmakers is het Nederlandse gezondheidszorg een van de beste, zo niet hét beste zorgstelsel van Europa. Maar klopt dat wel? Hoe goed is onze zorg? Socioloog Gijs van Loef vergeleek allerlei indicatoren en nuanceerde die conclusie…

Lees verder in Medisch Contact (o.b.v. abonnement): Nederlandse zorg valt van haar voetstuk Na 6 weken is het artikel vrij toegankelijk.

Grafiek (niet in het tijdschrift): de geleidelijke achteruitgang van de medische gezondheidszorg in verhouding tot de EU14. Zie ook de 3e voetnoot en verder.

Het oorspronkelijke artikel dat op 2 augustus bij Medisch Contact werd ingediend kunt u hier lezen > MC Het Ned zorgstelsel WHO framework 02082018

…………………………………………………………………………………..

Aangezien niet alle bronnen worden vermeld in de tijdschriftpublicatie vind u deze hier > 

Referenties
1. Murray CJL, Frenk J. A framework for assessing the performance of health systems. Bulletin of the World Health Organization 78(6); 2000.
2. Life expectancy at birth: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/life_tables/en/; http://www.ourworldindata.org
3. Zelfstandig onderzoek van data OECD-Health at a Glance 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017. Voor het eerst gepubliceerd in: Economisch Statistische Berichten. 2017;1 http://www.gijsvanloef.nl/2017/11/10/tendens-daling-kwaliteit-medische-zorg-t-o-v-eu14-zet-door-2007-2017-oeso/
4. Health care activities, OECD-Health at a Glance 2017.
5. Zelfstandig onderzoek. Jaarberichten 2004, 2007, Jaarbeelden 2010, 2013, 2016. Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
6. Kiers B. NZa: wachttijden zorg lopen de spuigaten uit. Zorgvisie; 15 januari 2018.
7. WRR: http://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid ; Health Status, OECD-Health at a Glance 2017.
8. Zie bijvoorbeeld het Pamflet voor De Nieuwe GGZ 21 oktober 2015: http://www.denieuweggz.nl
9. Jeugdhulp. Nederlands Jeugdinstituut: http://www.nji.nl/nl/Databank/Cijfers-over-Jeugd-en-Opvoeding/Cijfers-per-voorziening/Aanbod-Jeugdhulp
10. OECD Health at a Glance 2017 heeft vier tabellen met vergelijkende data: chronische depressies (vier Europese landen scoren beter dan Nederland: zeven landen scoren slechter, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/prevalence-of-chronic-depression-2014_health_glance-2017-graph22-en; suïcide (vergelijkbaar beeld, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph20-en; suïcide na vertrek uit de instelling (Nederland scoort het slechtst, zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/suicide-following-hospitalisation-for-a-psychiatric-disorder-within-30-days-and-one-year-of-discharge-2015-or-nearest-year_health_glance-2017-graph95-en); suïcide binnen de instelling, (Nederland scoort het slechtste zie http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/health-at-a-glance-2017/inpatient-suicide-amongst-patients-with-a-psychiatric-disorder-2014-or-nearest-year_health_glance-2017-graph94-en).
11. Wammes J, van der Wees P, Westert G. International Health Policy Survey 2017, Onderzoek onder 65-plussers in 11 landen. IQ Healthcare; 22 december 2017.
12. Waiting times for elective surgery, OECD Health at a Glance 2017.
13. van den Berg M, Meerding JW. De zorgstelselcompetitie. Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, RIVM, Centrum Kennisintegratie Volksgezondheid en Zorg. oktober 2016.
14. OECD Health Policy Studies, Health Data Governance. OECD; 2015.
15. Jeurissen P, Tanke M, Stadhouders N, Maarse H. Gereguleerde competitie en betaalbaarheid in de curatieve zorg. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. 181-98.
16. (1) Mossialos E, Djordjevic A, Osborn R, Sarnak D. International Profiles of Health Care Systems, Commonwealthfund; mei 2017. p 8; (2) Nationaal ZorgFonds: Maurice de Hond, sept. 2016; (3) Kieskamp W. Kiezers willen dat de overheid de zorg weer in handen neemt. Trouw 6 februari 2017.
17. Access to care, OECD-Health at a Glance 2017.
18. Nibud: http://www.nibud.nl/beroepsmatig/zorguitgaven-chronisch-zieken-5-jaar-gestegen/
19. Het eigen risico in de zorg. TNS 11 augustus 2016. p.17. Zie voor internationale data: Unmet needs for health care due to cost, OECD Health at a Glance 2017.
20. van der Schors W, Brabers AEM, de Jong JD. Solidariteit in het Nederlandse Zorgstelsel. Nivel: Utrecht.
21. Share of the population aged over 65 and 80 years, OECD-Health at a Glance 2017.
22. Polder J. Zorguitgaven. In: Betaalbare zorg. Den Haag: SDU; 2018. p.34.
23. Zie de beweging vanuit de beroepsgroepen naar meer professionele autonomie van Het Roer Moet Om naar (Ont)Regel de zorg: http://www.vvaa.nl/landingspagina/ont-regel-de-zorg Internationale vergelijking administrative efficiency: http://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2017/jul/mirror-mirror-international-comparisons-2017

