4 juli 2025 – update. De verschillen met de vorige versie zijn verwaarloosbaar klein.
3 mei 2025 – Deze week publiceerde Ourworldindata nieuwe cijfers van excess mortality. De data zijn verwerkt in een grafiek die de gemiddelde oversterfte per land (E14) weergeeft in de vijf pandemische jaren 2020-2024 op basis van de baseline 2015-2019. Landenscore en ranking:
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van Ourworldindata (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Sinds de uitbraak van corona had Nederland in 52 verschillende weken een oversterfte van minstens 20% – periode 2020-2024. Anders gezegd: in 20% van alle weken, dat is een score van ‘1 op 5’. Laat dit op u inwerken.
Alleen Portugal komt in de buurt met 43 weken, de andere landen zitten onder de 40.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
NEDERLAND HEEFT DE GROOTSTE OVERSTERFTE VAN WEST-EUROPA SINDS CORONA - DIT IS AL EERDER VASTGESTELD EN HET WORDT STEEDS OPNIEUW BEVESTIGD O.B.V. NIEUWE DATA.
Dit verdient wel aandacht (en geen wegkijken) van de gezondheidsautoriteiten. Wellicht gebeurt dat al en het zou fijn zijn dat te weten @MinVWS @ministerVWS https://t.co/EJT71XUfgR
Wat doe ik? Beoefening van kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingen - de ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte>dalende levensverwachting; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens houd ik mij bezig met het ontwerp van een beter zorgstelsel (publiek primaat; kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
20 januari 2026 – 8e update
Nieuwe data van vier landen t/m week 52: Nederland, Portugal, Duitsland en Zwitserland. Nederland blijft – zoals verwacht – veruit de grootste oversterfte houden: 14,6%. Runner up Portugal scoort 10,9%, een verschil van – nog steeds – 3,7 volle procentpunten! De Noord Scandinavische landen Noorwegen en Finland die pas later door corona getroffen werden scoren oversterftecijfers rond de 10%, in de lijn van de verwachting. En onze benchmark-zuiderburen? 3,2% Oversterfte slechts… Opmerkelijk blijft de negatieve score van Italië, het land dat de eerste coronadreun kreeg van heel Europa (ITA cijfers van 26 weken).
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van ourworldindata (zie grafieken hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
9 december 2025 – 7e update
Schokkende cijfers van ons land, telkens weer… De oversterfte in Nederland stijgt naar 14,6% dit jaar. Het verschil met runner-up Noorwegen bedraagt vier-en-een-half volle procentpunten! België scoort slechts 3,2% oversterfte. De zo geplaagde en verguisde NHS (Verenigd Koninkrijk) blijkt qua oversterfte dit jaar een keurige middenmotor. Data t/m medio oktober van twaalf landen. NB: Geen data 2025 van Zweden en Ierland.
De oversterfte (sinds covid19) weerspiegelt de kwaliteit van de gezondheidszorg van landen. De Levensverwachting bij geboorte is volgens de zorgwetenschap de belangrijkste indicator (Key Performance Indicator) van de kwaliteit van de gezondheidszorg in een land. Hoge oversterfte correleert met een dalende levensverwachting.Nederland is het enige land waar de levensverwachting daalt sinds covid19. De oversterfte is met andere woorden, ongeacht de precieze oorzaken (denk aan onder meer: lage vaccinatiegraad; ondercapaciteit 1e lijn; te weinig geneesmiddelen; etc.) een harde indicator van een falend zorgstelsel.
28 oktober 2025 – 6e update
Geen nieuwe cijfers Nederland: 13,86% oversterfte in 2025. Ruim drie procentpunten meer dan Portugal, dat met 10,7% de op een na hoogste oversterfte heeft en dat deze zomer geteisterd werd door hitte en bosbranden. NB Relatief hoge oversterfte in de drie Scandinavische landen Noorwegen, Finland en Denemarken. NB2 Het Verenigd Koninkrijk – waar ook een zorginfarct heerst – heeft een respectabele oversterfte van ‘slechts’ 7%. De NHS-cijfers zijn vanaf eerste publicatiedatum uiterst betrouwbaar.
2 oktober 2025 – 5e update
Nieuwe data van negen landen tot uiterlijk 14 sept. De gemiddelde oversterfte van Nederland stijgt naar 13,86%. Portugal komt nu uit op 10,69%, gevolgd door twee Scandinavische landen. Nog steeds geen data van Zweden en Ierland. België noteert een bescheiden 2,63% oversterfte.
