De verzuimcijfers van het 3e kwartaal ’25 zijn bekend (3Q25). Naar mijn weten besteedt het CBS er – zoals gebruikelijk – vrijwel geen aandacht aan. In de horeca is het verzuim het laagst, dat krijgt een vette subkop.
Het ziekteverzuim blijft van alle bedrijfstakkenveruit het hoogste in de gezondheidszorg: 7%. Dit is 37% meer dan het gemiddelde verzuimcijfer van Nederland (5,1%). Het verschil met bedrijfstakken met het op-een-na-hoogste verzuimpercentage (Industrie en het Openbaar bestuur) is 1,1 vol procentpunt. Dit is 19% meer (119%, zie tabel met alle kwartalen vanaf 1Q2020). Vanaf het 2e kwartaal 2020 is het ziekteverzuim – veruit – het hoogste in de zorg.
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Twee nieuwe publicaties van het CBS i.s.m. het TNO en het AZW geven een cijfermatig inzicht in werkomstandigheden op de werkvloer die verzuimgerelateerd zijn. Beroepen in de gezondheidszorg springen in het oog. Het betreft de publicaties Bijna 1 op de 6 werknemers heeft stressvol werk (CBS/TNO) en Ziekteverzuim in zorg en welzijn blijft hoog – maar deze organisaties laten zien hoe het anders kan (AZW).
CBS/TNO hanteert een lijst van 90 beroepen in de economie (afbeelding):
Stressvol werk komt het vaakst voor in beroepen met veel directe verantwoordelijkheden en weinig regelruimte. In die banen moeten mensen hun taken vaak grotendeels uitvoeren volgens vaste instructies of protocollen. Van alle 90 beroepen is het percentage berekend van zeven aspecten van WERKDRUK (3 aspecten) en ZELFSTANDIGHEID (4 aspecten). Een hoge werkdruk is stressbevorderend. Omgekeerd is een lage zelfstandigheid stressbevorderend. Twee voorbeelden ter illustratie.
Koks scoren de hoogste werkdruk op het aspect ‘erg snel werken’, 61,2%
Kassamedewerkers scoren de laagste zelfstandigheid op het aspect ‘zelf beslissen’, 17%.
In de top10 van beroepen die het meest stressvol zijn staan vijf beroepen in de gezondheidszorg (!). Bovenaan staan de apothekersassisten, medisch praktijkassistenten staan op 3, artsen op 4, MBO-verpleegkundigen staan op 7 en gespecialiseerde (HBO-) verpleegkundigen staan op 9. In de top5 staan dus drie zorgberoepen (!!). Tabel CBS:
Het bewijst de juistheid van de stelling dat de gezondheidszorg de meest ongezonde bedrijfstak in de hele economie is. De zorg is letterlijk ziekmakend voor de zorgprofessionals in loondienst die het uitvoerend werk moeten doen.
Hier de tabel met de scores van de vijf zorgberoepen op de zeven aspecten. Apothekersassistenten leiden onder een zeer hoge werkdruk (3 aspecten: ze moeten a) erg snel werken, b) hebben heel veel werk en c) moeten ook extra hard werken), maar de zelfstandigheid is zeer beperkt, met als enig lichtpuntje dat ze enige ruimte hebben om zelf oplossingen te bedenken – maar die is wel minder dan normaal. Medisch praktijkassistenten hebben last van een (vrij) hoge werkdruk, maar hebben zeer weinig zelfstandigheid (4 aspecten: d)zelf beslissen; e) volgorde bepalen; f) werktempo bepalen; g) oplossingen bedenken). In de tabel kunt u ook de scores op alle zeven aspecten van artsen en de twee groepen verpleegkundigen lezen.
Conclusie AZW "Uit het CBS-onderzoek blijkt dat het hoge verzuim in zorg en welzijn gedeeltelijk samenhangt met de kenmerken van de werknemers in deze bedrijfstak: er werken relatief veel vrouwen en iets meer ouderen, groepen die gemiddeld vaker en langer verzuimen. Ook werknemers met een mindere ervaren gezondheid melden zich vaker ziek.
Daarnaast spelen arbeidsomstandigheden een belangrijke rol. Hoge werkdruk, lichamelijk zwaar werk, beperkte autonomie en blootstelling aan besmetting komen in zorg en welzijn vaker voor en hangen samen met vaker en langer verzuim. Toch blijft, ook na correctie voor deze factoren, het ziekteverzuim in zorg en welzijn hoger dan in andere bedrijfstakken. Dat wijst erop dat er ook andere factoren meespelen."
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
De gezondheidszorg is sinds 2020, de uitbraak van het coronavirus, veruit de ziekste bedrijfstak van Nederland. Gemiddeld is het ziekteverzuim een volle procentpunt hoger dan bij de slechtste van de rest. Het CBS besteedt er vrijwel geen aandacht aan.