 

1 JAAR GELEDEN: ‘5 Punten waarop het kabinet-Rutte III dreigt te falen in de zorg’

Het is het moment om deze voorspelling van een jaar geleden opnieuw kritisch te bezien. Wat is er tot nu toe van uitgekomen?
Wie reageert?

Zie ook businessinsider.nl: 5 Punten waarop Rutte3 dreigt te falen in de zorg (12 oktober 2017)
Joop.nl: Nederland-wil-minder-marktwerking-in-de-zorg-rutte-iii-doet-het-tegenovergestelde (24 oktober 2017)


ANALYSE – Mark Rutte presenteerde dinsdag het regeerakkoord waar Nederland zeven maanden op heeft moeten wachten. Wat betreft de zorg wil het kabinet-Rutte III doorgaan op de ingeslagen weg: nieuwe hervormingen zijn niet nodig in de zorg, wel verbeteringen. Maar een meerderheid van de bevolking blijft zich grote zorgen maken over de gezondheidszorg en wil dat de overheid meer gaat bepalen. Dat wil zeggen: meer publieke verantwoordelijkheid neemt en minder marktwerking toestaat. De marktwerking is het sterkst in het stelsel van de Zorgverzekeringswet. Dan gaat het om de curatieve en revaliderende zorg waar jaarlijks 45 miljard euro in omgaat. De financiering is geregeld via de inkomensafhankelijke zorgpremie, de premie basisverzekering en het eigen risico.
Over de hoogte van het eigen risico is veel politieke ophef geweest. Maar de problemen in de zorg gaan verder dan dat. Hieronder stip ik vijf punten aan waarop Rutte III de plank misslaat in de curatieve zorg:

1. Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
NIET WAAR – Het uniek Nederlandse private zorgstelsel is inferieur en levert dure zorg van een middelmatige kwaliteit in vergelijking met andere moderne Europese landen.

2. We houden het huidige stelsel met private zorgaanbieders en -verzekeraars onder publieke randvoorwaarden in stand en verbeteren dit waar nodig. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
DOODLOPENDE WEG – In haar advies van begin deze maand rekent de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) af met de rol die de zorgverzekeraars in het huidige stelsel vervullen. De RVS pleit voor een nieuwe opzet van het hele zorgstelsel. “De driehoek van de zorgverzekeringsmarkt, de zorginkoopmarkt en de zorgverleningsmarkt werkt niet”.

