Categorie archief: EU14

EXCESS MORTALITY RANKING 2024 (baseline ’15-’19) E14

Geplaatst in dashboard, EU14, excess mortality, Excess Mortality Ranking, monitor, ourworldindata, oversterfte, publicaties, Top10 2024, zorgstelsel door

19.635 views totaal – 16 updates (website & LinkedIn)

EXCESS MORTALITY RANKING 2024 – de gemiddelde oversterfte in 2024

16e update, 30 mei 2025 – Kleine pluscorrecties bij een aantal landen. Nederland: 14,4% oversterfte.

De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van ourworldindata (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.

15e update, 29 april 2025 – Nederland heeft de hoogste oversterfte in 2024: 14,38%.

Steun dit onafhankelijk onderzoek - 
stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening 
NL93 INGB 0104514876 t.n.v. 
van Loef Research & Consult
Veel dank!

13e en 14e update – 26 februari; 13-25 maart 2025

Bij de 14e update zien we een grote pluscorrectie bij Zwitserland en een kleine mincorrectie bij Spanje. Compleet jaar 2024 van 12 landen, met uitzondering van Nederland (49 weken) en Zweden (47 weken).

Bij de 13e update alleen kleine mincorrecties bij Oostenrijk en Denemarken. Verder ongewijzigd. Geen nieuwe cijfers Nederland. Nederland blijft in 2024 met 14,47% oversterfte tov. de referentieperiode 2015-2019 (baseline) veruit koploper – in negatieve zin. De groep ‘volgers’ (Noorwegen, Portugal, Finland, Duitsland) scoort tussen 8,23% en 7,54%, dat is bijna de helft van Nederland. België heeft 2,38% oversterfte. De oversterfte is verdwenen in Zweden en Italië.

12e update – 22 januari 2025

Eindelijk ook de cijfers van Zweden. Vijf landen geven cijfers t/m week 52. Over Nederland is alles al gezegd, de score verslechtert nog enigszins: Het beeld is dramatisch…
Zweden zet direct een formidabele 0,09% neer, de oversterfte als gevolg van de corona pandemie is daar het afgelopen jaar geheel verdwenen. Alleen Italië en België komen in de buurt van Zweden. Het cijfer van onze zuiderburen is een indrukwekkend lage 1,9% oversterfte.

De brongrafiek hier (boven alle 14 landen, onder uitgelicht Nederland):

11e update 17 december 2024

Nederland heeft een oversterfte van 14,5% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversterftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Noorwegen bedraagt ruim zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 942% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).

10e update 12 november 2024

Nederland heeft een oversterfte van 14% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversteftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Portugal bedraagt vrijwel zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 917% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).

9e update 3 oktober 2024

Het verschil tussen Nederland en de rest van West-Europa blijft opmerkelijk groot ten nadele van ons land. Nederland heeft een oversterfte van 13,6%, dat is 6 volle procentpunten meer dan Portugal (7,63%). Nederland is het best vergelijkbaar met Belgie. Onze zuiderburen noteren een minimale oversterfte van 0,5%.

Grafieken OurWorldinData (bron)

van boven naar beneden: alle landen, m.u.v. Zweden, waarvan geen cijfers bekend zijn (1e grafiek); Nederland versus Belgie (2e grafiek); NL versus Duitsland (3e grafiek); NL versus Verenigd Koninkrijk (4e grafiek)

update 15 september 2024

Geen nieuwe cijfers van NL. Het verschil tussen NL en de runner up Portugal (een na hoogste oversterfte) is ca. 5,4 volle procentpunten (174%). Opnieuw correctie van de cijfers van Oostenrijk, is een gemaakte vergissing rechtgezet?

update 6 augustus 2024

Nieuwe cijfers van NL tot en met week 23. De enige opvallende verandering is de correctie van de Oostenrijkse cijfers, het land noteert nu een stevige ondersterfte van bijna -4%. Het verschil tussen NL en de rest blijft enorm, ten nadele van ons land.

update 9 juli 2024

Geen nieuwe cijferes van Nederland. Het verschil met alle andere landen blijft enorm. Ten nadele van ons land. Tussen haakjes het aantal weken waarvan de cijfers bekend zijn. NB Zweden ontbreekt nog steeds!

update 11 juni 2024

Citaat vorige update “Nederland heeft veruit de hoogste oversterfte in 2024, afgezet tegen de baseline 2015-2019. Het verschil met Finland is bijna 8 volle procentpunten”

Nu, 11 juni 2024, is het verschil tussen ons land en de rest nog groter geworden (!). Het verschil met het UK – dat nu de op een na hoogste oversterfte heeft – is ruim 8,5 volle procentpunten. Met andere woorden: Nederland heeft meer dan driemaal meer oversterfte in 2024 dan het UK (319%). Belgie heeft een ondersterfte van bijna -2%.

