5.540 views (website & LinkedIn) – ‘Likes’ van Hans Lugtigheid (econometrist), Hans Verwaart (civiel ingenieur/data analist), beiden zijn al jaren actief publicist op het oversterfte-dossier en Anne Laning (pensioenexpert), drie deskundigen die precies weten waar deze discussie over gaat!– Top20 (17)
ACTUEEL: GESPREK MET MAARTEN KEULEMANS OP TWITTER
Klopt. En, of maar, beste @mkeulemans , jouw (quote) "iets achterblijvende levensverwachting" impliceert dat er "iets van oversterfte" is. Liever geen woordspelletjes. Eens? Hgr. Gijs https://t.co/x9vkHGNTUm
Volkskrant verslaggever @mkeulemans baseert zijn uitspraak (17/3 jl. op twitter/X) dat er geen oversterfte meer is op CBS-statline, tabel: ‘Overledenen gestandaardiseerd’, jaren 2015 t/m 2024
De overledenen-score is in ’23 en ’24 gelijk aan die van ’17 en ’18: 5,9. Er is geen oversterfte meer, aldus Maarten!
Maar hij pakt de verkeerde parameter, hij moet ‘overledenen relatief’ nemen. Nu is het beeld compleet anders: Sinds 2020 is er aanhoudende oversterfte, van 9,7 (’20) > 9,6 (’24) per 1000 inwoners. In de pre-corona jaren 2015 t/m 2019 lag het cijfer bijna een vol punt lager: 8,7 (’15) > 8,8 (’19).
Rekent u even mee? We nemen het jaar 2024.
9,6 * 18.000 (18 miljoen inwoners) = 172.800 overledenen (NB: kleine afrondingsverschillen, CBS: 172.165).
Gijs, je doet je best maar. Heb je verhaal al lang naast me neergelegd en ben bezig met totaal andere dingen - Maarten Keulemans, voorafgaand aan deze publicatie
Bericht Maarten Keulemans op twitter op 17 maart 2026
Op 17 maart publiceerde Eurostat de eerste jaarcijfers van 2025. Nederland levert voor het eerst de complete cijfers (per kwartaal) weer aan, net als in eerdere jaren.
2210 views (website & LinkedIn)– Likes van o.a. 4 zorghoogleraren(bestuurskundig/economisch/medisch), hier op LinkedIn– veel persoonlijke reacties van medici en wetenschappers
VOORAF vanLoef Research bestudeert alleen de gezondheidsontwikkelingen in West-Europa (zorgstelselvergelijkingen) en doet dit sinds 2015. Er zijn 2 perioden: pre-corona en post-corona.
De uiteindelijke conclusie is: De marktwerking in de zorg faalt.
Abstract The COVID-19 pandemic led to substantial life expectancy losses globally. Historically, life expectancy reversals have been followed by rapid returns to previous trajectories, but whether this is true for the COVID-19 pandemic is still unknown. We update life expectancy estimates through 2024 for 34 high-income countries and quantify annual and cumulative life expectancy “deficits” by comparing observed life expectancy with counterfactuals based on pre-pandemic trends. Five years after the pandemic’s onset, recovery remains incomplete in most countries. In 2024, 31 out of 34 countries still had lower life expectancy than expected. Across 2020-2024, cumulative deficits were statistically significant in nearly all countries. We identify four distinct life expectancy trajectories: (a) first wave peak (largest deficits in 2020 with gradual recovery); (b) second wave peak (largest deficits in 2021 with a sharper rebound); (c) late peak (minimal early impact followed by smaller deficits from 2022 onward); (d) prolonged depression (smaller but persistent deficits without a sharp peak). In general, countries with severe second-wave peaks (such as the USA and Bulgaria) had the largest cumulative deficits. In contrast, countries that delayed widespread infection (e.g., Norway, Japan) saw later deficits that persisted through 2024, but with lower cumulative mortality. Our findings suggest that COVID-19 was not a uniform, short-lived mortality shock. Instead, most high-income countries experienced multi-year disruptions to life expectancy trajectories, with variable patterns of recovery that continue to shape population health five years on.
Figure 1. (below) Six countries showed no definitive pandemic “peak” but persistent life expectancy deficits across the whole period (Austria, France, Israel, the Netherlands, Northern Ireland, and Portugal) (“prolonged depression”).
Figure 3. (below) shows country rankings of life expectancy deficits for each individual year and the overall 2020-24 period. Some countries, such as the Netherlands (−1.01 years, p<0.001) and Portugal (−0.89, p<0.001), experienced less sharp but persistent deficits that accumulated to significant losses over the entire period.
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingen - de ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte>dalende levensverwachting; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens houd ik mij bezig met het ontwerp van een beter zorgstelsel (publiek primaat; kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
3 april 2026 – update Zorgstelsel NLD. Dashboard (2.)
