Ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen

1 juni – wijziging in tekst: ‘EU14 ipv. EU15(EU15 is incl. Ierland)

31 mei 2023 – Waar blijven de reacties? Op LinkedIn 161 views -nog steeds toenemend- bij vier academische ziekenhuizen (het Diakonessenhuis: 57). Openlijk ‘Likes’ van zes huisartsen, een hoogleraar huisartsenzorg, verschillende medisch specialisten, medisch data analisten en anderen. Hoe is het mogelijk dat zo’n groep gekwalificeerde personen zich uitspreekt, dat er zoveel aandacht voor de oversterfte is binnen de organisaties van de topmedische zorg, maar dat de media blijven zwijgen?

26 mei – update grafieken

690 views website


22 mei – Nederland wacht op de nieuwe cijfers van het aantal overledenen tot en meet week 18 van statline (CBS), een eerste prognose. Pas na circa een half jaar worden sterftecijfers definitief, zolang er nog (plus)mutaties zijn worden de cijfers met een asterisk* geduid. Maar wat de nieuwe cijfers ook zijn, de feiten liegen er al lang niet meer om.

De laatste ondersterfte van enige betekenis was in week 9 van 2022, langer dan een jaar geleden. Pas nu, 60 weken verder, rapporteert CBS voor het eerst een week met een ondersterfte (‘mindersterfte’) van nog geen -5%, nl. week 17 van 2023. Volgens de definitie van het CBS is dat nog geen ondersterfte.

Ruim 1 jaar geen ondersterfte, louter meersterfte/oversterfte… Deze vaststelling krijgt pas werkelijk betekenis als we internationaal vergelijken. Immers, alle landen zijn getroffen door de pandemie en alle landen hebben meervoudige vaccinaties gedaan.

Wie zich verdiept in de verschillende beschikbare bronnen van de oversterfte van landen, gevolg van de corona pandemie, kan maar een conclusie trekken: de oversterfte in Nederland is ongekend hoog in vergelijking met andere landen, de landen om ons heen en iets ruimer genomen, de landen die voorheen West-Europa vormden (EU14).

Dit is, samengevat, het beeld. Vergeleken met de buurlanden heeft alleen het Verenigd Koninkrijk een hogere cumulatieve oversterfte. In vergelijking met West Europa, dus inclusief de Scandinavische landen, de Alpenlanden en Zuid-Europa, hebben naast het VK alleen Italie, Spanje en Oostenrijk een grotere cumulatieve oversterfte. Dit jaar, 2023, is de oversterfte in Nederland nog steeds veel groter dan in onze buurlanden, uitgezonderd het VK.

Github

https://github.com/dkobak/excess-mortality/

12 Landen van de Europese Unie hebben een lager percentage oversterfte (% annual deaths) dan Nederland en dan tellen Noorwegen en Zwitserland nog niet mee.

Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases

De EU gemiddeld (28 landen) en Nederland zijn onderling met wisselende pieken en dalen in balans tot het 2e kwartaal van 2022. Daarna presteert Nederland aanzienlijk slechter dan de EU. Zie de cijfers:

Alle percentages over/ondersterfte zijn opgeteld en weergegeven in 2 tijdvakken 2020+2021 en 2022+2023/heden. Vanaf 2022 heeft Nederland opgeteld 45,2% meer oversterfte (het verschil tussen 179,5 en 134,3). Omgerekend is dit +3% oversterfte meer per maand.

Ourworldindata (bewerking data): EXCESS MORTALITY RANKING 2023

https://ourworldindata.org/explorers/coronavirus-data-explorer?zoomToSelection=true&time=2022-01-02..latest&facet=none&country=ITA~NOR~SWE~FIN~DNK~DEU~AUT~BEL~FRA~PRT~ESP~GBR~NLD~CHE

Twitter (recent boven)


Mijn reacties op commentaren op LinkedIn

‘Onnauwkeurig antwoord. De hamvraag is wat Nederland anders maakt dan de landen om ons heen. Corona, hittegolf en griep spelen elders ook. Je komt inderdaad uit bij ‘uitgestelde zorg’ en dan moet je inzoomen op de manier waarop wij ons zorgstelsel anders hebben georganiseerd dan de landen om ons heen. En dan stuit je op ‘marktwerking’, zich manifesterend op verschillende manieren: gebrekkige samenwerking, uitholling van de publieke gezondheidszorg, cherry picking alom, inkoop van minimumcapaciteiten door zorgverzekeraars (overcapaciteit is louter een kostenpost indien de publieke/collectieve waarde van zorgvoorzieningen ontkent wordt) en bureaucratisering met vele ongewenste gevolgen zoals verhindering van gestroomlijnde zorgverlening…’

Mijn Hypothese
‘De oversterfte is de belangrijkste indicator van de kwaliteit van een zorgstelsel bij een pandemie’

Oversterfte Nederland opmerkelijk hoog

1.277 views – BLOG AFGESLOTEN

8 februari 2023 – nieuwe cijfers Duitsland, Frankrijk en Denemarken.

25 jan. – Oversterfte volgens CBS nu 9,3%, 14.445 doden… Zoals ik op twitter zei, ik ben met stomheid geslagen door het gebrek aan transparantie bij (de uitleg, toelichting van) de cijfers

20 jan. 2023 – Oversterfte bedraagt 8,99% – 14.028 mensen te vroeg overleden in 2022 (prognose). De oversterfte in 2022 is hoger dan de oversterfte in het eerste coronajaar 2020 (zekerheid).


Dat idee heb ik ook, dat je stukken en argumenten gewoon worden gemeden en vooral genegeerd. – Bekend hoogleraar in de medische zorg (regelmatig in Nieuwsuur)

Wow. Die ondersterfte komt precies overeen met de maatregelen die velen te zwaar vonden. Maart: einde maatregelen en begin oversterfte. – Ed Moret, Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences.


Nederland heeft een opmerkelijk hoge oversterfte in internationaal opzicht. – 26 september 2022

De oversterfte is de afwijking ten opzichte van de gemiddelde sterfte in de afgelopen jaren (2015-2019) tijdens de coronapandemie. In de oversterfte zijn alle doodsoorzaken meegerekend, de vervroegde sterfte door het virus, vaak gevolgd door een korte ondersterfte, maar ook de sterfte als gevolg van fataal gebleken uitgestelde zorg en de normale sterfte. Oversterfte betekent dat mensen te vroeg overlijden.

