Op 23 december tweette ik een schatting van de oversterfte t/m week 50 2022 op een ‘bierviltje’ n.a.v. vragen. Dit is mijn voorspelling voor 2022. De periode van ononderbroken oversterfte bedraagt 43 weken en loopt mogelijk door in 2023. Maar misschien gaat men de berekening van (wanneer sprake is van) ‘oversterfte’ aanpassen, nu drie jaren van oversterfte (bijna) achter de rug zijn…?
Op 9 november schatte Ruben van Gaalen (CBS) de oversterfte dit jaar op 7%. Op dat moment was de door CBS gemeten oversterfte iets meer, rond de 7,3% (zie onderaan). Al geruime tijd ben ik sceptischer over de ontwikkeling van de oversterfte dan hij, wellicht omdat ik een ander perspectief heb. Ik ben een kritisch beoordelaar van het zorgstelsel van gereguleerde marktwerking met een bijzondere aandacht voor de systeemtekortkomingen a.g.v. het concurrentiedenken. De cijfers van het CBS zijn (ook) voor mij leidend. Mijn prognose, die misschien nog te optimistisch is, licht ik nader toe met deze illustratie.
Illustratie
boven: De weekcijfers 2022 CBS in een exceltabel & onder: een uitvergroting van de sterftegrafiek van CBS. Arcering oversterfte en ondersterfte met kleuraccenten o.b.v. 10% gradaties. Er zijn 6 periodes met een oversterfte boven de 10% (oranje>rood). De drie periodes met de hoogste/meest markante oversterfte zijn met pijlen aangegeven, evenals de – eenmalige – periode van ondersterfte in 2022.
Interpretatie
De oversterfte van 27,05% in week 50 (prognose CBS) is de hoogste oversterfte dit jaar. Er heerst weer een griepepidemie, er zijn veel coronabesmettingen en er zijn ook andere infecties. Er zijn medicijntekorten. Er is constant uitgestelde zorg. De wachtlijst voor acute verpleeghuis is dit jaar met 70% gestegen. Enz. Kortom, de zorg is (weer) volledig overbelast. Het zou mij niet verbazen als de laatste weken van 2022 een nog hogere oversterfte gaan geven dan de 1.150 extra sterfgevallen die ik voor de weken 51 en 52 heb ingeschat… (de rode cijfers in de excel) en dat 8,51% oversterfte in 2022 nog aan de lage kant is.
De helft van de stemmers is van mening dat de landelijke overheid de grootste ‘boosdoener’ is. Ruim een kwart wijst de landelijke politici als meest verantwoordelijke aan. Bij elkaar genomen vindt dus driekwart van de stemmers dat ‘de landelijke politiek’ de hoofdschuldige is van het falen van de marktgedreven gezondheidszorg.
De marktgedreven gezondheidszorg faalt: Behoeftige ouderen, jongeren met mentale problemen, mensen met longcovid, chronisch misdeelden, miljoenen zijn de klos en krijgen onvoldoende zorg. Wie treft de meeste blaam?
Dat is teveel eer voor de economen, mede omdat gezondheidseconomie vooral bestaat bij gratie van het niet functioneren van de (ongereguleerde) markt in de zorg. https://t.co/0ESvcjS5jb
Wie treft binnen de landelijke overheid de meeste blaam voor het falen van de marktgedreven gezondheidszorg? NB1 – Er zijn maar 4 keuzemogelijkheden NB2 – De bedoeling is om een scherper beeld te krijgen van de 'oorzakelijke krachten' teneinde te kunnen leren!
Ik heb hem benaderd voor een interview, het was niet andersom. Bovendien: hij kraakt het huidige kabinetsbeleid juist af. Wat is inhoudelijk je bezwaar tegen dit stuk?
Maar hij spreekt hier als lid van de @raadRVS, niet als consultant. Bovendien ondermijnt hij zijn eigen opdrachtgevers in die consultant functie met dit verhaal. En wat is je punt met b – dat ik jou had moeten interviewen in plaats van Leerink?