De grafieklijnen van Nederland en Belgie.

Bron: https://ourworldindata.org/grapher/excess-mortality-p-scores-average-baseline?time=2023-01-08..latest&showSelectionOnlyInTable=1&country=AUT~BEL~DNK~FRA~DEU~NLD~ITA~NOR~PRT~ESP~SWE~GBR~FIN~CHE

Publicaties (nieuwste bovenaan)

Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?
Marktwerking oorzaak van exceptionele oversterfte (deel 1)
Oversterfte in Nederland in Europa
Internationaal ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen

Oversterfte in Nederland in Europa

Geplaatst in acute zorg, corona dashboard, coronavirus, EU14, Eurostat, excess mortality, Excess Mortality Ranking, levensverwachting, monitor, ourworldindata, oversterfte, Platform Betrouwbare Zorgcijfers, publicaties, Top10 2024, Wlz, zorginfarct, zorgranglijst, zorgstelsel door

9.630 views – Top10 publicaties (8)

vanLoef Research heeft het rapport na 6 weken vanwege het maatschappelijk belang vrijgegeven. Het verscheen op 2 feb. 2024, prijs: 10 euro.

Poll – ‘NL heeft grootste oversterfte, NL is niet geinformeerd’

Reacties

Met uitgebreide analyses zet Gijs alle Coronafeiten nog eenmaal op een rij. Ik kijk uit naar de reacties van de vele deskundigen die ons land inmiddels rijk is. Hopelijk kunnen we nu eindelijk de rijen eens sluiten – Jaap van den Heuvel, Professor emeritus Healthcare Management

vanLoef Research toont aan dat de oversterfte in Nederland sinds de uitbraak van corona in 2020 tot de allerhoogste van heel West-Europa behoort. Download hier het rapport:

publicatie-oversterfte-in-nederland-in-europa-definitief-0502-2024.docxDownload
update-emr-in-oversterfte-in-nl-in-europa-2403-2024.docxDownload

Excess Mortality Rankings (baseline 2015-2019; baseline 2016-2019)

EXCESS MORTALITY RANKING E14 (baseline 2015-2019)

EXCESS MORTALITY RANKING E13 (baseline 2016-2019)

Analyse oorzaken oversterfte

Marktwerking oorzaak van exceptionele oversterfte (deel 1)
Wat doe ik? Kritische wetenschap. Mijn bijdragen liggen in de onafhankelijke analyse van de werking van de marktgedreven zorg op basis van een integrale kennisbenadering en analyse van cijfers/kengetallen en oplossingsvoorstellen. De ontwikkelde kengetallen (oa. oversterfte; arbeidstekort) worden inmiddels breed geaccepteerd. Tevens ontwerpen van een beter, ander  zorgstelsel (kwalitatief, financieel). 

Wat kunt u doen? Steun dit onafhankelijk onderzoek door het te delen en/of neem contact met mij op. 
U kunt ook doneren en dan een bijdrage storten op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult.

Internationaal ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen

Geplaatst in acute zorg, CBS, coronavirus, dashboard, EU14, Eurostat, excess mortality, Excess Mortality Ranking, marktwerking, ourworldindata, oversterfte, publicaties, Twitter, zorgstelsel door

2.854 views website; Linkedin 10.424 views – meest gelezen in 2023 (gepubliceerd op 22/5/’23, updates bovenaan, scroll naar beneden voor de publicatie)

Likes van o.a.: Richard Janssen, emeritus hoogleraar in Governance&Management HCO’s Erasmus universiteit ESHPM; Diana Delnoij, hoogleraar sturing op kwaliteit en doelmatigheid van zorg, tevens scientific officer Zorginstituut Nederland; 5 huisartsen; Hedwig Vos, hoogleraar huisartsenzorg; verschillende medisch specialisten; verschillende verpleegkundigen; meerdere medisch data analisten; en anderen, waaronder veel patienten (met longcovid).