Excess Mortality Ranking EU14 2022

De oversterfte is in Nederland nog steeds hoog in vergelijking met de ons omringende, ‘modern europese’ landen (EU14). Tot en met augustus dit jaar zijn er ca. 6.500 mensen te vroeg gestorven een percentage van 6%. (1) Alleen in Noorwegen en Finland, de drie Zuid-Europese landen en Oostenrijk is de oversterfte in 2022 hoger dan hier. Zie de ‘Excess mortality ranking 2022 EU14’:

Om verklaringen voor de oversterfte te kunnen vinden is zowel analyse van databestanden nodig, zgn. deductieve analyse zoals de relatie tussen de vaccinaties en doodsoorzaken waar nu sterk de nadruk op ligt, als inductieve analyse, waarbij naar samenhangende verklaringen op meta-niveau wordt gekeken. Hier is nog nauwelijks aandacht voor. Maar een nadere analyse van de oversterfte cijfers als zodanig is ook zinvol.

Population Health

Waarom gaan mensen eerder dood in een pandemische periode? De algemene gezondheidstoestand van een populatie en de mate van vergrijzing zijn belangrijke kenmerken van de uitgangssituatie van een land. Een land met een jonge en gezonde bevolking zal sterk staan tegenover een virusuitbraak. Internationale gegevens zijn voorhanden. (2) De OESO geeft onder meer een overzicht van Risk Factors: het aantal rokers, het alcoholgebruik, het aantal mensen met overgewicht en de luchtvervuiling in stedelijke omgeving. Als we naast de risk factors ook de bevolkingspiramide (65+, 80+) van landen in ogenschouw nemen krijgen we een samengesteld beeld van Population Health-indicatoren die de uitgangspositie van de bevolking van een land bij de virusuitbraak weergeeft. (3)

In Zuid-Europa is de vergrijzing groter dan in Nederland. Specifiek per land geldt het volgende. Spanjaarden hebben vrij slechte consumptieve gewoonten (alcoholgebruik, aantal rokers), Portugezen zijn zwaarlijvig, Italianen leven in steden met veel luchtverontreiniging. Zuid-Europa heeft een oude bevolking en men leeft er tamelijk ongezond.

De twee noord Scandinavische landen zijn begin 2022 voor het eerst getroffen door een majeure besmettingengolf, die de hoge oversterfte in 2022 verklaard. Voor Oostenrijk geldt dat de bevolking qua consumptieve gewoonten zo ongeveer het minst gezond is van alle EU14 landen, Oostenrijkers scoren slecht qua (ischemische) hart- en vaatziekten, een belangrijke doodsoorzaak bij coronainfectie. (3b)

Maar bij het zoeken naar verklaringen van de hoge oversterfte moeten we zeker ook kijken naar weerextremen. Vooral het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal) werd deze zomer (opnieuw) getroffen door extreme hittegolven en bijbehorende bosbranden. (4)

Als we kijken naar Nederland moeten we vaststellen dat Nederland een vrij jonge en relatief gezonde bevolking heeft. Nederland is minder vergrijsd dan Spanje, Portugal en Italië, maar heeft toch een tamelijk hoge oversterfte. Grote landen als Frankrijk en Duitsland scoren slechter qua Population Health dan Nederland, maar kennen toch een veel lagere oversterfte dan wij. Hoe is dit te verklaren? Het vraagt om nadere analyses van de bredere context, zoals onderzoek naar verschillen in zorgstelsels, de beschikbare zorgcapaciteit en beschikbaarheid van vaccins en medicijnen, het kennisniveau en het gevoerde beleid. De huidige onderzoeksprogramma’s gaan hier aan voorbij (ZonMW), met uitzondering van de Onderzoeksraad voor veiligheid.

Eurostat – Monthly excess mortality

Maar de beschikbare cijfers zeggen meer. Wat is de trendmatige ontwikkeling van de oversterfte in de EU14 landen?

Als we de gehele pandemische periode die begon in het 1e kwartaal 2020 verdelen in twee tijdvakken van vijf kwartalen, een 1e tijdvak t/m 1e kwartaal 2021 en het 2e tijdvak t/m het 2e kwartaal 2022 doorlopend tot de laatste metingen en we zetten Nederland af tegen elk van de andere dertien landen apart, dan krijgen we het volgende beeld.

In het eerste tijdvak werden alle landen overrompeld door de uitbraak van het coronavirus en er waren twee hoge oversterftepieken, per direct (periode maart-mei 2020) en in de winter 2020-2021 met de eerste vaccinatiecampagnes. In het tweede tijdvak, het tijdvak van de beschikbaarheid van vaccins en beleidsmatig ‘lessons learned’ kwamen de latere – iets minder hoge – oversterfte golven. (5)

NB UK ontbreekt (geen data)

Nederland deed het in het eerste tijdvak minder goed dan een aantal andere landen, de oversterfte was bovengemiddeld. Alleen Italië, waar de pandemie in Europa begon, deed het opmerkelijk veel slechter. Maar in het tweede tijdvak doet Nederland het nog minder goed en misschien wel zo ongeveer het slechtste van alle landen (!). De oversterftepiek in het 4e kwartaal 2021 was ongeëvenaard, alleen Oostenrijk kwam in de buurt zie 1e afb. Daaronder de andere 12 individuele vergelijkingsgrafieken:

Nederland en Oostenrijk (AT)

Vanaf het 2e tijdvak lopen beide grafieken van NL en AT vrijwel synchroon.

Boven: NL&Belgie, NL&Denemarken; Onder: NL&Finland, NL&Frankrijk

Boven: NL&Duitsland, NL&Italie; Onder: NL&Noorwegen, NL&Portugal

Boven: NL&Spanje, NL&Zweden; Onder: NL&Zwitserland, NL&UK (NB: ourworldindata.org, weken ipv. maanden)

De conclusie op basis van de oversterfte cijfers is dat Nederland een beroerd track record heeft opgebouwd.

