De Z-score is een gestandaardiseerd sterftecijfer en daarmee een maatstaf van de oversterfte. Euromomo corrigeert voor seizoensinvloeden, dus de baseline is vlak: de stippellijn op ‘0’ (X-as). De bandbreedte van de standaard afwijking is grijs gearceerd met een gelijke dikte aan beide zijden van de baseline (X=0). De bovenkant van de bandbreedte ligt op (X=2). Tot hier is volgens de definitie van Euromomo geen sprake van excess mortality. Euromomo spreekt van een substantial increase bij een verdubbeling van bandbreedte aan de bovenkant. Dit komt overeen met een Z-score van 4, de rode stippellijn.
De gemiddelde Z-scores van de West-Europese landen t/m week 36 in het format van de EXCESS MORTALITY RANKINGs.
De drie Zuid-Europese landen noteren de hoogste gemiddelde Z-score. Spanje heeft de hoogste Z-score (2,09), Italie en Portugal hebben vrijwel dezelfde score (1,25), gevolgd door Nederland met 0,79. Met twee rode lijnen op X=-1,0 en X=1,0 ontstaat een scherper beeld van de verhoudingen tussen de afzonderlijke landen. Alleen Spanje kent volgens Euromomo dit jaar excess mortality, de gemiddelde Z-score ligt immers boven de 2.0. Omgekeerd is de negatieve Z-score van Ierland evenzeer opmerkelijk. Zie de identieke grafiek onder.
11 september 2024 – Er is een ranglijst op basis van het EXCESS MORTALITY RANKING–format gemaakt van de Z-scores van de E14 landen* gemaakt van 2024. Hoe hoger de Z-score, hoe hoger de oversterfte. Wat opvalt is dat de drie Zuid-Europese landen (vooral door een sterftepiek aan het begin van 2024) de ranking aanvoeren. Nederland komt erna op een 4e plaats, Belgie is 5e. Het verschil tussen beide landen is ook nu in ons nadeel, maar het verschil is veel kleiner dan bij de ‘reguliere’ EXCESS MORTALITY RANKINGs op basis van het oversterftepercentage.
Toelichting – De tijdreeks is van week 1 (’24) t/m week 32 (’24). De nieuwere weken 33 t/m 35 hebben een grote onzekerheid en zijn weggelaten. Van de E14-landen komt Ierland in plaats van het Verenigd Koninkrijk (UK), omdat Euromomo vier afzonderlijke entiteiten van het VK hanteert (England/Wales/Scotland/Northern Ireland).
EXCESS MORTALITY RANKING 2024 – de oversterfte in 2024 (baseline 2016-2019)
12e update, 18 juni 2025 – De herziene cijfers van Eurostat geven aanzienlijke hogere waarden bij de meeste landen, met Zwitserland als negatieve uitschieter. Alleen Finland en Italië komen lager uit. Toegevoegd is Ierland, dat in 2024 de hoogste oversterfte had: 12,1%. Daarna Nederland: 10,31%.
11e update, 17 februari 2025 – Cijfers Eurostat t/m december 2024, eerste jaarcijfers.
De nieuwe Nederlandse cijfers blijken behoorlijk onnauwkeurig te zijn, stevige correcties naar boven en beneden volgen elkaar op bij de opeenvolgende updates. NB Ik heb hier geen verklaring voor. Dit zijn de eerste cijfers van het jaar 2024. Het goede nieuws is dat de oversterfte in Nederland gezakt is onder de 10%, het slechte nieuws is dat we – zoals te verwachten viel – de hoogste oversterfte van West-Europa (blijven)hebben: 9,8%. België noteert een kleine oversterfte van 2,9%.
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de maandpercentages van de sterfte (scores) over een bepaalde periode, gedeeld door het aantal scores. Brondata Eurostat. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking is een weergave van in de vorm van een staafdiagram.