Oversterfte in Nederland in Europa

16 januari 2024 – update cijfers Eurostat t/m november 2023. Het verschil tussen Nederland en de EU is nog groter geworden. Gerekend vanaf jan. ’22, de tweede helft van de ;pandemische periode, is het maandelijkse oversterfte percentage van Nederland 4,6% hoger dan het EU percentage.

Alle maandpercentages opgeteld: Nederland scoort 277,4% oversterfte (over 23 maanden), EU scoort 171,4% oversterfte. Het verschil is 106%/23 maanden=4,6%/maand.

Eerdere updates na publicatiedatum

15 december 2023 – update cijfers Eurostat. Het verschil tussen Nederland en de EU neemt verder toe. Tot en met oktober is het verschil in oversterfte in de 2e helft van de pandemische periode (vanaf jan 2022 – heden) 4,33% per maand (95,3%/22 maanden). De divergerende lijnen geven in één oogopslag weer hoe dramatisch de oversterfte in ons land zich blijft ontwikkelen in vergelijking met de EU.

Oversterftegolf Nederland zet door
MONITOR – Sterfte in 2023 (CBS)

2 updates 17 november – wekelijkse sterfte monitor; 4 Scenario’s oversterfte 2023

update 16 november 2023 – Eurostat. Het verschil in oversterfte neemt nog verder toe ten nadele van Nederland. In september was de oversterfte in NL 12,7%, in de EU ‘slechts’ 3,2%. Het absolute verschil in het 2e tijdvak vanaf jan. 2022 t/m heden is 85% ten nadele van Nederland. Dit is, omgerekend, 4% meer oversterfte in NL dan in de EU in elke maand vanaf januari 2022.

In geel de nieuwe cijfers vanaf jan. 2022 t/m sept. 2023 van de EU en NL.

18 oktober 2023 – update Excess Mortality Ranking E14 (bron: ourworldindata). Zie voor toelichting: https://gijsvanloef.nl/2023/03/16/excess-mortality-ranking-2023-eu14/

17 oktober 2023 – update Eurostat. Het verschil in oversterfte neemt verder toe ten nadele van Nederland. In augustus was de oversterfte in NL 9.4%, in de EU ‘slechts’ 3,1%.

Eurostat cijfers t/m augustus

21 september – updates Excess Mortality Ranking E14 en Eurostat. De grafieken spreken voor zich. De analyse wordt telkenmale bevestigd door de nieuwste cijfers. Dit is geen seeking evidence.

Eurostat – cijfers t/m juli 2023.

8 september 2023 – update Excess Mortality Ranking E14: https://gijsvanloef.nl/2023/03/16/excess-mortality-ranking-2023-eu14/

17 augustus 2023 – update cijfers tot en met de maand juni 2023 Eurostat.

Dramatische verslechtering van het oversterftebeeld van Nederland in vergelijking met het gemiddelde van alle EU-landen. Alhoewel de absolute cijfers van andere bronnen lager zijn – hetgeen voor alle landen geldt – illustreert dit nogmaals de uitzonderlijk hoge en aanhoudende oversterfte in Nederland.

2 augustus 2023 – De grafiek oversterfte NL vanaf januari 2022 tot meest recente cijferdatum 9/7/’23 geeft een eerste indicatie (ourworldindata) . Na bijna anderhalf jaar zouden we voor het eerst een zekere mate van ondersterfte zien in de orde van -5%. Het laatste cijfer van 9/7 dat de grootste ondersterfte laat zien sinds begin 2022, is hoogst onzeker.

Vergelijking van de grafieken van ourworldindata en eurostat. Tussen de zwarte blokken zijn identieke perioden. Duidelijk te zien is dat de cijfers van eurostat hoger liggen.

15 juli 2023 – update cijfers van de maand mei 2023 Eurostat.

De oversterfte was in de maand mei in NL 7,5%, in de EU 2,9%. Het absolute verschil in oversterfte tussen NL en de EU neemt toe. De gemiddelde oversterfte in 2023 in NL is 9,5% (47,6 : 5), in de EU 1,9% (9,6 : 5). Het verschil is een factor 5.

16 juni 2023 – update cijfers van de maand april 2023 Eurostat.

Het verschil tussen NL en de EU over het tijdvak 2022 t/m heden wordt groter: de relatieve oversterfte in NL stijgt t.o.v. de EU. (het verschil was 45,2%, het is nu 50,6% nadelig voor NL). De gemiddelde oversterfte NL is volgens Eurostat dit jaar 7 x hoger dan in de EU (39,6 : 5,5).