In een vervolg ga ik opnieuw in op de bredere context. (6)

Voetnoten

1 https://gijsvanloef.nl/2022/07/08/op-zoek-naar-een-goede-oversterfte-ranglijst/

2 https://www.oecd.org/health/health-at-a-glance/?utm_source=Spike&utm_medium=618339355&utm_campaign=Nieuwsbrief+Volksgezondheid+en+Zorg

3 https://gijsvanloef.nl/2022/05/19/nl-heeft-gezonde-bevolking-maar-de-hoogste-oversterfte/

3b zie bijv. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2789793 ; https://gijsvanloef.nl/2022/04/29/update-landenvergelijking-eu14-oecd-health-at-a-glance-2021/

4 https://www.aa.com.tr/en/environment/extreme-heatwave-in-portugal-caused-1-063-deaths/2641902

5 https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases ; https://gijsvanloef.nl/2022/09/18/individuele-vergelijking-oversterftegrafieken-nederland-met-eu14-twitter/

6 https://gijsvanloef.nl/2022/01/11/antwoorden-onderzoek-oversterfte-zijn-deels-al-bekend/ ; https://gijsvanloef.nl/2022/08/22/we-moeten-anders-gaan-kijken-om-het-zorginfarct-te-zien/


Andere bronnen

bron: Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases

https://journals.lww.com/epidem/Citation/9900/HEAT_ATTRIBUTABLE_MORTALITY_IN_THE_SUMMER_OF_2022.101.aspx

EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

2.596 views

23 april 2023 – update.

16 maart 2023 – update, nu incl. het gehele jaar 2022 van Italie. Nadere analyse volgt.


1 maart 2023 – update: Ook Zweden compleet, Italie t/m 27 nov. met plusmutaties terugwerkend.

We kunnen een aantal conclusies trekken:

De oversterftepiek aan het eind van 2022 trof de meeste landen. Ook Zweden, Zwitserland en Frankrijk lijken als gevolg daarvan er niet in geslaagd te zijn de cumultatieve oversterfte in 2022 terug te dringen.

Italie deed het in 2022, zoals te verwachten was, ook weer niet goed. Van de drie Zuideuropese landen het slechtste resultaat, met 10,5% oversterfte.

Het Nederlandse CBS-cijfer van 9,3% ovesterfte is net iets hoger dan het gemiddelde (9,22%).

26 februari 2023 – update: Twaalf van de veertien landen geven nu complete jaarcijfers van 2022. Zweden geeft cijfers t/m 18 december, Italie t/m 30 oktober. De voorlopige ranking:

14 februari 2023 – Herziene prognose obv. cijfers 8 feb; toelichting uitzonderlijke uitkomst/prestatie Denemarken.

8 februari 2023 – update cijfers Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen, Spanje, Portugal.

Herziene prognose

* In welke landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 afgenomen en waar is ze toegenomen?

De landen die in 2022 de cumulatieve oversterfte het meest hebben weten terug te dringen zijn: België (0,86 tov. indexcijfer 1,00 op 1 jan. 2022, dus: minder), daarna het UK (0,90) en vervolgens Zweden (0,92), Italië (0,93), Frankrijk en Spanje (0,95), Nederland (0,96), Zwitserland en Portugal (0,98).

In vijf landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 toegenomen, met grote onderlinge verschillen: Het meeste in Noorwegen (3,46), daarna Denemarken, zie onder (2,90), Finland (2,13), Duitsland (1,34) en Oostenrijk (1,07). Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun hoge scores in 2022.

* Welke landen hebben hoge oversterfte in 2022 en welke niet? – Staafdiagram

Zoals gezegd, Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun topposities met percentages van 12 tot 13% oversterfte in 2022. Verder heeft Oostenrijk een opmerkelijk hoge oversterfte (10,9%), daarna Spanje (10,14%) en dan Italië (NB achterlopende cijfers) en Duitsland (9,91%), waar de oversterfte piekte in december. Nederland (9,3%) en Portugal (9,31%) ontlopen elkaar nauwelijks. Nogmaals, dit zijn voorlopige uitkomsten.

Oversterfte Duitsland piekt in december 2022 (44% in week51), Duitse weekcijfers zijn met terugwerkende kracht verhoogd vanaf het begin van 2022. Dit laatste, terugwerkende plusmutaties vanaf begin 2022, geldt ook voor Frankrijk. Als gevolg komt het voorlopig jaarcijfer van Duitsland uit op 9,91%, nog hoger dan de 9,3% in Nederland! Zie afb.:

* Laagste cumulatieve oversterfte

De landen met de laagste (cumulatieve) oversterfte per 100.000 inwoners zijn Denemarken (laagste: 90/100k; in de jaren 2020 en 2021 een uitzonderlijk beeld van geleidelijk oplopende ondersterfte, dit verklaart de 2,9 factor in 2022! zie afb.), Noorwegen (130/100k), Zweden (150/100k), dan Frankrijk (190/100k) en Finland (hoogste van deze vijf:200/100k)).

Zie verder: https://raw.githubusercontent.com/dkobak/excess-mortality/main/img/all-countries.png


18 januari 2023 – update data van ourworldindata.org – 1e prognose uitkomst 2022

EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

* In welke landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 afgenomen en waar toegenomen?

De landen die in 2022 de cumulatieve oversterfte het meest hebben weten terug te dringen zijn: België (0,86 tov. indexcijfer 1,00 op 1 jan. 2022, dus: minder), daarna Frankrijk (0,89) en vervolgens de UK (0,90), Zweden (0,92), Italië (0,93), Spanje (0,94), Nederland (0,95), Zwitserland en Portugal (0,96).

In vijf landen is de cumulatieve oversterfte in 2022 toegenomen, met grote onderlinge verschillen: Het meeste in Noorwegen (3,31), daarna Denemarken (2,86), Finland (2,13) en ook in Duitsland (1,19) en Oostenrijk (1,05). Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun hoge scores in 2022.