16/10/’24, 7e update – En zoals u ook aangaf België was eerder met vaccineren en kon er meen ik zelfs consistenter gevaccineerd worden. Misschien was er in België ook een intensere diagnostiek. Feit is dat dit gegeven een extra bewijs is dat vaccineren geen oversterfte gaf. Met de 80% lagere sterfte aan Corona in een meta analyse van vaccineren versus niet vaccineren moeten we toch echt concluderen dat de antivaxxers het met betrekking tot Corona fout hadden. – Engelbert Valstar, onafhankelijke ondernemer bij Medische Praktijk
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
Enkele publicaties oversterfte vanLoef Research(nieuwste boven)
EXCESS MORTALITY RANKING 2024 – de gemiddelde oversterfte in 2024
16e update, 30 mei 2025 – Kleine pluscorrecties bij een aantal landen. Nederland: 14,4% oversterfte.
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van ourworldindata (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
15e update, 29 april 2025 – Nederland heeft de hoogste oversterfte in 2024: 14,38%.
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
13e en 14e update – 26 februari; 13-25 maart 2025
Bij de 14e update zien we een grote pluscorrectie bij Zwitserland en een kleine mincorrectie bij Spanje. Compleet jaar 2024 van 12 landen, met uitzondering van Nederland (49 weken) en Zweden (47 weken).
Bij de 13e update alleen kleine mincorrecties bij Oostenrijk en Denemarken. Verder ongewijzigd. Geen nieuwe cijfers Nederland. Nederland blijft in 2024 met 14,47% oversterfte tov. de referentieperiode 2015-2019 (baseline) veruit koploper – in negatieve zin. De groep ‘volgers’ (Noorwegen, Portugal, Finland, Duitsland) scoort tussen 8,23% en 7,54%, dat is bijna de helft van Nederland. België heeft 2,38% oversterfte. De oversterfte is verdwenen in Zweden en Italië.
12e update – 22 januari 2025
Eindelijk ook de cijfers van Zweden. Vijf landen geven cijfers t/m week 52. Over Nederland is alles al gezegd, de score verslechtert nog enigszins: Het beeld is dramatisch… Zweden zet direct een formidabele 0,09% neer, de oversterfte als gevolg van de corona pandemie is daar het afgelopen jaar geheel verdwenen. Alleen Italië en België komen in de buurt van Zweden. Het cijfer van onze zuiderburen is een indrukwekkend lage 1,9% oversterfte.
De brongrafiek hier (boven alle 14 landen, onder uitgelicht Nederland):
11e update 17 december 2024
Nederland heeft een oversterfte van 14,5% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversterftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Noorwegen bedraagt ruim zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 942% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).
10e update 12 november 2024
Nederland heeft een oversterfte van 14% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversteftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Portugal bedraagt vrijwel zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 917% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).
9e update 3 oktober 2024
Het verschil tussen Nederland en de rest van West-Europa blijft opmerkelijk groot ten nadele van ons land. Nederland heeft een oversterfte van 13,6%, dat is 6 volle procentpunten meer dan Portugal (7,63%). Nederland is het best vergelijkbaar met Belgie. Onze zuiderburen noteren een minimale oversterfte van 0,5%.
Grafieken OurWorldinData (bron)
van boven naar beneden: alle landen, m.u.v. Zweden, waarvan geen cijfers bekend zijn (1e grafiek); Nederland versus Belgie (2e grafiek); NL versus Duitsland (3e grafiek); NL versus Verenigd Koninkrijk (4e grafiek)
update 15 september 2024
Geen nieuwe cijfers van NL. Het verschil tussen NL en de runner up Portugal (een na hoogste oversterfte) is ca. 5,4 volle procentpunten (174%). Opnieuw correctie van de cijfers van Oostenrijk, is een gemaakte vergissing rechtgezet?
update 6 augustus 2024
Nieuwe cijfers van NL tot en met week 23. De enige opvallende verandering is de correctie van de Oostenrijkse cijfers, het land noteert nu een stevige ondersterfte van bijna -4%. Het verschil tussen NL en de rest blijft enorm, ten nadele van ons land.
update 9 juli 2024
Geen nieuwe cijferes van Nederland. Het verschil met alle andere landen blijft enorm. Ten nadele van ons land. Tussen haakjes het aantal weken waarvan de cijfers bekend zijn. NB Zweden ontbreekt nog steeds!
