Bijgaand stuur ik u - na peer review van vier deskundigen- de reactie op de Beslisnota en brief van de staatssecretaris VWS over het rapport ‘Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?
De oversterfte is in Nederland na corona aanzienlijk hoger dan in andere West-Europese landen, terwijl de relatieve levensverwachting gedaald is. Ook is het ziekteverzuim sinds corona toegenomen, vooral in de gezondheidszorg. Dit wijst allemaal op een grotere impact van corona op de gezondheid en de economie in Nederland, dan in de andere genoemde landen.
De kengetallen/Key Performance Indicators (oversterfte; levensverwachting bij geboorte; ziekteverzuim en arbeidstekort in de zorg) worden onvoldoende in beeld gebracht door het RIVM en het CBS.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Reactie van vanLoef Research is na peer review op 28 mei verstuurd naar de Kamercommissie.
Lezerspubliek
Hier het oorspronkelijke onderzoeksrapport van vanLoef Research (link), de Beslisnota en de brief van de staatsecretaris VWS, het besluit van de Kamercommissie en de reactie van vanLoef Research op het standpunt van de regering. In chronologische volgorde.
Citaat staatssecretaris: "Daarbij geeft u aan dat u erop vertrouwt dat u bijvoorbeeld door het RIVM, het CBS, Lareb en/of de Gezondheidsraad wordt geïnformeerd als er opvallende trends zijn waar kennis genomen van zou moeten worden" (Beslisnota).
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Enkele recente analyses en cijfers, na het verschijnen van het initiële rapport
EMR 2025 – E14 (2e versie)
Niet gerectificeerde, maar wel gecorrigeerde fouten van het RIVM
17 dec. 2025 – kleine correcties in de data 2024 bij oa. Spanje en Zwitserland. Geen wijziging in het beeld.
18 sept. 2025 – update
Mutaties in de cijfers van 2024 leiden tot kleine aanpassingen. Zwitserland en Oostenrijk scoren fors lager, Denemarken hoger. Nederland scoort 0,01 hoger en komt op 11,93%.
18 juni 2025 – update. Nieuwe cijfers 2024 geven hogere uitkomsten bij de meeste landen. Zwitserland heeft de grootste pluscorrecties. Nederland komt fractie hoger uit.
Medio februari publiceerde Eurostat de excess mortality cijfers van de EU-landen tot en met december 2024. De data zijn verwerkt in een grafiek die de gemiddelde oversterfte per land (E13) weergeeft in de vijf pandemische jaren 2020-2024 op basis van de baseline 2016-2019. Landenscore en ranking:
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de maandpercentages van de sterfte, gedeeld door het aantal maanden. De cijfers van Eurostat zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E13 is een exacte weergave van Eurostat (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
4 juli 2025 – update. De verschillen met de vorige versie zijn verwaarloosbaar klein.
3 mei 2025 – Deze week publiceerde Ourworldindata nieuwe cijfers van excess mortality. De data zijn verwerkt in een grafiek die de gemiddelde oversterfte per land (E14) weergeeft in de vijf pandemische jaren 2020-2024 op basis van de baseline 2015-2019. Landenscore en ranking:
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van Ourworldindata (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
NEDERLAND HEEFT DE GROOTSTE OVERSTERFTE VAN WEST-EUROPA SINDS CORONA - DIT IS AL EERDER VASTGESTELD EN HET WORDT STEEDS OPNIEUW BEVESTIGD O.B.V. NIEUWE DATA.
Dit verdient wel aandacht (en geen wegkijken) van de gezondheidsautoriteiten. Wellicht gebeurt dat al en het zou fijn zijn dat te weten @MinVWS @ministerVWS https://t.co/EJT71XUfgR
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingen - de ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte>dalende levensverwachting; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens houd ik mij bezig met het ontwerp van een beter zorgstelsel (publiek primaat; kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
20 januari 2026 – 8e update
Nieuwe data van vier landen t/m week 52: Nederland, Portugal, Duitsland en Zwitserland. Nederland blijft – zoals verwacht – veruit de grootste oversterfte houden: 14,6%. Runner up Portugal scoort 10,9%, een verschil van – nog steeds – 3,7 volle procentpunten! De Noord Scandinavische landen Noorwegen en Finland die pas later door corona getroffen werden scoren oversterftecijfers rond de 10%, in de lijn van de verwachting. En onze benchmark-zuiderburen? 3,2% Oversterfte slechts… Opmerkelijk blijft de negatieve score van Italië, het land dat de eerste coronadreun kreeg van heel Europa (ITA cijfers van 26 weken).