Ok, er zit ook wat oud zeer. De @raadRVS heeft me driemaal afgewezen bij sollicitaties zonder enig gesprek of persoonlijk contact. Maar VEEL belangrijker (want niet persoonlijk) is de vraag welk spel er hier gespeeld wordt: Past dit in een politieke strategie van @ministerVWS?
Dank voor deze link @Lukkezen, ik was ontdaan door dit stuk van @GijsvanLoef en @RenskeLeijten die de ellende waarin wij als zorgverleners zijn terechtgekomen al met dodelijke nauwkeurigheid voorspelden. Niks mee gedaan uiteraard door @MinVWS of @ZNnieuws; gewoon lak aan gehad.
— N🏝️c🌍 🌱erpstr🗻 @nicoterpstra.bsky.social (@artinspector) December 10, 2022
Wat is er gebeurd met de nederlandse oversterfte cijfers van 2022 in de internationale bronnen?
Uitgangspunt zijn de cijfers van het CBS. Zoals al eerder werd opgemerkt, is er iets vreemds aan de hand met de cijfers van Nederland vanaf 2022 in de wereldwijd toonaangevend bronnen The Economist en Ourworldindata (zie grafiek gepubliceerd op 6 nov.). In eerste instantie betreft het een analyse van Ourworldindata, de excess mortality percentages. Een verzoek aan Ourworldindata om opheldering brengt ons niet verder (zie email). Er is contact gezocht met de World Mortality Dataset.
Een nadere analyse van de cijfers van The Economist brengt het volgende aan het licht.
Uitkomst vergelijking The Economist met CBS op vier tijdvlakken 2020-2022
Vergeleken zijn de cijfers van vier perioden van 5 aaneengesloten weken. De vier perioden zijn: A) start pandemie (weken 11 t/m 15 2020); B) een jaar later (weken 10 t/m 14 2021); C) de laatste maand 2021: internationale oversterftepiek NL (weken 48 t/m 52 2021); D) het begin 2022, direct aansluitend op C) (weken 1 t/m 5 2022).
Resultaat
A) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 3% (6020 om 5845 doden), aantal doden exact hetzelfde, aantal verwachte doden verschil van 1%;
B) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: -100 doden (klein getal), aantal doden exact hetzelfde;
C) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 4% (4782 om 4595 doden), aantal doden verschil : 0,5%, aantal verwachte doden verschil van 2%;
D) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS 90% (-1308 ondersterfte versus -688 ondersterfte), aantal doden verschil van 4,5%.
Tot en met het eind van 2021 lopen de cijfers van The Economist in pas met het CBS. Vanaf 2022 zijn de wekelijkse verschillen tussen The Economist en het CBS opeens systematisch heel groot, statistisch onmogelijk?! Doortellend t/m 2 oktober 2022 (week 39) komt The Economist op een absolute oversterfte van 3.355 doden in 2022, terwijl het CBS op 7.338 komt, meer dan 2 x zoveel (219%)?! (zie tabel, rechts)
NB: De verschillen tussen het CBS en Ourworldindata zijn in 2022 nog veel groter! Gevisualiseerd, is dit wat er gebeurd is met de weergave van de nederlandse cijfers (CBS):
(o.b.v. een visuele vergelijking van de grafieken; boven: screenshot 22/7/’22, onder: screenshot 8/11/’22)
update 6 november – vier versies NL-data in een grafiek
Bij analyse van de excess mortality data van The Economist zien we dat de cijfers (per week, per land) systematisch hoger zijn dan bij ourworldindata. O.b.v. een aantal landen kom ik tot een verschil van factor 1,15 tot 1,38 hoger bij The Economist. Maar bij Nederland is het beeld compleet afwijkend.