* Welke landen hebben hoge oversterfte in 2022 en welke niet? – Staafdiagram

Zoals gezegd, Finland en Noorwegen werden in 2022 voor het eerst getroffen door een besmettingengolf van het coronavirus. Dit verklaart hun topposities met percentages van 12 tot 13% oversterfte in 2022. Verder heeft Oostenrijk een opmerkelijk hoge oversterfte (10,4%), daarna Spanje en Italië met bijna 10% en dan Nederland (8,99%> NB: 9,3%) en Portugal (8,85%) die dicht bij elkaar zitten. Nogmaals, dit zijn voorlopige, maar indicatieve uitkomsten.


REKENMETHODE

De balk in EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 combineert 2 grafieken: het oversterfte percentage van een land in 2022 (de waarden in de staafdiagram) en de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte (v.a. begin coronapandemie) in 2022: de gekleurde waarden links. Lichtgroen (afname oversterfte), oranje (lichte stijging), donkerrood (sterke stijging). De cijfers worden circa eens in de 3 weken geactualiseerd.

De oversterfte in 2022 is berekend door het per land optellen van de weekpercentages van de sterfte vanaf week 1 van 2022 tot het meest recente weekcijfer, gedeeld door het aantal weken (bron: ourworldindata.org, zie grafiek: de % van week 25). De uitkomst is het jaarcijfer, het oversterfte percentage (De verwachte sterfte fluctueert, immers, in de winter zijn de sterftecijfers hoger dan in de zomer). Het Nederlandse cijfer is het CBS-cijfer van 2022, dit is nog nauwkeuriger.

Ontwikkeling cumulatieve oversterfte. Neem als voorbeeld het UK: Oversterfte bedraagt 8,11% in 2022. In 2022 is het meest recente getal van de cumulatieve oversterfte 0,90 x het getal van de cumulatieve oversterfte op 2/1/’22. Dus de cumulatieve oversterfte in de UK daalt. (onderliggende data UK: oversterfte op 2/1/’22= 11,17%, daalt naar 10,0 %).

(update 18/1/’23) -Aanpassing van de data selectie. Tot nu toe is gerekend vanaf week 52 (2021) met 1 en 2 januari. De nieuwe versie (versie 3.1) hier afgebeeld, begint met week 1 (2022). Toelichting landendata: Italie t/m week 44, Frankrijk t/m week 46, Belgie, Finland, Portugal en Spanje t/m week 49, Duitsland en Zweden t/m week 50, Oostenrijk, Noorwegen, Zwitserland en de UK t/m week 51 en Nederland en Denemarken t/m week 52. Het landencijfer is het gemiddelde % van elk land.

Brongegevens: ourworldindata.org .


ouder

15 januari 2023 – update obv. raming van het CBS-jaarcijfer (middelste variant, zie ‘Oversterfte monitor CBS-data’: https://gijsvanloef.nl/2023/01/13/oversterfte-monitor-cbs-data/)

10 januari 2023 – UPDATE CBS – VOORLOPIG OVERSTERFTE CIJFER 2022

sources: ourworldindata.org, eurostat, euromomo.eu, cbs.nl

23 december – update CBS. Oversterfte in week 50 27,05% (schatting CBS), een nieuwe piek. Het hoogste weekpercentage sinds het begin van de onafgebroken (!), structurele (?) oversterfte. Deze oversterfte houdt nu al 41 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona in feb/mrt. 2020 – en blijft stijgen naar 8,1% op jaarbasis. Schatting is dat meer dan 12.000 mensen te vroeg gestorven zijn.

Wow. Die ondersterfte komt precies overeen met de maatregelen die velen te zwaar vonden. Maart: einde maatregelen en begin oversterfte. Ed Moret, Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences


21 december – update ourworldindata.

16 december – update CBS. Oversterfte in week 49 ruim 17,5% (schatting CBS), het hoogste weekpercentage sinds het begin van de structurele (?!) oversterfte. Deze oversterfte houdt nu al 40 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona in feb/mrt. 2020 – en blijft stijgen naar 7,7% op jaarbasis. Schatting is dat 11.235 mensen te vroeg gestorven zijn.

9 december – update CBS. Oversterfte houdt al 39 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona – en blijft stijgen naar 7,46% op jaarbasis. Schatting is dat circa 10.660 mensen te vroeg gestorven zijn.

7 december – update Ourworldindata. De cumulatieve oversterfte sinds het begin van corona neemt dit jaar toe in Duitsland, de oversterfte in 2022 is inmiddels ongeveer hetzelfde als bij ons. Ook in de UK is de oversterfte dit jaar aan het toenemen.

2 december – update CBS. Oversterfte houdt al 38 weken aan – de langste onafgebroken periode sinds het begin van corona – en blijft stijgen naar 7,37% op jaarbasis. Schatting is dat 10.296 mensen te vroeg gestorven zijn.

25 november – Oversterfte komt dit jaar boven de 10.000 o.b.v. wekelijkse update CBS en stijgt op jaarbasis naar 7,32%. NB: internationale cijfers The Economist kloppen niet.

23 november – update EU14 met correctie NL, zie ‘Dutch Data’. De UK kampt laatste maand met zeer hoge oversterfte en achterhaalt Nederland. Morgen update Nederland obv. CBS.

18 november – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 45. Oversterfte stijgt door naar 7,31% in 2022 en nadert de 10.000: 9.775 Mensen zijn te vroeg gestorven.

11 november – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 44. Oversterfte stijgt door naar 7,22% in 2022. 9.447 Mensen zijn te vroeg gestorven.

4 november – 2e update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 43. Oversterfte blijft doorstijgen naar 7,16% in 2022. In oktober ca. 16% oversterfte. Het aantal te vroeg gestorven mensen, vooral Wlz-zorggebruikers en 65-plussers: 9.151.

28 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 42. Oversterfte blijft doorstijgen naar 6,92% in 2022. Laatste 3 weken 15% oversterfte, 8.648 mensen zijn te vroeg gestorven.

Er moet een fout gemaakt zijn bij de nieuwste update van de Nederlandse cijfers op ourworldindata.org. De cumulatieve oversterfte in Nederland zou daardoor plotsklaps afnemen naar 5,09%. Dit acht ik onmogelijk. Zie de afbeelding met de voorbeelden van vier weekpercentages die gedaald zijn met circa 6 procentpunt t.o.v. de eerdere weekpercentages van het CBS. NB: de excel is mijn bewerking (kopie van data) van de CBS-data. Controle is mogelijk door de weekgegevens in de interactieve grafiek te vergelijken met de excel.