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van ourworldindata (zie grafieken hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
9 december 2025 – 7e update
Schokkende cijfers van ons land, telkens weer… De oversterfte in Nederland stijgt naar 14,6% dit jaar. Het verschil met runner-up Noorwegen bedraagt vier-en-een-half volle procentpunten! België scoort slechts 3,2% oversterfte. De zo geplaagde en verguisde NHS (Verenigd Koninkrijk) blijkt qua oversterfte dit jaar een keurige middenmotor. Data t/m medio oktober van twaalf landen. NB: Geen data 2025 van Zweden en Ierland.
De oversterfte (sinds covid19) weerspiegelt de kwaliteit van de gezondheidszorg van landen. De Levensverwachting bij geboorte is volgens de zorgwetenschap de belangrijkste indicator (Key Performance Indicator) van de kwaliteit van de gezondheidszorg in een land. Hoge oversterfte correleert met een dalende levensverwachting.Nederland is het enige land waar de levensverwachting daalt sinds covid19. De oversterfte is met andere woorden, ongeacht de precieze oorzaken (denk aan onder meer: lage vaccinatiegraad; ondercapaciteit 1e lijn; te weinig geneesmiddelen; etc.) een harde indicator van een falend zorgstelsel.
28 oktober 2025 – 6e update
Geen nieuwe cijfers Nederland: 13,86% oversterfte in 2025. Ruim drie procentpunten meer dan Portugal, dat met 10,7% de op een na hoogste oversterfte heeft en dat deze zomer geteisterd werd door hitte en bosbranden. NB Relatief hoge oversterfte in de drie Scandinavische landen Noorwegen, Finland en Denemarken. NB2 Het Verenigd Koninkrijk – waar ook een zorginfarct heerst – heeft een respectabele oversterfte van ‘slechts’ 7%. De NHS-cijfers zijn vanaf eerste publicatiedatum uiterst betrouwbaar.
2 oktober 2025 – 5e update
Nieuwe data van negen landen tot uiterlijk 14 sept. De gemiddelde oversterfte van Nederland stijgt naar 13,86%. Portugal komt nu uit op 10,69%, gevolgd door twee Scandinavische landen. Nog steeds geen data van Zweden en Ierland. België noteert een bescheiden 2,63% oversterfte.
Grafieken: 1) alle landen; 2) Nederland; 3) België; 4) Portugal
2 september 2025 – 4e update
In 2025 ‘scoort’ NL ca. 13,5% oversterfte (baseline 2015-2019), als enig land boven de 10%. Portugal is deze zomer zwaar getroffen (hittegolf; bosbranden).
De oversterfte (sinds covid19) weerspiegelt de kwaliteit van de gezondheidszorg van naties. Oversterfte en Levensverwachting zijn twee zijden van dezelfde ‘medaille’. De Levensverwachting bij geboorte is volgens de zorgwetenschap de belangrijkste indicator (KPI) van de kwaliteit van de gezondheidszorg in een land. Hoge oversterfte is, met andere woorden, een harde indicator van een falend zorgstelsel. NB De effectiviteit van vaccinatie tegen covid19 speelt een rol.
29 juli 2025 – 3e update
Nederland heeft dit jaar veruit de grootste oversterfte van alle landen: 10,54%. Het verschil met Portugal, (dat een opmerkelijke 30% oversterfte piek noteert in de meest recente week en daardoor Duitsland inhaalt), is 2,5 volle procentpunten. België heeft geen nieuwe cijfers en blijft op een lage 3,88%. Evenmin nieuwe cijfers van Italië, Finland en Frankrijk. In totaal zijn er acht landen met weekcijfers van het eerste halfjaar.
2 juli 2025 – 2e update (3e versie)
Geen data van Ierland en Zweden. Baseline 2015-2019. De oversterfte is dit jaar afgetekend het grootste in Nederland: 9,27%. Dit is twee procentpunten hoger dan Duitsland (7,38%). België scoort relatief laag met een oversterfte van 3,88%. Italië scoort (als enig land) een opmerkelijke ondersterfte: -4,08%. Tenslotte is de grote correctie van Zwitserland opvallend, het komt nu uit op een meer realistisch lijkende 2,5% – we hebben dit al vaker gezien.
NB Acht landen hebben weekcijfers van minimaal 22 weken, waaronder Nederland.
30 mei / 2 juni 2025 – 2e versie
Dit is de eerste vrijwel complete EMR van 2025. Van Italië en Zweden onbreken nog de cijfers. Ierland wordt toegevoegd (dan wordt het E15, geen cijfers). De cijfers zijn op basis van 3 tot 4 maanden en geven daardoor voor het eerst een tamelijk betrouwbaar beeld van de huidige oversterfte in West-Europa, gemeten o.b.v. de baseline 2015-2019. Nederland heeft het hoogste oversterfte percentage: 8,56%. De ondersterfte van Zwitserland is opvallend: – 7,55%.