update 11 juni 2024
Citaat vorige update“Nederland heeft veruit de hoogste oversterfte in 2024, afgezet tegen de baseline 2015-2019. Het verschil met Finland is bijna 8 volle procentpunten”
Nu, 11 juni 2024, is het verschil tussen ons land en de rest nog groter geworden (!). Het verschil met het UK – dat nu de op een na hoogste oversterfte heeft – is ruim 8,5 volle procentpunten. Met andere woorden: Nederland heeft meer dan driemaal meer oversterfte in 2024 dan het UK (319%). Belgie heeft een ondersterfte van bijna -2%.
Als @rivm consequent wil zijn, is de status van de sterfte nu 'verlaagd' en NIET 'niet verhoogd'.
Voor de goede verstaander: 🇳🇱 Heeft de grootste oversterfte van West-Europa sinds corona en ouderen zijn de klos, dat wordt niet verteld. Meer weten? 👇https://t.co/DAriUBzI6Dpic.twitter.com/0OhQxE7dhy
HET NIEUWE REKENMODEL VAN HET RIVM IS BETEKENISLOOS GEWORDEN (OMDAT DE HUIDIGE OVERSTERFTE VERDISCONTEERD IS IN DE OPGEHOOGDE BASELINE, DUS: WEGGECIJFERD), TENZIJ EEN NIEUWE EPIDEMIE UITBREEKT
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult
DE BRIEFWISSELING MET HET RIVM juli-augustus 2024 – ca. 11.000 views (website & Linkedin)
Het RIVM verwacht een sterke stijging van de sterfte in week 41.
3/10
25/9
19/9
12 september – update cijfers RIVM. De oversterfte op jaarbasis zakt naar 1,94% in de nieuwe realiteit.
5 september – update cijfers RIVM. Zie vorig commentaar.
update MONITOR sterftecijfers 🇳🇱 De verwachting is dat we niet op korte termijn naar de trend van voor de coronapandemie terugkeren. Met de verwachtte hogere sterfte zal pas bij hogere absolute sterfte sprake zijn van oversterfte: @rivm Oversterfte 2,1% >https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/CbJcmIzVaK
29 augustus – update cijfers RIVM. In de ‘nieuwe realiteit ligt de oversterfte op jaarbasis op 2,1%. Kleine plusmutaties in het verleden t/m 7 jan. De laatste week is weggelaten vanwege de hoge onbetrouwbaarheid. In de tabel is de boven- en benedenverwachting weer verscholen.
update MONITOR sterftecijfers 🇳🇱
In de 'nieuwe realiteit van het @RIVM' ligt de oversterfte op jaarbasis op 2,1%. Kleine plusmutaties in het verleden t/m 7 jan. De laatste week is weggelaten vanwege de hoge onbetrouwbaarheid. >https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/7hlj0EGrIO
22 augustus – update cijfers RIVM. De sterfte ligt sinds de tweede helft van april aan de onderkant van de nullijn, m.a.w. de sterfte is de laatste tijd conform de bijgestelde verwachting.
7 augustus 2024 – update cijfers RIVM. Geen commentaar. Vandaag ontvangstbevestiging van de brief aan het RIVM d.d. 22 juli jl., zie o.a. de update van 11 juli hiervoor.
17 juli 2024 – update cijfers RIVM. Er tekent zich de laatste weken een lichte (niet significante) oversterfte af.
NB Er komt een brief aan het RIVM waarin om uitleg wordt gevraagd. Screenshot RIVM:
update sterftecijfers 🇳🇱
Er tekent zich de laatste weken een lichte (niet significante) oversterfte af. NB Er komt een brief aan @RIVM waarin om uitleg wordt gevraagd: 👉waarom achteraf de boven- en onderverwachting van de sterfte is aangepast? 👉… > https://t.co/5v5WGGVaTgpic.twitter.com/E2TvKnzV32
11 juli 2024 – update cijfers RIVM. Het RIVM heeft de bandbreedte van de verwachte wekelijkse sterfte vanaf de 1e week 2024 van de meeste weken aangepast met plus 1. Het gevolg is dat er vanaf het begin van 2024 nu 14,5 minder oversterfte is. Het verschil is in absolute zin klein. Waarom doet het RIVM dit zonder toelichting te geven?