1 juni – wijziging in tekst: ‘EU14 ipv. EU15‘ (EU15 is incl. Ierland)

31 mei 2023 – Waar blijven de reacties? Op LinkedIn bij vier academische ziekenhuizen 167 views (het Diakonessenhuis: 57). Openlijk ‘Likes’ van zes huisartsen, een hoogleraar huisartsenzorg, verschillende medisch specialisten, medisch data analisten en anderen. Hoe is het mogelijk dat zo’n groep gekwalificeerde personen zich uitspreekt, dat er zoveel aandacht voor de oversterfte is binnen de organisaties van de topmedische zorg, maar dat de media blijven zwijgen?

26 mei – update grafieken

Ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen

22 mei 2023 – Nederland wacht op de nieuwe cijfers van het aantal overledenen tot en meet week 18 van statline (CBS), een eerste prognose. Pas na circa een half jaar worden sterftecijfers definitief, zolang er nog (plus)mutaties zijn worden de cijfers met een asterisk* geduid. Maar wat de nieuwe cijfers ook zijn, de feiten liegen er al lang niet meer om.

De laatste ondersterfte van enige betekenis was in week 9 van 2022, langer dan een jaar geleden. Pas nu, 60 weken verder, rapporteert CBS voor het eerst een week met een ondersterfte (‘mindersterfte’) van nog geen -5%, nl. week 17 van 2023. Volgens de definitie van het CBS is dat nog geen ondersterfte.

Ruim 1 jaar geen ondersterfte, louter meersterfte/oversterfte… Deze vaststelling krijgt pas werkelijk betekenis als we internationaal vergelijken. Immers, alle landen zijn getroffen door de pandemie en alle landen hebben meervoudige vaccinaties gedaan.

Wie zich verdiept in de verschillende beschikbare bronnen van de oversterfte van landen, gevolg van de corona pandemie, kan maar een conclusie trekken: de oversterfte in Nederland is ongekend hoog in vergelijking met andere landen, de landen om ons heen en iets ruimer genomen, de landen die voorheen West-Europa vormden (EU14).

Dit is, samengevat, het beeld. Vergeleken met de buurlanden heeft alleen het Verenigd Koninkrijk (inmiddels geen EU-lid meer) een hogere cumulatieve oversterfte. In vergelijking met West Europa, dus inclusief de Scandinavische landen, de Alpenlanden en Zuid-Europa, hebben naast het VK alleen Italie, Spanje en Oostenrijk een grotere cumulatieve oversterfte. Dit jaar, 2023, is de oversterfte in Nederland nog steeds veel groter dan in onze buurlanden, uitgezonderd het VK.

Github

https://github.com/dkobak/excess-mortality/

12 Landen van de Europese Unie hebben een lager percentage oversterfte (% annual deaths) dan Nederland en dan tellen Noorwegen en Zwitserland nog niet mee.

Eurostat

https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases

De EU gemiddeld (28 landen) en Nederland zijn onderling met wisselende pieken en dalen in balans tot het 2e kwartaal van 2022. Daarna presteert Nederland aanzienlijk slechter dan de EU. Zie de cijfers:

Alle percentages over/ondersterfte zijn opgeteld en weergegeven in 2 tijdvakken 2020+2021 en 2022+2023/heden. Vanaf 2022 heeft Nederland opgeteld 45,2% meer oversterfte (het verschil tussen 179,5 en 134,3). Omgerekend is dit +3% oversterfte meer per maand.

Ourworldindata (bewerking data): EXCESS MORTALITY RANKING 2023

https://ourworldindata.org/explorers/coronavirus-data-explorer?zoomToSelection=true&time=2022-01-02..latest&facet=none&country=ITA~NOR~SWE~FIN~DNK~DEU~AUT~BEL~FRA~PRT~ESP~GBR~NLD~CHE

https://gijsvanloef.nl/2023/03/16/excess-mortality-ranking-2023-eu14/

Twitter (recent boven)