Grafieken: 1) alle landen; 2) Nederland; 3) België; 4) Portugal
2 september 2025 – 4e update
In 2025 ‘scoort’ NL ca. 13,5% oversterfte (baseline 2015-2019), als enig land boven de 10%. Portugal is deze zomer zwaar getroffen (hittegolf; bosbranden).
De oversterfte (sinds covid19) weerspiegelt de kwaliteit van de gezondheidszorg van naties. Oversterfte en Levensverwachting zijn twee zijden van dezelfde ‘medaille’. De Levensverwachting bij geboorte is volgens de zorgwetenschap de belangrijkste indicator (KPI) van de kwaliteit van de gezondheidszorg in een land. Hoge oversterfte is, met andere woorden, een harde indicator van een falend zorgstelsel. NB De effectiviteit van vaccinatie tegen covid19 speelt een rol.
29 juli 2025 – 3e update
Nederland heeft dit jaar veruit de grootste oversterfte van alle landen: 10,54%. Het verschil met Portugal, (dat een opmerkelijke 30% oversterfte piek noteert in de meest recente week en daardoor Duitsland inhaalt), is 2,5 volle procentpunten. België heeft geen nieuwe cijfers en blijft op een lage 3,88%. Evenmin nieuwe cijfers van Italië, Finland en Frankrijk. In totaal zijn er acht landen met weekcijfers van het eerste halfjaar.
2 juli 2025 – 2e update (3e versie)
Geen data van Ierland en Zweden. Baseline 2015-2019. De oversterfte is dit jaar afgetekend het grootste in Nederland: 9,27%. Dit is twee procentpunten hoger dan Duitsland (7,38%). België scoort relatief laag met een oversterfte van 3,88%. Italië scoort (als enig land) een opmerkelijke ondersterfte: -4,08%. Tenslotte is de grote correctie van Zwitserland opvallend, het komt nu uit op een meer realistisch lijkende 2,5% – we hebben dit al vaker gezien.
NB Acht landen hebben weekcijfers van minimaal 22 weken, waaronder Nederland.
30 mei / 2 juni 2025 – 2e versie
Dit is de eerste vrijwel complete EMR van 2025. Van Italië en Zweden onbreken nog de cijfers. Ierland wordt toegevoegd (dan wordt het E15, geen cijfers). De cijfers zijn op basis van 3 tot 4 maanden en geven daardoor voor het eerst een tamelijk betrouwbaar beeld van de huidige oversterfte in West-Europa, gemeten o.b.v. de baseline 2015-2019. Nederland heeft het hoogste oversterfte percentage: 8,56%. De ondersterfte van Zwitserland is opvallend: – 7,55%.
17/4/’25 – OPNIEUW CORRECTIE RIVM, MAAR GEEN RECTIFICATIE
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Één fout. Één suggestief bericht, te positief gekleurd. Één ‘statistisch-technische’ onvoldoende.
Één fout
De levensverwachting van de Nederlandse man is 80,4 jaar. De kleurtint moet een lichter blauw zijn (79,5-80,5). Dit is wat het RIVM laat zien:
Dit is het geworden, nadat ik het RIVM erop gewezen heb:
Één suggestief bericht, te positief gekleurd
Het kan niet genoeg benadrukt worden: De levensverwachting van de Nederlandse vrouw is het laagste van heel West-Europa (EU). De mini-staatjes – die ook een hogere levensverwachting hebben- Malta en Cyprus zijn in de tabel weggelaten.
Één ‘statistisch-technische’ onvoldoende
De gekozen intervallen bij zowel Man als Vrouw ontberen iedere logica. Het laagste interval bij Man is 2,7 jaar, dan is het 3,5 jaar, dan 2,5 jaar, dan 1 jaar, dan 1,8 jaar. Wie verzint dit? Dezelfde irrationaliteit bij de Vrouw. Zie de tabel.
Linkedin
N.a.v. reactie van Engelbert Valstar – ‘Ze doen veel meer fout. Dit is geen muggenzifterij. Vanaf 2016 ben ik de berichtgeving van het RIVM over de levensverwachting gaan volgen – er is inmiddels een reeks van suggestieve berichten en fouten, altijd in het voordeel van ons gewenste zelfbeeld, ‘we zijn zo goed bezig’. Kan er inmiddels een stevig paper over schrijven. En dat gaat ver, tot en met Jaap van Dissel die de Tweede Kamer der Staten-Generaal halve leugens vertelt over de sterfte.‘
Jaap van den Heuvel vraagt: ‘Gijs, graag in één korte alinea helder maken wat je punt is. Het duizelt mij nog steeds sinds de dag van de uitbraak. En volgens mij hebben we een serieus probleem in Postcovid Nederland.’ Antwoord: ‘De landelijke overheid die verantwoordelijk is voor de gezondheidszorg, dus minVWS + Zorgautoriteit + Inspectie + (Kenniscentra) RIVM + CBS (cijfers) verdoezelt kerncijfers, dwz. cruciale KPI’s van het functioneren/presteren van de gezondheidszorg. Er is vrijwel uitsluitend aandacht voor de Kosten. Sinds corona is er aanhoudend en internationaal exceptionele oversterfte. Dit is eveneens zo’n KPI. De KPI’s die ik benoem en kwantificeer geven allen een slechte ‘performance‘.