Bijgaand de nieuwe tabel inclusief de boven- en onderverwachting. Mutaties in rood. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel.
Toelichting
Het RIVM heeft de bandbreedte (‘baseline’) van de wekelijkse sterfteverwachting in 2 stappen verhoogd, dit is te zien aan de opwaartse kniks, de eerste (grote) opwaartse knik in de week van 4 t/m 10 juli 2022, de tweede (kleine) opwaartse knik in de week van 3 t/m 9 juli 2023 (blauwe pijlen). Bij de eerste knik is de bovenkant van de sterfteverwachting verhoogd van 2965 naar 3078.
update sterftecijfers 🇳🇱
Het @rivm past de bandbreedte van de verwachte wekelijkse sterfte vanaf week 1 terugwerkend aan met ca. plus 1. Het gevolg is dat er vanaf het begin van 2024 nu 14,5 minder oversterfte is. Waarom doet het RIVM dit? > https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/2UoGzNuF73
Eerdere versies – zonder nieuwste weekprognose: zie update 9 mei jl.
3 juli 2024 – update cijfers RIVM. Komt er een einde aan de recente lichte ondersterfte?, vroeg ik mij vorige week af. Er is inderdaad een stijging naar een kleine (niet significante) oversterfte waarneembaar. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel.
NB Het verwacht aantal doden is het rekenkundig gemiddelde van de ondergrens en de bovengrens van de verwachte sterfte. Deze worden niet weergegeven in de overzichtstabel.
update sterftecijfers 🇳🇱
Komt er een einde aan de recente lichte ondersterfte?, vroeg ik mij vorige week af. Er is inderdaad een stijging naar een kleine (niet significante) oversterfte waarneembaar. NB Prognose nieuwste week is niet meegenomen. >https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/tc6pNdS5Tv
27 juni 2024 – update cijfers RIVM. Komt er een einde aan de recente lichte ondersterfte (-2,5% over 1,5 maand)? De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel (het RIVM voorspelt een stijging van de oversterfte). Plusmutaties bij eerdere weken.
update sterftecijfers 🇳🇱
Komt er een einde aan de recente lichte ondersterfte (-2,5% over 1,5 maand)? De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel (het @RIVM voorspelt een stijging van de oversterfte). Plusmutaties bij eerdere weken. >https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/OzHiS6wdgO
19 juni 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel. De ondersterfte houdt aan. Op jaarbasis daalt de oversterfte naar 2,85%.
12 juni 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel. Over de laatste 5 weken berekent het RIVM een ondersterfte van in totaal 385 minder sterfgevallen, dat is ca. 2,5% (in de tabel: 97,5%). Op jaarbasis daalt de oversterfte naar 3,15%.
update sterftecijfers 🇳🇱 2024
Over de laatste 5 weken berekent het @RIVM een ondersterfte van -385 sterfgevallen, dat is ca. 2,5% (in de tabel: 97,5%). Op jaarbasis daalt de oversterfte naar 3,15%. >https://t.co/5v5WGGVaTgpic.twitter.com/zAqIwDfKyV
6 juni 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel. De schatting van week 21 was opnieuw te hoog. Kleine plusmutaties over de voorgaande weken. Op jaarbasis bedraagt de oversterfte (nog) zo’n 3,5%.