Mijn belangrijkste reacties op commentaren op LinkedIn

answering Chi Lueng Chiu – ‘Thanks, Chi.
The quality of care is, obviously, the HUGE UNKNOWN. I would say the quality of care in the Netherlands in terms of knowledge and skills of healthcare professionals and suppliers is excellent. But the quality of care in terms of capacity (i.e. hospital beds, IC-units, nursing homes etc.) is not, it’s not sufficient, due to fixed macro budgets (that’s necessary!) in a market healthcare system which is driving up costs of all kinds of supplies and resources, rather than creating benefits, because of a lot of reasons, with common ground ‘healthcare is profitable’. Also, the very idea of competition in healthcare is detrimental to smooth operations.
Furthermore, still talking about the quality of PUBLIC HEALTHCARE, a strong prevention policy is lacking and public education is confusing and inconsistent.‘

beantwoording Michiel Gielen – ‘Onnauwkeurig antwoord. De hamvraag is wat Nederland anders maakt dan de landen om ons heen. Corona, hittegolf en griep spelen elders ook. Je komt inderdaad uit bij ‘uitgestelde zorg’ en dan moet je inzoomen op de manier waarop wij ons zorgstelsel anders hebben georganiseerd dan de landen om ons heen. En dan stuit je op ‘marktwerking’, zich manifesterend op verschillende manieren: gebrekkige samenwerking, uitholling van de publieke gezondheidszorg, cherry picking alom, inkoop van minimumcapaciteiten door zorgverzekeraars (overcapaciteit is louter een kostenpost indien de publieke/collectieve waarde van zorgvoorzieningen ontkent wordt) en bureaucratisering met vele ongewenste gevolgen zoals verhindering van gestroomlijnde zorgverlening…’

Mijn Hypothese
‘De oversterfte is de belangrijkste indicator van de kwaliteit van een zorgstelsel bij een pandemie’

https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7066379992179306496/

https://www.skipr.nl/blog/2019-was-jaar-van-de-waarheid-voor-marktwerking-in-de-zorg/

Drie lopende oversterfte dossiers: voorspelling oversterfte; CBS oversterfte; oversterfte EU14 2022

Geplaatst in acute zorg, CBS, coronavirus, EU14, excess mortality, ourworldindata, oversterfte, publicaties, zorgstelsel door

334 views

BLOG AFGESLOTEN, alleen vervolg / doorlopen DOSSIER EXCESS MORTALITY RANKING EU14 2022 en 2023

27 januari 2023 – Beste lezers, aangezien CBS geen uitleg geeft, rond ik de dossiers 1 (voorspelling oversterfte) en 2 (monitor CBS-data) af. Zojuist plaatste ik deze tweet:

20 jan. 2023 – update CBS-data, Statline

13 jan. – update CBS-data, Statline

12 jan. – CBS: “Publicatie nieuwsbericht jaarcijfer inmiddels verplaatst naar 25 januari”. Tot 11 jan. stond de publicatieplanning op 20 januari a.s..

Er zijn drie lopende oversterfte data-dossiers op mijn website:

  1. Mijn voorspelling van de oversterfte in 2022: ruim 8,5% oversterfte, zeker 13.200 sterfgevallen. Gebaseerd op CBS, met toevoeging van specifieke expertise. Inmiddels getoetst aan uitkomsten, ik zat te laag, zowel qua percentage als qua aantal. Zie tabel boven, tabel onder geeft het weekoverzicht. Zie verder: https://gijsvanloef.nl/2022/12/27/schatting-oversterfte-nederland-2022/ AFGESLOTEN
  2. Monitor van de oversterfte op basis van de CBS data. In de regel zal ik eerder dan het CBS bepaalde conclusies trekken, zoals de meest recente uitkomsten en wat dat betekent voor het totaalbeeld. Link: https://gijsvanloef.nl/2023/01/13/oversterfte-monitor-cbs-data/; AFGESLOTEN zie ook: https://gijsvanloef.nl/2022/05/27/is-berichtgeving-cbs-oversterfte-objectief/.
  3. De EXCESS MORTALITY RANKING EU14 2022. Gebaseerd op de data van Ourworldindata met het CBS cijfer voor Nederland. Dat betekent dat de Nederlandse positie in de ranglijst meer actueel en daarmee nauwkeuriger is dan de posities van de andere 13 landen. Italie loopt notoir achter met data. Zie: https://gijsvanloef.nl/2022/07/08/op-zoek-naar-een-goede-oversterfte-ranglijst/