3. Gezonde mededinging draagt bij aan keuzevrijheid, betere zorg, innovatie en neerwaartse druk op de prijzen. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
GELDT NIET VOOR DE ZORG
– Zorgverlening is altijd individueel maatwerk èn te complex waardoor (uitzonderingen daargelaten) onderlinge vergelijking niet goed mogelijk is. Er is dus geen keuzevrijheid.
– Prijsconcurrentie leidt niet noodzakelijk tot betere zorg.
– Innovatie wordt in het huidige stelsel vaak tegengewerkt.
– De macrokosten stijgen en de kwaliteit van de zorg staat over breed spectrum onder druk, waardoor er opwaartse druk op de prijzen is.

4.Niet alleen de prijs, maar ook de kwaliteit moet centraal staan bij de zorginkoop. Daartoe moeten zorgaanbieders en verzekeraars verzekerden laagdrempeliger inzicht in de kwaliteit van het zorgaanbod en de ingekochte zorg per polis geven. Ook wordt de transparantie van de prijzen in de zorg stapsgewijs vergroot. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
MOEILIJK REALISEERBAAR – Zoals bij punt drie aangegeven: zorgverlening is individueel maatwerk en onderlinge vergelijking lastig. Dit maakt laagdrempelig inzicht in het zorgaanbod en de ingekochte zorg per polis erg complex, zelfs met digitale hulpmiddelen. Transparantie is in de zorg niet goed bereikbaar, met uitzondering van heel specifieke zorgverlening met een duidelijk eindresultaat, zoals bij een kunstknie of oogoperatie.

5.Met zorgaanbieders, zorgverleners, verzekeraars en toezichthouders zetten we met schrapsessies fors in op minder bureaucratie en minder regels. (Regeerakkoord, Vertrouwen in de toekomst)
HARDNEKKIG PROBLEEM – Op dit moment is het als volgt: huisartsen (eerste lijn) slagen erin om de regeldruk te verminderen. In Nederlandse ziekenhuizen (2e lijn) wordt veel meer gemeten dan in het buitenland. De Nederlandse zorg kent meer dan 3000 indicatoren die worden gemeten, Ter vergelijking: in Duitse ziekenhuizen worden 464 indicatoren gemeten, in Britse 254, in Noorse 68 en in de Deense 25 (De Groene Amsterdammer, 2016). Verzamelen van al die informatie kost heel veel tijd van de professionals in de zorg.

 

Reacties een jaar geleden:

Prof. dr Armand R.J. Girbes  (Hoogleraar Intensive Care VUmc) – Goed stuk. De bezuiniging op de ziekenhuiszorg is rampzalig, bovenop de geneesmiddelen. De politiek hobbelt alleen een beetje achter de media aan.

Dr. Bart Bruijn (apotheekhoudend huisarts) – Hier fileert Gijs van Loef het zorgstelsel en de ideeen van de huidige coalitie m.b.t. de zorg.

Dr. Jan Terlouw – Dank je, Gijs. Ik ben het met je eens.

Dr. Glenn Mitrasing (‘Vogelvrije huisarts’) – retweet

Mr. Stijn van Engelen (juridisch medewerker Eldermans/Geerts, advocaten in de zorgsector) – Bedankt voor deze kritische bijdrage. Hoewel ik er niet op alle punten even scherp in zit als u zie ik inderdaad heel veel mooie woorden terwijl de praktische uitvoering niet haalbaar is. Vooral punt 5 is m.i. een probleem aangezien het sterk de vraag is of al deze indicatoren leiden tot meer inzichten en betere kwaliteit van zorg en zorginkoop.

Drs. Franklin Neuteboom (tekstschrijver, marketingcommunicator) – Duidelijk verhaal, mooi onderbouwd!

Cliff Clavin – Ik prijs Gijs van Loef om zijn gedegen, inzichtelijke betoog. Dit is een mooie, planmatige deconstructie van een serie fabels die ons dag in, dag uit voorgehouden worden.