29 mei 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel. De schatting van week 20 blijkt – inderdaad – totaal verkeerd geweest te zijn, het RIVM berekent nu een kleine ondersterfte voor week 20. De cijfers laten voor het eerst een zekere mate van ondersterfte zien in de laatste paar weken.
update sterftecijfers 🇳🇱 2024
De schatting van week 20 blijkt inderdaad totaal verkeerd geweest te zijn. Het @RIVM voorspelt voor het eerst een zekere mate van ondersterfte in de laatste paar weken. >https://t.co/5v5WGGUD3Ipic.twitter.com/ErFSalyeJ7
23 mei 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de nieuwste week is niet meegenomen in de tabel (>oversterfte week 20 van 7,4%?). De reden heb ik hiervoor uitgelegd. Op jaarbasis zijn het nu ruim 2500 sterfgevallen boven de prognose, ca. 3,9%.
update sterftecijfers 🇳🇱 2024
Op jaarbasis nu ruim 2500 sterfgevallen boven de prognose, ca. 3,9%. Cijfers @RIVM
9 mei 2024 – update cijfers RIVM: zie onderste Tabel. Uit een analyse van de weekcijfers komt naar voren dat vooral het cijfer van de nieuwste week zeer onbetrouwbaar is: zie bovenste tabel. De correctie in de opvolgende week blijkt minimaal 2,4% te zijn (een verschil van 83 doden) en maximaal 8,3% (een verschil van 283 doden). De correcties in de weken erna zijn relatief klein. Met andere woorden: Het lijkt zinvol om vanaf het tweede weekcijfer van het RIVM te publiceren.
2 mei 2024 – update cijfers RIVM. Wederom past het RIVM de schatting van de vorige week aan met een enorme correctie naar beneden (nu: week 16 ). Het maakt deze wekelijkse updates weinigzeggend. Om die reden ziet vanLoef Research er (voorlopig) van af de tabel op twitter/’X’ te plaatsen.
update MONITOR – Sterfte in 2024
Weer een enorme correctie van het @rivm van de vorige nieuwste week. Het maakt de wekelijkse updates weinigzeggend. Daarom ziet vanLoef Research er (voorlopig) van af de tabel op twitter/'X' te plaatsen. > https://t.co/5v5WGGUD3I#oversterftepic.twitter.com/MyOG1YW49y
25 april 2024 – update cijfers RIVM. Opnieuw stelt het RIVM haar nieuwste raming fors naar beneden bij. Hetzelfde commentaar als van 11 april: Er ontstaat een beeld van schommeling rond het gemiddelde vanaf half februari. NB Vrijwel alle weken ligt de sterfte wel iets boven het gemiddelde. Op jaarbasis zijn het nu 2795 sterfgevallen boven de prognose, ca. 5,1 %.
18 april 2024 – update cijfers RIVM. Sterk verhoogde sterfteverwachting in de eerste weken van april onder de mensen van 65 jaar t/m 79 jaar. De totale oversterfte neemt weer toe, evenals het gemiddelde (2877 sterfgevallen; 5,61%).
Sterk verhoogde sterfteverwachting in de eerste weken van april onder de mensen van 65 jaar t/m 79 jaar. De totale oversterfte neemt weer toe, evenals het gemiddelde (2877 sterfgevallen; 5,61%). > https://t.co/5v5WGGUD3I#oversterftepic.twitter.com/HbPIVarGdd
11 april 2024 – update cijfers RIVM. Bijstelling van cijfers. Er ontstaat een beeld van schommeling rond het gemiddelde vanaf half februari. De oversterfte neemt af, zowel in totaal, als procentueel. Op jaarbasis ca. 2430 sterfgevallen, zo’n 5%.
De essentie is dat, ondanks een verhoogde sterfteprognose, de sterfte toch (nog) systematisch hoger blijkt te zijn dan het nieuwe prognosemodel van @rivm voorspelt. https://t.co/PGvuamsmZz
3 april 2024 – update cijfers RIVM. Bijstelling van eerdere weekcijfers maakt geen groot verschil. Sinds maart een kleine, schommelende ‘meersterfte’. Het jaartotaal bedraagt een oversterfte van 2694 sterfgevallen (6%).
28 maart 2024 – update cijfers RIVM. Voor het eerst daalt de totale oversterfte (op ‘jaarbasis’, dwz. alle weken opgeteld) daadwerkelijk. Het oversterftepercentage zakt naar 6,2%.
21 maart 2024 – update cijfers RIVM. De prognose van de laatste weken blijkt zeer onbetrouwbaar. Forse bijstelling naar beneden van week 10. Toch blijft de cumulatieve oversterfte in 2024 aanzienlijk: ca. 2774 extra sterfgevallen, 7,3%.