Hiernaast doe ik zelfstandig onderzoek naar de werking van het zorgstelsel. Het zorgstelsel van gereguleerde marktwerking waarbij samenwerking tussen disciplines problematisch is en een integrale, patientgerichte behandeling frustreert, heeft een negatieve uitwerking. Deels wordt de langdurige en relatief hoge oversterfte hierdoor veroorzaakt. Zie: https://gijsvanloef.nl/2022/09/26/oversterfte-nederland-opmerkelijk-hoog/

7 januari 2023

Zorgstelsel op basis van samenwerking stelt patiënt centraal

Geplaatst in acute zorg, ESB, EU14, marktwerking, OECD Health at a Glance, politiek, publicaties, zorgranglijst, zorgstelsel door

ECONOMISCH STATISTISCHE BERICHTEN, THEMANUMMER ZORGSTELSEL, jan. 2017

auteurs: Gijs van Loef en Renske Leijten

https://esb.nu/esb/20022201/zorgstelsel-op-basis-van-samenwerking-stelt-patient-centraal

Eerdere publicaties

Kosten versus Kwaliteit van de marktgedreven curatieve zorg

Kosten versus Kwaliteit van de marktgedreven curatieve zorg (ESB)

Oversterfte Nederland opmerkelijk hoog (2022)

Geplaatst in acute zorg, CBS, coronavirus, EU14, Eurostat, excess mortality, marktwerking, OECD Health at a Glance, ourworldindata, oversterfte, publicaties, zorginfarct, zorgstelsel door

1350 views – BLOG AFGESLOTEN

Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?

8 februari 2023 – nieuwe cijfers Duitsland, Frankrijk en Denemarken.

Oversterfte Nederland in 2022 hoogste van EU6 (buurlanden)

25 jan. – Oversterfte volgens CBS nu 9,3%, 14.445 doden… Zoals ik op twitter zei, ik ben met stomheid geslagen door het gebrek aan transparantie bij (de uitleg, toelichting van) de cijfers

20 jan. 2023 – Oversterfte bedraagt 8,99% – 14.028 mensen te vroeg overleden in 2022 (prognose). De oversterfte in 2022 is hoger dan de oversterfte in het eerste coronajaar 2020 (zekerheid).

Dat idee heb ik ook, dat je stukken en argumenten gewoon worden gemeden en vooral genegeerd. – Armand Girbes

Wow. Die ondersterfte komt precies overeen met de maatregelen die velen te zwaar vonden. Maart: einde maatregelen en begin oversterfte. – Ed Moret, Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences.

Nederland heeft een opmerkelijk hoge oversterfte in internationaal opzicht. – 26 september 2022

De oversterfte is de afwijking ten opzichte van de gemiddelde sterfte in de afgelopen jaren (2015-2019) tijdens de coronapandemie. In de oversterfte zijn alle doodsoorzaken meegerekend, de vervroegde sterfte door het virus, vaak gevolgd door een korte ondersterfte, maar ook de sterfte als gevolg van fataal gebleken uitgestelde zorg en de normale sterfte. Oversterfte betekent dat mensen te vroeg overlijden.

Excess Mortality Ranking EU14 2022

De oversterfte is in Nederland nog steeds hoog in vergelijking met de ons omringende, ‘modern europese’ landen (EU14). Tot en met augustus dit jaar zijn er ca. 6.500 mensen te vroeg gestorven een percentage van 6%. (1) Alleen in Noorwegen en Finland, de drie Zuid-Europese landen en Oostenrijk is de oversterfte in 2022 hoger dan hier. Zie de ‘Excess mortality ranking 2022 EU14’:

Om verklaringen voor de oversterfte te kunnen vinden is zowel analyse van databestanden nodig, zgn. deductieve analyse zoals de relatie tussen de vaccinaties en doodsoorzaken waar nu sterk de nadruk op ligt, als inductieve analyse, waarbij naar samenhangende verklaringen op meta-niveau wordt gekeken. Hier is nog nauwelijks aandacht voor. Maar een nadere analyse van de oversterfte cijfers als zodanig is ook zinvol.