Om die reden is de EXCESS MORTALITY RANKING geactualiseerd met weglating van de laatste foutieve data van Nederland op Ourworldindata.


21 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 41. Oversterfte neemt toe naar 6,69% in 2022. Laatste 2 weken 15% oversterfte, 8.169 mensen zijn tg gestorven.

18 oktober – update EU14: daling cumulatieve oversterfte neemt af, Duitsland toont geen verbetering meer in 2022.

de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte in 2022 is weergegeven in de waarden&pijlen in de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14

15 oktober – update EU14: Zweden behoudt met afstand het laagste oversterfte% dit jaar; Spanje is inmiddels hekkesluiter met 10,6% oversterfte. Vrijwel geen daling cumulatieve oversterfte meer in Duitsland, Belgie toont daarentegen de grootste daling van de cumulatieve oversterfte dit jaar.

Grafiek: De pijlen hebben nu een richting.

De balk in EXCESS MORTALITY RANKING 2022 combineert 2 grafieken: het oversterfte percentage van een land in 2022 (de waarden in de staafdiagram) en de ontwikkeling van de cumulatieve oversterfte (v.a. begin coronapandemie) in 2022. Groene pijl omlaag = de daling van de cumulatieve oversterfte (%) in 2022 vanaf de start van de pandemie (jan 2020). Bruine pijl = cumulatieve oversterfte blijft constant. Rode pijl omhoog = de stijging van de cumulatieve oversterfte (%) in 2022 vanaf de start van de pandemie. De cijfers worden eens in de 3 weken geactualiseerd (bron: ourworldindata.org)

Voorbeeld. UK: Oversterfte bedraagt 6,13% in 2022. In 2022 is het meest recente getal van de cumulatieve oversterfte (dd. 9/10/’22) 0,86 x het getal van de cumulatieve oversterfte op 2/1/’22. Dus de cumulatieve oversterfte in de UK daalt. (onderliggende data UK: oversterfte op 2/1/’22= 11,18%, daalt naar 9,56%.

Beoordeeld door experts statistiek, epidemiologie en gezondheidswetenschappen.

14 oktober, 10:15 uur – update cijfers Nederland (CB) incl. schatting week 40 (+12%) en plusmutaties terugwerkend tot begin 2022. Verslechtering van het totaalbeeld. Oversterfte stijgt naar 6,37% op jaarbasis, dat zijn 7.600 doden.

7 oktober – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 39. Plusmutaties en aanhoudende oversterfte met stijging laatste week (39) van 11%. Op jaarbasis 6,13% oversterfte in Nederland. Meer dan 7.100 mensen zijn te vroeg gestorven.

30 september – update cijfers Nederland (CBS) incl. schatting week 38. Periode oversterfte blijft ononderbroken doorlopen in september. Aantal te vroeg gestorven mensen in 2022 geschat op 6.776 (5,96%).

28 september – update EU14: nieuwe cijfers tonen sterke achteruitgang van Italie (oudste bevolking EU14). In het algemeen verslechtering van het beeld bij alle landen, de afname van de cumulatieve oversterfte wordt kleiner. UK passeert Nederland op de ranglijst.

NB1 aangepast tov. versie vanochtend door correcties/plusmutaties eerdere weken bij aantal landen

NB2 Het cijfer van Nederland is gebaseerd op het CBS-cijfer, dit is nauwkeuriger.


26 september – 1e hoofdstuk essay (in bewerking): ‘Oversterfte Nederland opmerkelijk hoog’

screenshot 14 oktober 2022

NB De baseline van de vergelijking bij Eurostat is de periode 2016-2019. Dit is een jaar minder dan bij Ourworldindata/The Economist, waar de baseline de periode 2015-2019 is.


23 september – update cijfers Nederland. Op basis van schatting week 37 komt de periode van oversterfte na een half jaar ten einde. In week 37 wordt een ondersterfte voorspeld van ruim 1% (32 doden minder).

oversterfte % Nederland daalt naar 5,83%

16 september – update cijfers CBS/Statline: oversterfte Nederland stijgt door naar 6,0% op jaarbasis. Dit komt overeen met 6.489 sterfgevallen. (schatting week 36)

door plus mutaties in eerdere weken stijgt % NL naar 6,0% (was 5,99%)

15 september – verbetering van de grafiek. De grafiek van de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 combineert de twee grafieken van Ourworldindata:

versie 2.1

14 september – update EU14: In de meeste landen stijgt de gemiddelde oversterfte in 2022. Spanje laat opeens een dramatische achteruitgang zien in 2022 (was: 6,18%, wordt 9,73% oversterfte in 2022). Geen nieuwe cijfers van Italie en Frankrijk. Nederland ongewijzigd, vrijdag update CBS.

versie 2.0

9 september – update CBS cijfers: In augustus ruim 1.300 extra sterfgevallen. De oversterfte in Nederland stijgt door naar 5,91% op jaarbasis. (eerdere berichtgeving gisteren op deze website klopte niet, rekenfout van de auteur. NB: deze rekenfout was contrair aan de doorlopende bevindingen van de auteur over de relatief hoge oversterfte in Nederland sinds het 4e kwartaal 2021.)

Groene pijl omlaag = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie (jan 2020) daalt in 2022; Rode pijl omhoog = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie stijgt in 2022.



5 september – uitbreiding grafiek met trend cumulatieve oversterfte

Groene pijl omlaag = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie (jan 2020) daalt in 2022;

Rode pijl omhoog = cumulatieve oversterfte % vanaf start pandemie stijgt in 2022.


2 september – update CBS cijfers, met schatting week 34. In augustus zijn ca. 900 mensen meer overleden dan mag worden verwacht obv. het langjarig gemiddelde, dit komt overeen met 8% oversterfte. Voor 2022 gaat het in totaal om 5.801 sterftgevallen.

versie 1.1 – geen nieuwe cijfers EU14

26 augustus – update Nederland: Oversterfte stijgt naar verder naar 5,73% in 2022, dit zijn 5.729 sterfgevallen, o.b.v. laatste cijfers CBS tot en met week 33 (laatste week is een schatting). NB: de positie van Nederland – ‘de beste van de slechte’ (kop rechterrij) – is niet gewijzigd sinds de 1e publicatie van de ranking op 8 juli jl.