13 maart 2024 – update cijfers RIVM. De oversterfte neemt verder af, maar is tot op heden toch nog ca. 7,9 %. Na een korte ‘dip’ voorspelt het RIVM een nieuwe sterftepiek. Het gaat om ca. 2724 extra sterfgevallen in 2024 bij een verhoogde prognose.
De oversterfte neemt iets af naar ca. 7,9 %. Na een korte 'dip' wordt een nieuwe sterftepiek aangekondigd. Het gaat om ca. 2724 extra sterfgevallen in 2024 bij een verhoogde prognose. > https://t.co/5v5WGGUD3I#oversterftepic.twitter.com/UMAvfkI5Wx
6 maart 2024 – update cijfers RIVM. De oversterfte neemt verder af, maar is tot op heden toch nog ca. 8 %. Het gaat om ca. 2486 extra sterfgevallen in 2024 bij een verhoogde prognose.
29 februari 2024 – update cijfers RIVM. De oversterfte neemt af, maar is tot op heden toch ca. 8,6%. Het gaat om ca. 2384 extra sterfgevallen in 2024 bij een verhoogde prognose.
16 februari 2024 – De eerste monitor van de sterfte in 2024 op basis van het RIVM. De oversterfte in 2024 is op dit moment 9%, het gaat om 1.876 extra sterfgevallen. NB: Het CBS (Statline) schat het aantal overledenen iets lager in dan het RIVM.
De oversterfte in 2024 is 9%, het gaat om 1.876 extra sterfgevallen. NB: Het @statistiekcbs (Statline) schat het aantal overledenen iets lager in dan het RIVM. >https://t.co/5v5WGGUD3I
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
Inhoud
CBS maakt geen jaaroverzicht ‘Oversterfte in 2023’
rapport ‘Oversterfte in Nederland in Europa’
CBS komt met een jaaroverzicht ‘Sterfte in 2023’
Oversterftecijfers 2023 op een rij
1. CBS maakt geen jaaroverzicht ‘Oversterfte in 2023’
“Er komt GEEN jaaroverzicht van CBS ‘Oversterfte in 2023’, zoals u in de voorgaande 3 pandemische jaren gewend was. U zult het binnenkort moeten doen met de publicatie op mijn website.”, meldde ik op ‘X’ op 16 jan. jl.
Waarom niet, CBS?
“Omdat vooral gedurende 2023 gebleken is dat de schatting van de weeksterfte, met de methode vanaf 2020, steeds minder van kwaliteit werd.”, antwoordde Ruben van Gaalen desgevraagd.
"Het CBS spreekt van oversterfte wanneer het waargenomen aantal overledenen hoger is dan het verwachte aantal overledenen in dezelfde periode. Het verwachte aantal overledenen wanneer er geen coronapandemie was geweest, is geschat op basis van de waargenomen sterfte in 2015 tot en met 2019. Eerst wordt voor elk jaar de sterfte per week bepaald. Vervolgens wordt per week een gemiddelde van de sterfte in die week en de zes omliggende weken bepaald. Deze gemiddelde sterfte per week levert een benadering van de verwachte wekelijkse sterfte, er is namelijk nog geen rekening gehouden met de trendmatige vergrijzing van de bevolking. Daarom is de sterfte per week nog herschaald naar de verwachte totale sterfte voor het jaar. Voor 2020 is de verwachte sterfte 153 402, voor 2021 is deze 154 887, voor 2022 is deze 155 493 en voor 2023 is deze 156 666. Het aantal voor 2020 is ontleend aan de Kernprognose 2019-2060, het aantal voor 2021 aan de Bevolkingsprognose 2020-2070 (exclusief de aanname van extra sterfgevallen door de coronapandemie), het aantal voor 2022 aan de Kernprognose 2021-2070 (exclusief de aanname van extra sterfgevallen door de coronapandemie) en het aantal voor 2023 aan de Kernprognose 2022-2070 (exclusief de aanname van extra sterfgevallen door de coronapandemie). De marges rond de verwachte sterfte zijn geschat op basis van de waargenomen spreiding in de sterfte per week in dezelfde vijf jaar. Deze methode is met terugwerkende kracht toegepast op de verwachte sterfte vanaf week 1 in 2020."