Population Health

Waarom gaan mensen eerder dood in een pandemische periode? De algemene gezondheidstoestand van een populatie en de mate van vergrijzing zijn belangrijke kenmerken van de uitgangssituatie van een land. Een land met een jonge en gezonde bevolking zal sterk staan tegenover een virusuitbraak. Internationale gegevens zijn voorhanden. (2) De OESO geeft onder meer een overzicht van Risk Factors: het aantal rokers, het alcoholgebruik, het aantal mensen met overgewicht en de luchtvervuiling in stedelijke omgeving. Als we naast de risk factors ook de bevolkingspiramide (65+, 80+) van landen in ogenschouw nemen krijgen we een samengesteld beeld van Population Health-indicatoren die de uitgangspositie van de bevolking van een land bij de virusuitbraak weergeeft. (3)

In Zuid-Europa is de vergrijzing groter dan in Nederland. Specifiek per land geldt het volgende. Spanjaarden hebben vrij slechte consumptieve gewoonten (alcoholgebruik, aantal rokers), Portugezen zijn zwaarlijvig, Italianen leven in steden met veel luchtverontreiniging. Zuid-Europa heeft een oude bevolking en men leeft er tamelijk ongezond.

De twee noord Scandinavische landen zijn begin 2022 voor het eerst getroffen door een majeure besmettingengolf, die de hoge oversterfte in 2022 verklaard. Voor Oostenrijk geldt dat de bevolking qua consumptieve gewoonten zo ongeveer het minst gezond is van alle EU14 landen, Oostenrijkers scoren slecht qua (ischemische) hart- en vaatziekten, een belangrijke doodsoorzaak bij coronainfectie. (3b)

Maar bij het zoeken naar verklaringen van de hoge oversterfte moeten we zeker ook kijken naar weerextremen. Vooral het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal) werd deze zomer (opnieuw) getroffen door extreme hittegolven en bijbehorende bosbranden. (4)

Als we kijken naar Nederland moeten we vaststellen dat Nederland een vrij jonge en relatief gezonde bevolking heeft. Nederland is minder vergrijsd dan Spanje, Portugal en Italië, maar heeft toch een tamelijk hoge oversterfte. Grote landen als Frankrijk en Duitsland scoren slechter qua Population Health dan Nederland, maar kennen toch een veel lagere oversterfte dan wij. Hoe is dit te verklaren? Het vraagt om nadere analyses van de bredere context, zoals onderzoek naar verschillen in zorgstelsels, de beschikbare zorgcapaciteit en beschikbaarheid van vaccins en medicijnen, het kennisniveau en het gevoerde beleid. De huidige onderzoeksprogramma’s gaan hier aan voorbij (ZonMW), met uitzondering van de Onderzoeksraad voor veiligheid.

Eurostat – Monthly excess mortality

Maar de beschikbare cijfers zeggen meer. Wat is de trendmatige ontwikkeling van de oversterfte in de EU14 landen?

Als we de gehele pandemische periode die begon in het 1e kwartaal 2020 verdelen in twee tijdvakken van vijf kwartalen, een 1e tijdvak t/m 1e kwartaal 2021 en het 2e tijdvak t/m het 2e kwartaal 2022 doorlopend tot de laatste metingen en we zetten Nederland af tegen elk van de andere dertien landen apart, dan krijgen we het volgende beeld.

In het eerste tijdvak werden alle landen overrompeld door de uitbraak van het coronavirus en er waren twee hoge oversterftepieken, per direct (periode maart-mei 2020) en in de winter 2020-2021 met de eerste vaccinatiecampagnes. In het tweede tijdvak, het tijdvak van de beschikbaarheid van vaccins en beleidsmatig ‘lessons learned’ kwamen de latere – iets minder hoge – oversterfte golven. (5)

NB UK ontbreekt (geen data)

Nederland deed het in het eerste tijdvak minder goed dan een aantal andere landen, de oversterfte was bovengemiddeld. Alleen Italië, waar de pandemie in Europa begon, deed het opmerkelijk veel slechter. Maar in het tweede tijdvak doet Nederland het nog minder goed en misschien wel zo ongeveer het slechtste van alle landen (!). De oversterftepiek in het 4e kwartaal 2021 was ongeëvenaard, alleen Oostenrijk kwam in de buurt zie 1e afb. Daaronder de andere 12 individuele vergelijkingsgrafieken:

Nederland en Oostenrijk (AT)

Vanaf het 2e tijdvak lopen beide grafieken van NL en AT vrijwel synchroon.

Boven: NL&Belgie, NL&Denemarken; Onder: NL&Finland, NL&Frankrijk

Boven: NL&Duitsland, NL&Italie; Onder: NL&Noorwegen, NL&Portugal

Boven: NL&Spanje, NL&Zweden; Onder: NL&Zwitserland, NL&UK (NB: ourworldindata.org, weken ipv. maanden)

De conclusie op basis van de oversterfte cijfers is dat Nederland een beroerd track record heeft opgebouwd.