Hier de vier versies van Nederland: 2 versies ourworldindata (data 28/10, data 21/10), de CBS-versie en de The Economist-versie. NB De CBS-versie (paarse lijn) ligt het hoogste, daaronder de oude versie van ourworldindata die de CBS-grafiek regelmatig raakt. Daaronder (okergele lijn) de The Economist versie en onderaan de nieuwe ourworldindata-versie (grijze lijn). NB Bij de andere landen (EU14) is er vrijwel geen waarneembaar verschil tussen de verschillende ourworldindata-versies en dat is logisch (28/10 versus 21/10).
update 4 november – Grafiek NL-data op ourworldindata oude versie (1) en nieuwe versie (2).
Wetende, dat er altijd correcties van sterftecijfers achteraf zijn bij elk land (met de UK als toonbeeld van voorspelbaarheid, systematisch minimale correcties met terugwerkende kracht en Italie als notoire ‘achterloper’ van recente data), correcties die varieren en kleiner worden naarmate het langer geleden is, is het vaste patroon van de plotsklapse wijziging van de Nederlandse data die helemaal terug gaat naar week 1/22 hoogst opmerkelijk. Het klopt niet. Het kan gewoon niet. Ergens in dit dataproces is gerommeld. (met de brongegevens van het CBS)
Grafiek NL-data op ourworldindata. Bovenste lijn: oude versie (1) en nieuwe versie daaronder (2). NB Het verschil is een factor 3,5 in procentpunten. Y-as: % over/ondersterfte. X-as: de weken in 2022. De oude versie ligt op het nivo van het CBS.
update 3 november – antwoord van dhr. Ruben van Gaalen, waarvoor dank.
De vraag blijft: Hoe is het mogelijk dat op ourworldindata de nederlandse oversterfte opeens met een factor 3,5 is gedaald?! Ook op The Economist zijn de nederlandse sterftecijfers veel lager dan die van het CBS, maar weer niet zo laag als bij ourworldindata.
The Economist – Met enig nattevingerwerk kom ik uit op 41% lager. En waarom zijn alle weekcijfers (zowel het aantal doden, als het verwacht aantal doden) anders dan bij het CBS?
Wat is er hier toch aan de hand, wie kan deze enorme verschillen verklaren?
Hartelijk dank, beste Ruben. Mijn vraag betreft niet het CBS, integendeel, daar baseer ik mij nu juist op zoals u weet. Mijn vraag is: Heeft u een idee waar deze opmerkelijke 🇳🇱data opeens vandaan komen?
In de laatste internationale statistieken van de excess mortality zien we een hoogst opmerkelijke wijziging van de Nederlandse cijfers (ourworldindata.org; economist e.d.). Het zou erop neerkomen dat de oversterfte op jaarbasis in een klap met een factor 3,5 kleiner wordt. Dat is natuurlijk niet waar. Maar hoe komt dit?
De nederlandse cijfers zijn opeens vanaf week 1 2022 zeer sterk verlaagd. Tot en met de laatste meting (week 39, de laatste week die vergeleken kan worden) zijn de oversterfte percentages van Nederland 3,5 keer kleiner geworden, rekenkundig een verlaging van 100% (oude totaal=100%) naar 28,93% (nieuwe totaal). Bij alle landen zijn de verschillen tussen beide lijsten, verschillen die het gevolg zijn van normale mutaties achteraf die bij alle landen voorkomen, kleiner dan 5% (4 landen rond de 4% a 5%: Duitsland, Spanje, Italie, Zwitserland), bij 9 van de 14 landen is het verschil kleiner dan circa 1,5%, waarvan bij 7 landen de verschillen volstrekt minimaal zijn.
Meestal zijn dit zgn. ‘plusmutaties’, omdat niet alle sterfgevallen direct worden geregistreerd/aangemeld. Zie bij ons de verschillen tussen de GGD’en, het RIVM en het CBS, waar anderen uitgebreid aandacht aan besteden.
Op de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 zou Nederland plotsklaps het land zijn met de laagste oversterfte in 2022 (!!). NB Fictief voorbeeld.
Gijs van Loef 