Aanvullingen, dan wel aanpassingen zijn in de kantlijn met paars aangegeven. Het zijn er drie.
kantlijn: 1 – Een nieuwe wetenschappelijke studie in medRxiv bevestigt de analyse en conclusie van vanLoef Research dat Nederland de grootste oversterfte heeft van West-Europa sinds de uitbraak van corona in 2020. Het verlies aan levensjaren (Life expectancy deficit) is in Nederland -1.0, terwijl het gemiddeld -0.7 is in West-Europa (NB: het is een zgn. preprint-studie, in afwachting van peer reviews). De oude Excess Mortality Rankings van de periode 2020-2024 (Eurostat; Ourworldindata) hebben hiervoor plaats gemaakt in het dashboard. Bron: Temporary Shock or Lasting Scar? Life Expectancy Trajectories Since COVID-19 | medRxiv Zie ook:
kantlijn: 5 – Toegevoegd is de ontwikkeling van de Gezonde levensjaren in de E14, de landen in West-Europa. Het laat zien dat er gemiddeld genomen een achteruitgang in gezonde levensjaren is in de E14 sinds 2012. Dit is het geval in negen landen, waaronder in Nederland (NB: geen data Zweden).
kantlijn: 10 – Toegevoegd is het aandeel van de sterfte onder WLZ-zorggebruikers op de totale bevolkingssterfte in 2025.
De Samenvatting, zie de eerste versie hieronder, is verder ongewijzigd.
9 maart 2026
Inmiddels is het 🇳🇱totaalbeeld van de oversterfte, gedaalde levensverwachting en afname van gezonde levensjaren bekend. Het maakt de (op zich terechte) discussie over de baselines achterhaald… 👇https://t.co/x1c6kJF5Rf
De eerste versie van het Zorgstelsel NLD. Dashboard.
Een internationale vergelijking van de belangrijkste resultaten/uitkomsten (outcomes) van het Nederlandse zorgstelsel op drie Key Performance Indicators: a. Oversterfte sinds corona; b. Levensverwachting bij geboorte (sinds corona); c. Gezonde levensjaren. Plus enkele landelijke KPI’s: d. oversterfte bevolkingsgroep WLZ; e. ziekteverzuim zorgsector; f. arbeidstekort zorgsector.
Samenvatting
Nederland heeft sinds corona de grootste oversterfte van West-Europa, Nederland is het enige land in de EU waar de levensverwachting is gedaald. Op lange termijn blijft de ontwikkeling van de levensverwachting achter bij de rest van West-Europa. In de afgelopen jaren (vanaf 2012, het moment van de Hoofdlijnenakkoorden in de zorg met sindsdien bezuinigingen op de 1e lijnszorg en de GGZ) is het aantal gezonde levensjaren gedaald, i.t.t. de EU waar het aantal gezonde levensjaren gestegen is.
De daling van het aantal gezonde levensjaren in Nederland is zowel bij laag- als hoogopgeleiden en zowel bij mannen als vrouwen.
De oversterfte trof (in 2023) vooral de meest zwakken in de samenleving: ouderen met langdurige zorg.
De personele capaciteit van de gezondheidszorg schiet ernstig tekort. Sinds corona is het ziekteverzuim in de gezondheidszorg extreem hoog. In 2023 was het arbeidstekort in de gezondheidszorg (openstaande vacatures plus ziekteverzuim) bijna 162.000 werkzame personen.
Henk Koudijs was deelnemer aan een kennisnetwerk tijdens covid19 waarbij een aantal internationale deskundigen was aangesloten, waaronder Nobelprijswinnaar prof. Michael Levitt
Maar dat er het afgelopen jaar meer dan 173.000 mensen in Nederland zouden overlijden, dát had het CBS tot een paar jaar geleden niet zien aankomen. „Vóór de komst van corona hadden we de sterftecijfers voor 2025 lager ingeschat”, zegt hoofddemograaf Ruben van Gaalen. „Tijdens de coronajaren is de gezondheid van veel mensen erop achteruitgegaan; zij vormen vermoedelijk grotendeels die ‘extra’ overlijdens.”
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingen - de ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte>dalende levensverwachting; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens houd ik mij bezig met het ontwerp van een beter zorgstelsel (publiek primaat; kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
5.2K views tabel (website, LinkedIn en twitter) – reacties LinkedIn zie onder; ca. 45 Likes
Het Centraal Bureau voor de Statistiek besteedt er geen aandacht (of: persbericht) aan.
vanLoef Research doet dit wèl:
SINDS 2020 (UITBRAAK CORONA) IS HET ZIEKTEVERZUIM IN DE GEZONDHEIDSZORG GEMIDDELD 7,2%. DIT IS 1,1 PROCENTPUNT HOGER DAN IN DE INDUSTRIE (OP EEN NA HOOGSTE VERZUIM), OFTEWEL 17% HOGER. HET GEMIDDELDE ZIEKTEVERZUIM IN NEDERLAND WAS IN DE AFGELOPEN 6 JAAR: 5,2%.
Het zijn de kille cijfers als we gaan totaliseren, nu de cijfers van het ziekteverzuim in het 4e kwartaal van 2025 bekend zijn.