Het RIVM toont al jaren een gunstiger beeld van de Levensverwachting bij geboorte dan de cijfers rechtvaardigen. In het afgelopen jaar heeft het RIVM driemaal fouten in grafieken (statistieken) van de Levensverwachting bij geboorte moeten bijstellen op instigatie van vanLoef Research. Dit alles is gecommuniceerd aan het RIVM. Het RIVM heeft dit erkend en gecorrigeerd, zonder openbare rectificatie. In alle gevallen gaf het RIVM een rooskleuriger beeld van de levensverwachting bij geboorte dan de cijfers toelaten.
RIVM: OP LINKEDIN BEKIJKT U MIJN PROFIEL OM DE ZOVEEL DAGEN: op 24/4, 12/5, 17/5, 24/5, 27/6… MAAR U LAAT NIETS MEER VAN U HOREN.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Het is belangrijk dat ik mijn kritiek op het RIVM door de jaren heen op een rij zet. Hierbij. Het zijn 12 berichten op mijn website. Begin in 2016.
Het maakt de lezer duidelijk – nu ik er ook zelf op terugkijk – dat het instituut in (bijna) het afgelopen decennium NIETS heeft geleerd van mijn kritiek op haar berichtgeving over de Levensverwachting bij geboorte. Steevast wordt die beter, hoger voorgesteld dan het is. Pas in 2024 werd er überhaupt gereageerd. Maar het zet geen zoden aan de dijk… Waarom, RIVM?!
Van oud naar nieuw
(1) 93 views – 2016 – Zwitserland en Noorwegen, 2 landen met de hoogste levensverwachting, ontbreken in de vergelijking van het RIVM.
(2) 176 views – 2017 – Zwitserland en Noorwegen staan er nu wel bij. Waarom ben ik daar niet over verwittigd? En de Nederlandse vrouw leeft bijna een jaar korter dan de gemiddelde vrouw in modern Europa. Hoezo: “Levensverwachting Nederlandse vrouw gemiddeld in de EU?”
(5) 246 views – 2022 – Jaap van Dissel toonde de sheet ‘Sterfte momenteel niet verhoogd’ aan de vaste kamercommissie VWS. Er is sprake van misleiding. De getoonde grafiek is de grafiek Sterfte in Nederland binnen 2 weken gerapporteerd van het RIVM. De waarheid is dat er vanaf medio maart een ononderbroken oversterfte in 2022 is van nu bijna 6%, dit zijn ca. 6.776 sterfgevallen (cijfers CBS).
(6) 88 views – 2023 – Kleine polls geven aan dat de grote meerderheid vanLoef Research als de betrouwbare bron van oversterftecijfers ziet en niet het CBS of het RIVM.
(7) 2845 views – 2024 – Sinds 2024 monitort het RIVM de sterfte. Meerdere aanpassingen van de baseline maken het model betekenisloos voor de aanhoudende oversterfte sinds 2020. NB Motie 2222!
(11) 2845 views– 28/3/2025 – Het RIVM erkent opnieuw de fout in de ranglijst: Nederland moet weer lager staan. Dit is de 2e blunder sinds de zomer van ’24!
“Het is triest dat het RIVM wordt toegestaan op deze wijze om te gaan met de waarheid. Een rijksinstituut dat onafhankelijk de werkelijkbeid zou moeten rapporteren lijkt te zijn afgegleden naar een manipulerend orgaan. Daarmee lijkt stelselmatig aan beslissers in de regering en in de zorg aantoonbaar onjuiste te worden verschaft. Hoe is de controle op dit deel van het functioneren van het RIVM geregeld? Het zou goed zijn als de Algemene Rekenkamer een kritisch onderzoek zou doen naar de wijze van functioneren van dit onderdeel van het RIVM.”- Dick van der Zon
13 april 2025 – Voorspelling ‘oversterftepiek 25%’ was te pessimistisch, is ‘slechts’ 20% maar wel aanhoudend over bijna 6 weken (gehele maand februari ’25)… NB: voorlopige cijfers!
De excess mortality cijfers van Nederland lopen wat achter bij Ourworldindata. Het meest recente dateert van 8 december 2024. Van een aantal landen zijn er eerste cijfers van 2025 beschikbaar tot 9 februari jl. Wat opvalt is dat bij zes landen er een duidelijke daling van de oversterfte optreedt vanaf het 4e kwartaal ’24. Het zijn Portugal, Spanje, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk en Finland. Noorwegen zou daar bij kunnen horen, ware het niet dat het meest recente cijfer behoorlijk hoog is. NB: Hoe nieuwer de cijfers, hoe onbetrouwbaarder. Verder valt op dat alleen bij onze zuiderburen de oversterfte een stijgende lijn laat zien. De cijfers van Zweden en Italië lopen net als die van ons ook achter.
Op basis van de gegevens van het RIVM is de verwachting van de oversterfte van Nederland ingetekend in de grafiek (baseline 2015-2019). We zien een groot verschil met de rest, Nederland piekt opnieuw met een oversterfte rond de 25%.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Gijs van Loef 