Interpretatie
Het CBS gaat uit van de baseline 2015 - 2019 om de verwachte sterfte voor de jaren 2020 t/m 2023 te voorspellen en verdisconteert daarin de trendmatige vergrijzing van de bevolking. Dus met de babyboomers is rekening gehouden (78 jaar en ouder). De sterfteverwachting van de afzonderlijke jaren 2020, 2021, 2022 en 2023 is gebaseerd op de Kernprognoses die elk jaar verschijnen. In de opeenvolgende Kernprognoses is geen rekening gehouden met de extra sterfgevallen door de coronapandemie vanaf 2020. De prognose voor 2023 houdt dus geen rekening met de uitbraak van de corona pandmie in 2020.
Dit korte gesprek is door velen gevolgd, geretweet en geliked op ‘X’. Een check maakt duidelijk dat CBScommunicatie mij op dat moment als vrijwel enige individuele persoon zonder binding met het CBS is gaan volgen. En dat nog steeds doet.
Ik wijd er nog een tweet aan:
Nu we weten dat @statistiekcbs geen oversterfte analyse meer maakt van het jaar 2023…
… en het @Rivm er niet over gaat (de opgehoogde sterfteverwachting voor 2024 is toekomstmuziek)
Op 2 februari jl. publiceert vanLoef Research het rapport ‘Oversterfte in Nederland in Europa’ dat tegen betaling verkrijgbaar is. Het bevat – naast uitgebreide internationale statistische vergelijkingen – ook een analyse van de oversterfte in 2023 o.b.v. de openbare CBS-data:
3. CBS komt met een jaaroverzicht ‘Sterfte in 2023’
Op 9 februari jl. komt CBS met het bericht ‘Sterfte in 2023 afgenomen‘ onder de rubriek ‘Bevolking’. Opvallend. In de voorgaande jaren werd gepubliceerd onder de rubriek ‘Gezondheid en welzijn’. De eerste paragraaf:
"In 2023 overleden 169 duizend mensen. Dat zijn ongeveer 750 minder sterfgevallen dan in 2022. Vooral onder vrouwen en mensen jonger dan 65 jaar was de sterfte lager. De levensverwachting is in 2023 toegenomen. Dat meldt het CBS op basis van voorlopige jaarcijfers."
Onderaan het persbericht komt de oversterfte onder het kopje ‘CBS is overgegaan op reguliere Sterftestatistiek’ toch nog ter sprake: 12.700 overledenen, 8%. Tevens toont het CBS een nieuwe tabel (afb. onder)
Tabel:
4. Oversterftecijfers 2023 op een rij
Eerst terug in de tijd. Het CBS presenteerde op 25 januari 2023 voor het derde jaar op rij een persbericht over de oversterfte, nu ook met een staafdiagram:
Het staafdiagram van de vorge keer is door vanLoef Research geactualiseerd obv. de cijfers van 2023. Het resultaat is, met de oversterfte aantallen per jaar:
Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november publiceerde vanLoef Research ‘Oversterftegolf Nederland zet door‘ met een viertal scenario’s van de te verwachten oversterfte in 2023. Op 18 december scherpt vanLoef Research de voorspelling aan: minimaal 12.500 doden. De oversterfte van 2023 komt overeen met het zgn. scenario C.
Gedurende vrijwel het gehele jaar ’23 is de ‘MONITOR Oversterfte 2023 (CBS)’ wekelijks geactualiseerd door vanLoef Research. Obv. de nieuwe tabel van CBS is dit het resultaat. Het exacte oversterftegetal is 12.697. NB: In dit getal zit een verwachting van een extra aantal doden dat nog niet gepubliceerd is op Statline.
NB 1 Januari 2023 telt in de CBS berekening van de sterfteverwachting niet mee. Er zitten dan nog 516 doden in de pijplijn (plusmutaties).
Gijs van Loef 