13 april 2025 – Voorspelling ‘oversterftepiek 25%’ was te pessimistisch, is ‘slechts’ 20% maar wel aanhoudend over bijna 6 weken (gehele maand februari ’25)… NB: voorlopige cijfers!
De excess mortality cijfers van Nederland lopen wat achter bij Ourworldindata. Het meest recente dateert van 8 december 2024. Van een aantal landen zijn er eerste cijfers van 2025 beschikbaar tot 9 februari jl. Wat opvalt is dat bij zes landen er een duidelijke daling van de oversterfte optreedt vanaf het 4e kwartaal ’24. Het zijn Portugal, Spanje, Zwitserland, Duitsland, Oostenrijk en Finland. Noorwegen zou daar bij kunnen horen, ware het niet dat het meest recente cijfer behoorlijk hoog is. NB: Hoe nieuwer de cijfers, hoe onbetrouwbaarder. Verder valt op dat alleen bij onze zuiderburen de oversterfte een stijgende lijn laat zien. De cijfers van Zweden en Italië lopen net als die van ons ook achter.
Op basis van de gegevens van het RIVM is de verwachting van de oversterfte van Nederland ingetekend in de grafiek (baseline 2015-2019). We zien een groot verschil met de rest, Nederland piekt opnieuw met een oversterfte rond de 25%.
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Wat doe ik? Kritische wetenschapsbeoefening. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Over de EMR-5YR grafieken: Thank you very much for your figures. They are very informative and striking. – Domantas Jasilionis (MPIDR), member of the HMD executive board, country expert, lead researcher
Goed artikel. Hulde voor jou. Het is feitelijk gebracht en daar kan men niet om heen. Ik had natuurlijk al min of meer inzage gehad, maar dit geheel is sterker dan de aparte onderdelen. – Ben Zegers, emeritus hoogleraar Pediatrische immunologie
De hoogste oversterfte en de laagste vaccinatiegraad. Mag de conclusie getrokken worden? Causaliteit, of zit er toch nog ergens een variabele onopgemerkt tussengefrommeld? Zo nee dan kan het boek wat mij betreft dicht. – Jaap van den Heuvel, emeritus hoogleraar Healthcare management
Deze publicatie is een samenvatting van eerdere publicaties over de oversterfte en vormt met 'Marktwerking oorzaak van exceptionele oversterfte (deel 1)' een geheel
Door de combinatie van verschillende datasets wordt bewezen dat de oversterfte extreem groot is, ongeacht de baselines, immers het blijkt ook uit de relatief dalende levensverwachting i.h.b. bij kwetsbare ouderen met WLZ-indicatie.
Conclusies internationale cijfers:
• Nederland heeft de grootste oversterfte van West-Europa
• Nederland vergrijst minder dan gemiddeld (‘minder meer ouderen’)
• Nederland heeft een verhoudingsgewijs achterblijvende levensverwachting
• De resterende levensverwachting onder ouderen (65+/80+) is in Nederland korter dan elders
• Nederland had in ’21 de laagste vaccinatiegraad – Nederland had 4Q ’21 de grootste oversterfte
Conclusies Nederlandse cijfers specifiek:
• Capaciteitstekorten in de zorg zijn overal
• Het Arbeidstekort was bijna 11% in ‘23
• Het Arbeidstekort in de (intensieve) ouderenzorg is mogelijk 12%
• De grootste oversterfte is onder de meest kwetsbare 80+ers met een WLZ-indicatie
Beste kwaliteitsmedia, u bent -te lang- nalatig geweest. Nu zit u met de gebakken peren' Het @statistiekcbs toont het hoogst aantal sterfgevallen ooit, dat was al voorspeld door het @rivm – en dat heeft weinig te maken met de groeiende bevolking. Wat u vergeten bent te melden? pic.twitter.com/R7yKdkeGlM
Media, U bent vergeten te melden dat wij – Nederland – de grootste oversterfte hebben van heel West-Europa sinds de uitbraak van de corona pandemie, nu 5 jaar geleden. Dat was op enig moment (medio 2022) een nieuwswaardig feit. Liet u zich in slaap sussen door de instituties?