NB Er zijn mutaties in de lijst vanaf week 2.

20 augustus – Toelichting: Google geeft twee wetenschappelijke studies over “excess mortality ranking” (Sensitivity Analysis of Excess Mortality due to the COVID-19 Pandemic; Sensitivity of excess mortality due to the COVID-19 pandemic to the choice of the mortality index, method, reference period, and the time unit of the death series). Ik beschik niet over de expertise om deze studies te kunnen beoordelen. Ik baseer me op de via het internet te raadplegen databronnen zoals ourworldindata.org en het CBS die te begrijpen zijn voor het grotere geinformeerde publiek. Zie ook mijn korte gesprek met Eline van den Broek over de waarde en het praktisch nut van deze bronnen:


19 augustus – update Nederland: Oversterfte stijgt naar 5,42% in 2022, dit zijn 5.271 sterfgevallen, o.b.v. laatste cijfers CBS.

historie – de 1e versie. De linkerrij (7 beste landen) en de rechterrij (7 slechtste landen) zijn sinds het begin niet gewijzigd.



18 augustus – update EU14

Noorwegen heeft nu de hoogste oversterfte, dan Finland. Hogere uitkomsten voor de UK, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk. Een duidelijk lagere uitkomst voor Frankrijk. Enkele landen geven geen nieuwe cijfers. Het Nederlandse cijfer is gebaseerd op het CBS.

In de linkerrij en de rechterrij blijven dezelfde landen staan.

12 augustus – correcties CBS

Correcties CBS met terugwerkende kracht (minmutaties). De oversterfte daalt iets naar 5,23% in Nederland. Prognose week 31 is niet meegenomen. Geen nieuwe data EU14.

Deze lijst wordt wekelijks geactualiseerd. Zie ook:

5 augustus -OVERSTERFTE NEDERLAND STIJGT NAAR 5,31%

Er zijn obv. de nieuwste cijfers van CBS 4.879 mensen te vroeg overleden (‘oversterfte’).

3 augustus – OVERSTERFTE STIJGT IN DE HELE EU14

Alle landen noteren plusmutaties van de (over)sterftecijfers. Mutaties gaan terug tot de 1e week van 2022. De gerapporteerde oversterfte stijgt het meeste in de drie zuideuropese landen.

Opvallend is dat landen als Duitsland, Italie en Zweden terugwerkende plusmutaties hebben tot (vrijwel) het begin van 2022. Alleen Finland noteert nu een lagere gemiddelde oversterfte – maar blijft het slechtste overall. Voor het grote beeld maakt het niet uit. De extremen zijn wel minder groot geworden t.o.v. de vorige versie van de ranglijst.

Nederland blijft met 5% oversterfte aan de verkeerde kant van de lijst staan.

29 juli – OVERSTERFTE STIJGT WEER NAAR 5% OP JAARBASIS

Vandaag publiceerde CBS de sterftecijfers tot en met week 29. Op basis hiervan stijgt het totaal aantal te vroeg overledenen, de oversterfte in Nederland, naar 4.465 doden. Dit is 5,01%. Sinds half maart 2022 is er sprake van oversterfte. De stijging van 17,5% in de laatste week (zie tabel CBS OVERSTERFTE 2022) geeft aan dat er sprake is van een nieuwe oversterftegolf.

De oversterfte is berekend door het per land optellen van de weekpercentages vanaf week 52/2021 (die eindigt op 2/1/2022) tot het meest recente weekcijfer, gedeeld door het aantal weken (bron: ourworldindata.org; OWID-cijfer). Dit geeft een tamelijk nauwkeurig getal (omdat de verwachte sterfte per week fluctueert, is de uitkomst een benadering). Het Nederlandse cijfer is het CBS-cijfer van 2022, beginnend op week 1/2022 (die eindigt op 9/1/2022), dit is nauwkeuriger. Omdat sterftecijfers door de landen achteraf kunnen worden gecorrigeerd, kan het landencijfer in de OVERSTERFTE RANGLIJST eveneens achteraf gecorrigeerd worden.

28 juli – update sterftecijfer Nederland

NB Dit bericht van gisteren is alweer achterhaald door de nieuwste cijfers van het CBS. Er zijn plusmutaties in de laatste weken (vergelijk beide excelreeksen van 29 en 28 juli).

De nieuwe cijfers van het CBS tonen een sterke stijging van de oversterfte in week 28 (tot 17 juli). Het totaal aantal extra sterfgevallen in Nederland in 2022 bedraagt nu 4.049 doden. Dit is een oversterfte percentage van 4,69%. NB: de data op ourworldindata.org zijn bijgewerkt tot 10 juli.


sinds 2016 vergelijk ik de zorgprestaties van 14 (west) Europese landen, de EU14

24 juli – een vergelijking met de Z-scores van euromomo

Zowel Finland als Noorwegen hebben begin 2022 een enorme besmettingenpiek gehad van het coronavirus. Dit was de eerste virusgolf in beide noordscandinavische landen. Het verklaart hun positie op de OVERSTERFTE RANGLIJST EU14 (verder: ‘de lijst’), de virusgolf heeft in beide landen geresulteerd in een zeer hoge oversterfe.

grafieken Euromomo

Het beeld van de oversterfte in beide landen op basis van de zgn. Z-scores van euromomo.eu verschilt nauwelijks van de andere landen. Hieronder zijn afgebeeld: Finland, Noorwegen, Nederland, Denemarken, Zweden, Oostenrijk, Italie, Portugal en Spanje.

Toelichting – Laatste 4 jaar Z-score. De gearceerde horizontale balk is de normal range, de blauwe lijn is de Z-score (een standaard van oversterfte), de rode markatielijn geeft de ondergrens weer van substantial increase. Zowel Finland als Noorwegen overschrijden de rode lijn niet, ze tippen de lijn een aantal keren aan, dus er is obv. de Z-score geen sprake van hoge oversterfte (substantial increase).