Geen persbericht CBS bij de nieuwe ziekteverzuimcijfers van het 2e kwartaal 2025 (2Q 25). We lezen alleen een ‘terloopse opmerking’ erover in de paragraaf ‘Minste verzuim in de horeca’.
Het ziekteverzuim in de bedrijfstak Gezondheidszorg blijft met 7,1% (slechts 0,1% lager dan een jaar geleden) veruit het hoogste van alle bedrijfstakken NL.
Het betekent ook dat het Arbeidstekort in de Zorg (vacatures+ziekteverzuim) groot blijft (ca. 100.000 mensen, of meer).
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Door 2 cruciale kengetallen te onderbelichten (1e - extreem ziekteverzuim sector indiceert dat de sector ziek is; 2e - oversterfte indiceert dat de 'output' onvoldoende is) werkt CBS mee aan het verbloemen van het falen van het zorgsysteem. Dit is aangetoond.
In de gezondheids- en welzijnszorg bedroeg het ziekteverzuim in het 4e kwartaal 2024 7,5 procent. Het is veruit het hoogste percentage van de 7 hoofdbedrijfstakken. Het verschil met de bedrijfstak Industrie (met het op een na hoogste verzuimpercentage) bedraagt structureel meer dan een vol procentpunt. Sinds 2020, het jaar van de corona uitbraak, heeft de zorgsector veruit het hoogste ziekteverzuim van alle bedrijfstakken.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Twitter
Naar mijn weten heeft @statistiekcbs er geen persbericht over gegeven. Kennelijk is het ongekend structureel hoge ziekteverzuim in de gezondheidszorg niet nieuwswaardig. 😳 https://t.co/2alA3qX0UL
Sterker nog: In het hele artikel staat alleen deze ene zin: 'In de gezondheids- en welzijnszorg werd het meest verzuimd (7,5 procent)' ONDER DE KOP 'Minste verzuim in de specialistische zakelijke dienstverlening'. Gehele artikel (tekst) @statistiekcbs 👇 pic.twitter.com/DGhafahC2A
Wat doe ik? Kritische wetenschapsbeoefening. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Over de EMR-5YR grafieken: Thank you very much for your figures. They are very informative and striking. – Domantas Jasilionis (MPIDR), member of the HMD executive board, country expert, lead researcher
Goed artikel. Hulde voor jou. Het is feitelijk gebracht en daar kan men niet om heen. Ik had natuurlijk al min of meer inzage gehad, maar dit geheel is sterker dan de aparte onderdelen. – Ben Zegers, emeritus hoogleraar Pediatrische immunologie
De hoogste oversterfte en de laagste vaccinatiegraad. Mag de conclusie getrokken worden? Causaliteit, of zit er toch nog ergens een variabele onopgemerkt tussengefrommeld? Zo nee dan kan het boek wat mij betreft dicht. – Jaap van den Heuvel, emeritus hoogleraar Healthcare management
Deze publicatie is een samenvatting van eerdere publicaties over de oversterfte en vormt met 'Marktwerking oorzaak van exceptionele oversterfte (deel 1)' een geheel
Door de combinatie van verschillende datasets wordt bewezen dat de oversterfte extreem groot is, ongeacht de baselines, immers het blijkt ook uit de relatief dalende levensverwachting i.h.b. bij kwetsbare ouderen met WLZ-indicatie.
Conclusies internationale cijfers:
• Nederland heeft de grootste oversterfte van West-Europa
• Nederland vergrijst minder dan gemiddeld (‘minder meer ouderen’)
• Nederland heeft een verhoudingsgewijs achterblijvende levensverwachting
• De resterende levensverwachting onder ouderen (65+/80+) is in Nederland korter dan elders
• Nederland had in ’21 de laagste vaccinatiegraad – Nederland had 4Q ’21 de grootste oversterfte
Conclusies Nederlandse cijfers specifiek:
• Capaciteitstekorten in de zorg zijn overal
• Het Arbeidstekort was bijna 11% in ‘23
• Het Arbeidstekort in de (intensieve) ouderenzorg is mogelijk 12%
• De grootste oversterfte is onder de meest kwetsbare 80+ers met een WLZ-indicatie
Beste kwaliteitsmedia, u bent -te lang- nalatig geweest. Nu zit u met de gebakken peren' Het @statistiekcbs toont het hoogst aantal sterfgevallen ooit, dat was al voorspeld door het @rivm – en dat heeft weinig te maken met de groeiende bevolking. Wat u vergeten bent te melden? pic.twitter.com/R7yKdkeGlM
Media, U bent vergeten te melden dat wij – Nederland – de grootste oversterfte hebben van heel West-Europa sinds de uitbraak van de corona pandemie, nu 5 jaar geleden. Dat was op enig moment (medio 2022) een nieuwswaardig feit. Liet u zich in slaap sussen door de instituties?