Deze vraag komt niet uit de lucht vallen. De oplettende lezer weet dat ik verwijs naar het communicatiebeleid van het CBS en het RIVM. In het verleden heb ik bij beide instituties afzonderlijk daar vraagtekens bij geplaatst. Maar dit gaat over ervaringen en feiten m.b.t.. ‘communicatie van de instituties’ en dat is opinie-vormend. Mijn opinie is dat deze instituties politiek gestuurd worden en dat het communicatiebeleid hier een gevolg van is. Dit zegt NIETS over de DATA. Daar vertrouw ik op.
'Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?'
Onthutsend èn fascinerend: ➡️Dat de oversterfte zó hoog is, is nog niet doorgedrongen tot onze 'kwaliteitsmedia', noch de zgn. 'vakbladen';
➡️De vraag HOE DAT KOMT staat dus überhaupt nog niet op het netvlies…
Discussie op Linkedin met oa. emeritus Prof. Jaap van den Heuvel en Anne Laning. Likes van oa. Prof. Patrick Jeurissen en Prof. Xander Koolman; gezien door 100 hoogleraren en 65 ambtenaren ministerie VWS
9 dec. 2024 – nieuwe cijfers OurWorldinData bevestigen de dalende levensverwachting van 65+ en 80+ tov. West-Europa.
23 november – update: unieke oversterfte in Nederland door de gevolgen van de hongerwinter van 1944?
Hoe ziet de bevolkingsontwikkeling van de E14-landen eruit sinds 2019, het jaar voorafgaand aan de uitbraak van de corona pandemie? Welk gevolg heeft de pandemie gehad voor de bevolkingsopbouw en in het bijzonder het aantal ouderen (65+ en 80+), per land? De babyboom-generatie zit in het cohort 65-80.
Om een prangende vraag te beantwoorden: is de exceptionele oversterfte in Nederland het gevolg van de generatie babyboomers die nu het loodje legt? Het antwoord is: NEEN.
In 2019 was 19,2% van de Nederlandse bevolking ouder dan 65 jaar. In acht West-Europese landen was dit percentage hoger.
In 2024 is het aandeel van 65+ in Nederland gestegen met 6,3%, het absoluut aandeel bedraagt nu 20,4%. Maar in tien West-Europese landen is dit percentage nu hoger. Ondanks de pandemie wordt de bevolking in alle landen ouder, maar in elf landen is de toename van de vergrijzing groter dan bij ons (de toename bedraagt meer dan 6,3%).
Met andere woorden: de oversterfte heeft niets te maken met de sterfte onder babyboomers (waarvan de oudsten nu 79 worden).
Hier de screenprints en de cijfers in een samenvattende tabel.
Ligt het dan wellicht aan de hongerwinter? Nederland was niet het enige land met een hongerwinter. Ook Oostenrijk en Italie hadden een hongerwinter in 1944. Maar de vergrijzing is in die landen nog groter:
"Famine mortality elsewhere in Europe was lighter. In Austria, about 100,000 (1.5% of the population) perished in 1944-45 (Mitchell 1975: 90). As ‘Aryans’, the Dutch were relatively well treated by their Nazi occupiers until late 1944, when occupying forces in the heavily urbanised western Netherlands responded to a rail strike and associated partisan activity with an embargo on the transport of food supplies. This quickly converted a situation of adequate food supplies to one of severe privation and famine. Estimates of excess mortality during the Hongerwinter range from 15,000 to 25,000 (Ekamper et al. 2017: 114).
In Italy, food consumption fell from a pre-war mean of about 2,600 calories a day to 1,900 calories by 1944; classic famine symptoms may have been absent, but both infant mortality and deaths from infectious and respiratory diseases rose, first in the south, then in the north (Daniele and Ghezzi 2017, League of Nations 1946: 5, Collingham 201: 366)." - https://cepr.org/voxeu/columns/famines-wwii
Ook de hongerwinter speelt dus geen rol van betekenis, als verklarende factor voor de oversterfte.
Samenvatting (tabel)
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander zorgstelsel (kwalitatief, financieel).
Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.
Bevolkingspyramiden van 2019 en 2024 per land.
In alfabetische volgorde (engels). Enkele punten vallen op:
Je ziet de opwaartse beweging, dwz. de toenemende ouderdom, in de meeste landen louter op basis van een visuele vergelijking.
Elk land behoudt zijn eigen karakteristieke vorm van de ‘pyramide’.
Let op de slanke onderkant van – nog het meest opvallend – de Zuid-Europese landen en de mid-Europese landen waar de aanwas van jongeren het kleinste is.
Gijs van Loef 