Het CBS schenkt ook in de publicatie van de 4e kwartaalcijfers 2025 van (gisteren) 17 februari 2026, nauwelijks aandacht aan het ziekteverzuim in de zorg. Maar wel aan de bedrijfstak ‘Cultuur, sport en recreatie’.
Ik vraag U, lezer: Is dit neutrale, objectieve, berichtgeving?!
Het is opmerkelijk dat het CBS geen specifieke aandacht schenkt aan het al jarenlang hoogste ziekteverzuim in de sector zorg. Het nieuwe kabinet heeft zich voorgenomen zeer fors op de zorgkosten te besparen. Het al jaren aanhoudend zeer hoge ziekteverzuim en de voorgenomen zeer hoge besparingen in de zorgkosten zullen onherroepelijk ten koste van de kwaliteit van de zorg gaan. Ik vraag mij in gemoede af of het CBS in haar berichtgeving nog wel mag worden gezien als een onafhankelijk instituut. Een zorgelijke ontwikkeling! – Dick van der Zon, oud directeur Accountantsdienst gemeente Amsterdam
Honderden datasets worden door CBS per jaar gepubliceerd en in november 2025 heeft CBS nog een diepgaande thema publicatie gepubliceerd over dit onderwerp. De ziekteverzuim cijfers zijn al jaren hoger dan in andere bedrijfstakken dus geen nieuws eigenlijk. – Willy Spaan, emeritus hoogleraar Virologie
Aan Willy Spaan: Drie-en-een-half-jaar nadat ik de verontrustend hoge ziekteverzuimcijfers (systematisch) ben gaan monitoren komt CBS met deze publicatie in november '25. Dat is een. Twee is dat het CBS er bewust voor kiest om in haar communicatiebeleid dit onderwerp te negeren. Dit blijkt uit de teksten van haar berichten over het ziekteverzuim op cbs.nl
reactie op Willy Spaan: Wel een flinke toename sinds 2020. Ik snap nog steeds niet waarom er geen preventie tegen Covid wordt toegepast. De medische literatuur staat behoorlijk vol met studies naar de gezondheidsgevolgen van herhaalde Covid. Werknemers in de zorg hebben vaak een lange opleiding achter de rug, en die werknemers vervang je daarom niet zo makkelijk als ze uitvallen. – Frouke Hermens, assistent professor
Kan een verklaring zitten in een structureel en noodzakelijke andere houding ten aanzien van ziekte dan in andere sectoren? Daarmee bedoel ik dat je in vele sectoren met een verkoudheidje prima aan het werk kunt gaan, maar dat je in de zorg, waar je met kwetsbare mensen te maken hebt, in zo’n geval je toch maar ziek meldt om die kwetsbare mensen maar niet te hoeven aansteken? – Anne Laning, pensioendeskundige
Volg de discussie en mijn reacties op de commentaren op LinkedIn:
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingen - de ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte>dalende levensverwachting; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens houd ik mij bezig met het ontwerp van een beter zorgstelsel (publiek primaat; kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Nederland heeft de grootste oversterfte van West-Europa sinds 2020, de gedaalde levensverwachting is het ultieme bewijs – GEEN REACTIE
Wat betekent de gedaalde levensverwachting voor de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd? Begint dit nieuwe kabinet met nieuw beleid dat gebaseerd is op onjuiste gegevens van het CBS? Welke volgende beleidsbeslissingen kan dit tot gevolg hebben? Waarom zwijgt iedereen over deze gang van zaken? - Dick van der Zon, oud directeur Accountantsdienst gemeente Amsterdam
Oproep aan deskundigen oversterfte, gericht aan ALLE UNIVERSITEITEN, NWO (Marcel Levi), ZonMW (Arfan Ikram), RIVM (Hans Brug), Koninklijk Actuarieel Genootschap – GEEN REACTIE (m.u.v. Ruben van Gaalen, na opnieuw persoonlijk te zijn aangesproken)
145 views (website & LinkedIn – post na 1 dag verwijderd)
Graag reageren op mijn kritiek, Ad Verbrugge. Hier:
“De basisgrafiek (@Steigstra/Teunissen) is prima. Tot zover ok. Op het moment dat Schetters de 1e covidgolf ter discussie stelt (‘was het niet vooral ook de griep?’, testcapaciteit eenzijdig op covid enz.) begint het verhaal warrig te worden. Verbrugge lijkt het ook niet helemaal te snappen. Als de oversterfte in internationaal perspectief ter sprake komt, raakt Schetters de weg kwijt. Hij mompelt er iets over en dat is het dan. De oversterfte is nl. nergens zo groot als in Nederland, bij lange na niet. Het beste land om mee te vergelijken is België. Daar is de oversterfte vrijwel verdwenen. Obv. de beschikbare data weten we dat de covid-vaccinatiegraad in Nederland lager is dan in vrijwel alle andere West-Europese landen. NL was het laatst met de vaccinatie start en had de laagste vaccinatiegraad eind ’21 en de grootste oversterfte. De oversterfte komt niet door de vaccins!”
Gijs van Loef 