Bron: euromomo.eu


22 juli – update EU14. Brondata: ourworldindata.org, CBS.

15 juli – update: CBS cijfers t/m week 27; mutaties NL en SWE in EU14 tabel.

De totale oversterfte in 2022 in Nederland bedraagt 3.650 sterfgevallen.

Het Nederlands’oversterfte% stijgt naar 4,36% obv. cijfers CBS, zie excel hieronder. Obv. ourworldindata (grafiek boven) is het Nederlands’ cijfer 4,22% (een schatting, alle week% zijn opgeteld, maar de verwachte weeksterfte is niet constant en dit geldt voor alle landen) Het CBS-cijfer is nauwkeuriger.

13 juli – toelichting werkwijze excelbestand; correctie rekenfout.

update 9 juli 2022 – nieuwste cijfers CBS leidt tot een hogere oversterfte in Nederland: 4,22% in 2022. Dit komt overeen met 3415 doden.

8 juli 2022 –

Dit is de oversterfte ranglijst EU14 van 2022. Alle landen hebben ook in 2022, 2,5 jaar na het uitbreken van de coronapandemie, nog oversterfte. Zweden het minste, Finland (!) het meeste. Nederland zit boven het gemiddelde met een oversterfte van 4,22% in 2022. (onder: werkwijze excel vanuit data CBS)


Toelichting

Tot nu toe heb ik de oversterfte proberen weer te geven met een tabel van het aantal weken waarin de oversterfte groter is dan 5%, 10%, 15% en 20% per land. Deze methode gaf inzicht in de verschillen, maar was niet goed. Er zaten dubbeltellingen in (1 score van +15% betekende dus ook scores van +5% en +10%) (1e), de scores van ondersterfte (-%) werden niet meegenomen (2e) en het aantal weken per land verschilde (3e). Zo had Nederland, na de verhoudingsgewijs ongekend grote oversterfte van het 4e kwartaal 2021 (EU14) een voorspelbare ondersterfte in de eerste 2,5 maand van 2022, die echter niet tot uitdrukking kwam in deze tabel omdat de ondersterfte buiten beschouwing werd gelaten. (2e punt)

Een veel betere en dus objectievere benadering krijg je als de dubbeltellingen eruit gaan (1e verbetering), de negatieve scores (ondersterfte-weken) per land ook worden meegenomen (2e verbetering) en als er gecorrigeerd wordt voor het aantal weken/registraties (3e verbetering).

De berekening van de punten (scores) is als volgt: 5% = 1, 10%= 2, 15%=3, 20%=4 (dus 1 week van 20% oversterfte is gelijk aan 4 weken van 5% oversterfte). Dit geeft het volgende resultaat, een ranglijst van de ‘Oversterfte Indicator‘, de OI per land (EU14):

Berekening OI op basis van optelling van negatieve en positieve scores (percentages) en de som gedeeld door het aantal weken. Visueel kun je het illustreren met een kanteling van de ourworldindata-grafiek. De positieve score is groter dan de negatieve score, dus er is oversterfte ipv. ondersterfte (negatieve score). Hoe groter de waarde van de OI, hoe groter de oversterfte. Finland heeft de grootste oversterfte (1,7), Zwitserland de laagste (0,28). Een OI van 0 betekent geen ondersterfte en geen oversterfte, dus is exact gelijk aan de verwachte sterfte.

Er is nog een onnauwkeurigheid met deze ranglijst. Neem de UK, OI-score is 0,6. NL heeft een OI-score van 0,65, dus iets hoger. Als we kijken naar de brondata (ourworldindata.org) dan zien we deze grafiek van de UK en het probleem is duidelijk. De UK heeft veel ondersterfte-weken met een kleine negatieve score van minder dan 5%, deze worden nog over het hoofd gezien. De UK doet het aanmerkelijk beter dan in de bovenstaande ranglijst is weergegeven!

bron: ourworldindata

Een betere benadering (waarbij de drie oude problemen zijn geelimineerd) is het maken van een som van alle exacte negatieve en positieve scores per land (de percentages) en het resultaat daarvan delen door het aantal weken. Dit geeft de volgende tabel:

De OI-score van NL is 3,84, dwz. de gemiddelde oversterfte per week is 3,84% in 2022. Finland heeft de hoogste OI-score (10,25%/week), Zwitserland heeft de laagste OI-score (2,18%/week). De UK scoort nu beter met een OI-score van 1,89%/week, dat is de helft van NL.

De ranglijst van de Oversterfte Indicator (OI) is dus als volgt:

versie 1.0

Nederland staat, met 3,8% (het getal komt exact overeen met de op zichzelf staande berekening van de oversterfte obv. de cijfers van het CBS!) nipt in de rechterrij van de 7 landen met gemiddelde hoge oversterfte in 2022.

Brondata:

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/27/oversterfte-in-alle-weken-van-juni

https://ourworldindata.org/explorers/coronavirus-data-explorer?zoomToSelection=true&time=2022-01-02..latest&facet=none&pickerSort=asc&pickerMetric=location&hideControls=true&Metric=Excess+mortality+%28%25%29&Interval=Weekly&Relative+to+Population=true&Color+by+test+positivity=false&country=ITA~NOR~SWE~FIN~DNK~DEU~AUT~BEL~FRA~PRT~ESP~GBR~NLD~CHE

Oude benadering:

Excess Mortality cijfers Nederland en EU14

Levensverwachting Nederlander gedaald door corona

update 27 sept. – The Guardian: https://www.theguardian.com/society/2021/sep/27/covid-has-wiped-out-years-of-progress-on-life-expectancy-finds-study

De levensverwachting bij geboorte is voor Nederlanders met 0,7 jaar gedaald als gevolg van de corona pandemie. Dit is berekend door Eurostat. Daarentegen is in drie van de EU14-landen de levensverwachting toch nog iets gestegen, te weten in Noorwegen, Finland en Denemarken. In Duitsland is de levensverwachting met slechts 0,2 jaar gedaald. Oostenrijk, Frankrijk, Zweden, Zwitserland en Portugal kennen een vergelijkbare daling als Nederland (-0,7 tot -0,8 jaar). In Italie en Belgie bedraagt de daling 1,2 jaar, in Spanje 1,6 jaar. Van de UK zijn geen gegevens bekend.