Deze vraag komt niet uit de lucht vallen. De oplettende lezer weet dat ik verwijs naar het communicatiebeleid van het CBS en het RIVM. In het verleden heb ik bij beide instituties afzonderlijk daar vraagtekens bij geplaatst. Maar dit gaat over ervaringen en feiten m.b.t.. ‘communicatie van de instituties’ en dat is opinie-vormend. Mijn opinie is dat deze instituties politiek gestuurd worden en dat het communicatiebeleid hier een gevolg van is. Dit zegt NIETS over de DATA. Daar vertrouw ik op.
'Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?'
Onthutsend èn fascinerend: ➡️Dat de oversterfte zó hoog is, is nog niet doorgedrongen tot onze 'kwaliteitsmedia', noch de zgn. 'vakbladen';
➡️De vraag HOE DAT KOMT staat dus überhaupt nog niet op het netvlies…
Het ziekteverzuim in de zorg is in het derde kwartaal gedaald naar 6,9%. In 2024 ligt het gemiddelde ziekteverzuim op 7,3%, even hoog als in de sector schoonmaakbedrijven (cijfers CBS).
De omvang van het ziekteverzuim bedraagt omgerekend zo'n 100.000 arbeidsplaatsen @ministerVWS @MinVWS Misschien kunt u dit meenemen in het Platform?
Het totaalbeeld hieronder. Wat opvalt is het verschil tussen de sector Gezondheids-en welzijnszorg (‘Zorg’) en de andere sectoren. Dit verschil is sinds 2020, het jaar van de corona uitbraak, opmerkelijk groot.
Minister Fleur Agema op 19 december (citaat): ‘Zorg is mensenwerk. We zullen alles in het werk moeten stellen de zorg in de benen te houden. Daarom trek ik het afwenden van een onbeheersbaar arbeidsmarkttekort als een rode draad door al mijn beleid. Dit moet lukken. Ik zal er alles voor doen en laten.’ Mijn reactie: ‘U kunt voortaan beter spreken van het ‘Arbeidstekort’, want het probleem ligt niet alleen aan de markt van Vraag en Aanbod van zorgpersoneel maar evenzeer aan het structureel hoge Ziekteverzuim (…)’
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Likes van oa. meerdere medische specialisten, medical data scientist, ziekenhuis-CEO; 49% views uit Hospital and Healthcare
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Naar aanleiding van de alarmerende berichten over het tekort aan ouderenverzorgenden (‘Zorg voor de meest kwetsbaren staat enorm onder druk’, vandaag in de Volkskrant), de crisis in de geestelijke gezondheidszorg en het gebrek aan personeel bij de SpoedEisendeHulp-diensten (casus sluiting SEH in Heerlen), hier een overzicht van de huidige arbeidstekorten (AT) in een aantal deelsectoren in de zorg. De cijfers zijn van 2023.
WAAROM IS ER GEEN MONITORING VAN KPI'S ZOALS HET ARBEIDSTEKORT, MINISTERIE VAN VWS?
Ik citeer uit eigen werk:
In 2023 bedroeg de totale arbeidsvraag in de zorg 1.520.500 personen. De vervulde vraag bedroeg 1.456.200 personen. Er was dus een tekort van 64.300 personen.[1] Als we het recente cijfer van het ziekteverzuim van de sector nemen, 6,7% in het 3e kwartaal ’23 (CBS) en we vermenigvuldigen dit met de vervulde vraag krijgen we de uitval door ziekte, die bedraagt 97.656 personen. Tel daarbij het bestaande tekort op en we krijgen een totaal tekort van 161.865 personen in de zorg, dat is 10,65%. Het is een multiplier: (arbeidsmarkttekort * ziekteverzuim = arbeidstekort).
Arbeidstekorten in een aantal deelsectoren van de gezondheidszorg
Op X publiceerde vanLoef Research recentelijk een update van het arbeidstekort in de ziekenhuiszorg op basis van het ziekteverzuim in de eerste helft van 2024. De bovenste tabel, grijs gearceerd. Daaronder dezelfde tabel, cijfers 2023. Het arbeidstekort is in 2024 tov. vorig jaar dus toegenomen met ca. 4.000 personen (!) door een hoger ziekteverzuim en een grotere discrepantie tussen de arbeidsvraag en de vervulde vraag.
Het arbeidstekort in de deelsector Verpleging Verzorging en Thuiszorg (cijfers 2023).
Het arbeidstekort in de deelsector Huisartsen en Gezondheidscentra (cijfers 2023).
Het arbeidstekort in de deelsector Geestelijke gezondheidszorg (cijfers 2023).
Het totale arbeidstekort in de gezondheidszorg (cijfers 2023).
Gijs van Loef 