 

1e Bijeenkomst Platform Betrouwbare Zorgcijfers succes

Maandag 1 oktober kwam het Platform Betrouwbare Zorgcijfers, een digitaal netwerk van zorgdeskundigen dat oproept tot een onafhankelijk onderzoek naar het functioneren van het systeem van de gezondheidszorg (het zorgstelsel), voor de eerste maal bijeen in het midden van het land.

Het platform staat achter de op handen zijnde publicatie over het zorgstelsel in Medisch Contact.

Ook zijn er werkafspraken gemaakt.

Wat wil het platform en wie maken er deel van uit? > Het PBZc stelt zich aan u voor

Op de foto ontbreken San Oei, Peter Harteloh, Dick van der Zon en Jan Terlouw

2 Disruptieve Krachten in de Gezondheidszorg (tweets) – het HRM perspectief

Onlangs reageerde ik d.m.v. een tweetal tweets op een tweet van het Tweede Kamerlid Maarten Hijink (SP) over de personele problematiek in de gezondheidszorg.
Ik vind het belangrijk genoeg om er een aparte blog aan te wijden:
(bij de 2e tweet mist het lidwoord ‘een’ voorafgaand aan ‘… publiek(er) zorgstelsel’)


The Dutch healthcare system does not accomplish the fundamental goals of the WHO

How does the Dutch healthcare system perform according to the framework from the WHO?

Framework WHO (2000) and Dashboard by @gijsvanloef

source: Framework

The WHO suggests three fundamental goals to be achieved by the Health System:  a. Improving Health, including improving the average health status and reducing health inequalities; b. Enhancing responsiveness to the expectations of the population, including respect for persons and client orientation; c. Fairness of financial contribution, i.e. every household pays a fair share of the total health bill and everyone is protected from financial risks. The measurement of performance relates goal attainment to the resources available.

 

figures @gijsvanloef, derived from: WHO (2000)

Performance of the Dutch healthcare system

Life expectancy improves, but medical performance is somewhat lagging compared to modern European countries – due to unrestrained commercial powers, albeit complex regulation – and social inequalities remain very large. Respect for persons is strained in different ways, although client orientation is good. Choice of provider is under attack and transparancy of medical markets is poor. Low income groups suffer increasingly from health costs, solidarity is under pressure. System costs are relatively high (partly due to elderly care), while overall quality is moderate. Overall, the Dutch healthcare system does not accomplish the fundamental goals of the WHO.

figure @gijsvanloef, derived from: OECD Health at a Glance 2007 – 2017

Published in Business Insider: Zo scoort het Nederlands zorgstelsel op 7 indicatoren

May 10th, 2018

This is a concluding blog based on 3 years of non-sponsored research done by the author of this website Gijs van Loef. Preceding blogs and publications on this website. In december 2017 a free webbinar was released “How Well Does The Dutch Healthcare System Perform?” including textual feedback from scientists and medical practitioners > How Well Does The Dutch Healthcare System Perform

Coming up: essay in a Medical Journal 

“Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief”: commentaar

Bron: https://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2018/Nederlandse_gezondheid_vergelijkbaar_met_buurlanden

Reactie Anton Maes

Anton Maes (huisarts, bedrijfseconomisch deskundige en publicist) over de huisartsenzorg in het rapport: Mooie rapportcijfers voor de Nederlandse huisartsenzorg

Mijn commentaar

Mijn commentaar beperkt zich tot de cruciale zin op de website en in de Publiekssamenvatting van het onderliggende rapport “Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief” die luidt: “In Nederland is de kwaliteit en toegankelijkheid van de medische zorg over het algemeen beter of van een vergelijkbaar niveau ten opzichte van de andere landen.”  Deze tekst is m.i. niet onderbouwd v.w.b. het specifieke onderdeel “de kwaliteit van de medische zorg is over het algemeen beter (…)”. Dit kan niet zo worden gesteld. Het is tendentieus.