Deze uitkomsten zijn niet verrassend, ze passen in het bredere beeld.

Zie verder de categorieen Levensverwachting, EU14 op mijn website

Eurostat: Life expectancy decreased in 2020 across the EU . NB: De Y-as geeft de levensverwachting bij geboorte in jaren van 85 tot 75

Bronnen:

https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/edn-20210407-1

https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/levensverwachting/regionaal-internationaal/internationaal#node-internationale-vergelijking-levensverwachting-bij-geboorte

Medische gezondheidszorg Nederland in 2019 achteruit op alle zorgranglijsten (EU14)

Op alle serieuze ranglijsten (OECD Health at a Glance, Healthcare Access and Quality Index, EC/EU/Eurostat) is de relatieve achteruitgang van de Nederlandse medische zorg ten opzichte van de EU14 terug te zien.

Toelichting

De EU14 zijn de 14 moderne Europese landen met meer dan 5 miljoen inwoners: België, Denemarken, Duitsland, Engeland (UK), Frankrijk, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Zweden en Zwitserland. Deze 14 landen hebben een gedeelde politiek-democratische, sociaal-economische en technologische ontwikkeling doorgemaakt waardoor de onderlinge vergelijkbaarheid groot is.

OECD Health at a Glance en de Health Access and Quality Index zijn internationaal erkende en geraadpleegde samengestelde indexen (meerdere indicatoren van alle OECD-landen, of de gehele wereld), EU State of Health is een omvattende landenrapportage. Healthy life years en Life expectancy zijn typische kernindicatoren van gezond leven en levensverwachting.

 

 

Bronnen (met links naar primaire bronnen OECD, EU/EC/Eurostat, ourworldindata.org):
Kosten en Kwaliteit EU14 OECD Health at a Glance
State of Health NL 2017 vs 2019 EC en OECD
HAQ index EU14 1990 2015
Healthy life years en Life expectancy Eurostat
Zorgstelselranglijsten

Vergelijking State of Health in the EU (2017 en 2019): Nederland gaat achteruit

State of Health in the EU: Nederland in 2017 en 2019

De landenprofielen gezondheid van de State of Health in the EU (gezondheidstoestand in de EU) bieden een beknopt en beleidsrelevant overzicht van de gezondheid en gezondheidszorgstelsels in de EU/Europese Economische Ruimte. Hierin wordt met name ingegaan op de bijzondere kenmerken en uitdagingen in elk land tegen een achtergrond van vergelijkingen tussen landen. Het doel is beleidsmakers en mensen met invloed te ondersteunen met een middel voor wederzijds leren en vrijwillige uitwisseling. De profielen worden gezamenlijk opgesteld door de OESO en het European Observatory on Health Systems and Policies, in samenwerking met de Europese Commissie.

Een vergelijking van de ‘Belangrijkste bevindingen’ in 2017 en 2019 v.w.b. Nederland laat een opmerkelijke verandering in toon en inhoud zien. In beide samenvattingen staan 7 bullets met kernbevindingen. Als we de bullets vergelijken zien we het volgende:

Samenvattend: Nederland doet het slechter dan in 2017, zo blijkt uit specifieke kwaliteitsindicatoren. Het zorgstelsel lijkt niet goed (meer) te (kunnen) functioneren. De hoge zorguitgaven zijn voorlopig ‘in control’. De hervorming van 2015 is niet gelukt. Qua ICT is er geen enkele vooruitgang geboekt

Bronnen:
EU NL 2017
EU NL 2019

Ondermaats presteren Nederland op sleutelindicatoren (in adviesaanvraag aan WRR)

update 22/10/2019 22:30 uur
Bronnen: Volksgezondheidenzorg.info ECHI indicators
Eurostat EC.Europa.EU

Insteek is de nederlandse website volksgezondheidenzorg.info van de rijksoverheid. Gekozen zijn alleen die indicatoren uit de lijst van de European Core Health Indicators (Onderdeel Health Status) die in generieke zin iets zeggen over de kwaliteit van gezondheid en leven van de bevolking en het ondersteunende zorgstelsel. Veel indicatoren zijn nog in ontwikkeling. Op de sleutelindicator Healthy Life Years scoort Nederland een 9e plaats.
Over de bekendste sleutelindicator, Life expectancy at birth, publiceerde ik recent nog dit> Levensverwachting Nederlander zakt naar 8e plaats (EU14)
In de tweede openingszin van de adviesaanvraag van het kabinet aan de WRR (en SER) ‘onderzoek naar betaalbaarheid zorg’ worden beide sleutelindicatoren genoemd. Zie afbeelding.

Adviesaanvraag regering aan WRR:  Stijgende  levensverwachting  en  Levensjaren in goede gezondheid

Toelichting

  • Cijfers van 2015 en later.
  • Zwitserland en Noorwegen ontbreken in het overzicht Volksgezondheidenzorg.info (zie daarvoor de 2e bron). Beide landen zijn geen lid van de EU. Meestal presteren deze 2 landen beter dan Nederland. Reden, waarom ik gekozen heb voor een vergelijking van de 14 moderne Europese landen (EU14).
  • Update OECD Health at a Glance (EU14) medio november. Kwaliteitsindicatoren die daarin zijn meegenomen, zoals de bekendste van allemaal: Life expectancy at birth en Self-reported health, zijn in dit nieuwe overzicht weggelaten deze website> OECD Health at a Glance 2007 > 2017
  • De European Core Health Indicators (ECHI) moet niet worden verward met de (commerciele) EHCI-index!

European Core Health Indicators

Health Expectancy: Healthy Life Years (2017) Volksgezondheidenzorg HLY Nederland 9e in de EU14 (Noorwegen beter, Zwitserland slechter) Grafiek toont verschil man:vrouw (Eurostat; cijfers 2016; zie ook Eurostat HLY EU14 2008 2017 )
Long-term activity limitations (2015) Volksgezondheidenzorg LTAL Nederland 9e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)
Self-reported chronic morbidity (2015) Volksgezondheidenzorg SRCM Nederland 8e in de EU12 (Zwitserland en Noorwegen ontbreken)