A propos, de titel van het onderliggende rapport dekt niet de lading: het rapport gaat niet over het GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM, maar over de GEZONDHEIDSZORG. Over het ‘systeem’ (gereguleerde marktwerking in de Zvw, enz.) wordt niet uitgewijd. Het gaat over de prestaties van onze gezondheidszorg.

Toelichting – Alle bijlagen, allleen medische indicatoren (geen leefstijl, geen zorguitgaven, geen arbeidsmarkt), scores indicatoren t.o.v. de Mediaan:

commentaar Anton Maes bij de samenvattende tabel: 

Hogere sterfte kanker kan te maken hebben met lagere sterfte HVZ: je moet ergens aan dood gaan. En over ongevallen/suïcide als oorzaak overlijden zie ik geen cijfers.  Relatie slechte score longkanker te maken met roken. Foetale sterfte vanaf 28 weken maar iets hoger. Percentage statine bij DM, niet in jouw overzicht, heeft fors (positieve) invloed op kwaliteit leven, denk ik. Als veel 65-plus met langdurige zorg een positief fenomeen is, dan moeten we ook niet verbaasd zijn dat de kosten langdurige zorg hoger liggen. We scoren ook hoger op zorgmijden en niet afhalen medicijnen en dat laatste icm weinig apothekers: dat geeft negatieve bijdrage aan deze zorgindicatoren. Hogere zuigelingensterfte wordt m.i. afdoende verklaard. Er van uitgaand dat lagere frequentie sectio’s er niets mee te maken heeft.

NB1
• In 1980 had de Nederlander de op een na hoogste levensverwachting van de wereld en de hoogste in Europa. De relatieve levensverwachting is in internationaal opzicht sindsdien dramatisch gedaald.
• Zie ook tabel pag.14 – Het verschil in gezonde levensverwachting tussen hoog en laag opgeleiden is 18 jaar (oratie prof. M. van den Muijsenbergh, 4/20178). Hoog opgeleiden leven zeven jaar langer dan laagopgeleiden. De sociaal-economische gezondheidsverschillen lijken zelfs groter dan twaalf jaar geleden (NTvG, 6 jan. 2007, pag. 89). Hoger opgeleiden drinken meer alcohol, lager opgeleiden roken meer.

NB2
Zijn wachttijden voor electieve ingrepen even belangrijk als sterftecijfers?
Neen. Maar zo wordt het wel gepresenteerd

NB3
Cervical cancer (baarmoederhalskanker): Italie en Spanje beter dan Ned.
Borstkanker mortality niet genoemd: Ned. slechter dan Mediaan
Colorectal cancer mortality niet genoemd: Ned. slechter dan Mediaan

gevolg van NB2 en NB3
Aangepaste SUM, waarbij 3 wachttijden maar 1 score krijgen
Correctie 5-Jaarsoverleving kanker telt niet mee, vanwege bias tov. sterfte%

commentaar Anton Maes bij deze aangepaste samenvattende tabel: m.i. niet beter, niet slechter, veel niet onderzocht/meegeteld. Bijvoorbeeld: euthanasie.

NB4

 

Samengevat in woorden

Uit het geheel van de medische indicatoren komt naar voren:

  • 1e lijnszorg (Huisarts) is uitstekend, zowel kwaliteit als toegankelijkheid, dus: Beter
  • 2e /3e lijnszorg is minder dan gemiddeld, dus: Slechter
  • 2e lijns electieve zorg (klinieken) zijn toegankelijk, dus: Beter (maar minder belangrijk dan 2e / 3e lijnszorg)

Doorvertaling naar zorgstelselsysteemkenmerken is eenvoudig – maar wordt nagelaten:

  1. 1e lijnszorg (huisarts) – weinig tot geen marktwerking
  2. 2e / 3e lijnszorg – marktwerking
  3. 2e lijns electieve zorg – veel marktwerking