In een vervolg ga ik opnieuw in op de bredere context. (6)

Voetnoten

1 https://gijsvanloef.nl/2022/07/08/op-zoek-naar-een-goede-oversterfte-ranglijst/

2 https://www.oecd.org/health/health-at-a-glance/?utm_source=Spike&utm_medium=618339355&utm_campaign=Nieuwsbrief+Volksgezondheid+en+Zorg

3 https://gijsvanloef.nl/2022/05/19/nl-heeft-gezonde-bevolking-maar-de-hoogste-oversterfte/

3b zie bijv. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2789793 ; https://gijsvanloef.nl/2022/04/29/update-landenvergelijking-eu14-oecd-health-at-a-glance-2021/

4 https://www.aa.com.tr/en/environment/extreme-heatwave-in-portugal-caused-1-063-deaths/2641902

5 https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases ; https://gijsvanloef.nl/2022/09/18/individuele-vergelijking-oversterftegrafieken-nederland-met-eu14-twitter/

6 https://gijsvanloef.nl/2022/01/11/antwoorden-onderzoek-oversterfte-zijn-deels-al-bekend/ ; https://gijsvanloef.nl/2022/08/22/we-moeten-anders-gaan-kijken-om-het-zorginfarct-te-zien/

Andere bronnen

bron: Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Excess_mortality_-_statistics#Further_releases

https://journals.lww.com/epidem/Citation/9900/HEAT_ATTRIBUTABLE_MORTALITY_IN_THE_SUMMER_OF_2022.101.aspx

NL heeft gezonde bevolking, maar een hoge oversterfte (update bevolkingspyramide)

Geplaatst in acute zorg, coronavirus, dashboard, EU14, excess mortality, OECD Health at a Glance, Platform Betrouwbare Zorgcijfers, publicaties, rijksoverheid, zorgranglijst, zorgstelsel door

309 views website – retweets van patienten, zorghoogleraren, huisartsen, verpleegkundigen, microbioloog, gezondheidswetenschapper, healthICTer

Waarom is de oversterfte in Nederland zo hoog?

30 juli 2023 – Op twitter heb ik deze tabel gedeeld. Het percentage van de bevolking van de E14-landen in de leeftijdscohorten 65-80 en 80+. Cijfers van 2019.

Bron: https://www.populationpyramid.net/nl/duitsland/2019/ (onder: voorbeeld van 3 landenpyramiden)

26 augustus 2022 – duiding van de oversterfte in Oostenrijk

Oostenrijk heeft net als Nederland al lange tijd een opvallend hoge oversterfte, beide landen piekten in het 4e kwartaal 2021. Ik heb er uitgebreid aandacht aan besteed. Maar beide landen tonen onderling markante verschillen.

De verklaring voor de hoge oversterfte in Oostenrijk lijkt een duidelijke (combinatie van) oorzaken te hebben. Op de risicofactoren scoort Oostenrijk het slechtste van de EU14 landen. Het land kent de hoogste alcoholconsumptie en op Frankrijk na het grootste aantal rokers. Ook qua obesitas doen Oostenrijkers het niet goed (9e plaats) en de luchtvervuiling in stedelijk gebied is ook relatief hoog/slecht. Maar Oostenrijk heeft geen oude bevolking, het aantal 65+ers is betrekkelijk klein. Eerder publiceerde ik deze tabel waarbij ik de conclusie trok dat Nederland een relatief gezonde bevolking heeft. Vandaar ook de titel van deze blog, die ik iets heb aangepast. (de url is ongewijzigd)

Het belang van een gezonde leefstijl om ernstige corona-infecties te vermijden werd recent aangetoond in een wetenschappelijke studie in het British Journal of Sports Medicine: https://bjsm.bmj.com/content/early/2022/07/07/bjsports-2022-105733

Toelichting: Er zijn 6 indicatoren. De relatieve score van elk land per indicator varieert van 1 (beste score, bijv. minste rokers en laagste % 80+) tot en met 14 (slechtste score, meeste rokers en hoogste % 80+). De relatieve scores worden per land opgeteld (RANK SUM). Dit geeft een eindresultaat (RANK). Bij gelijke waarden per indicator wordt de landscore gekallibreerd. Bijvoorbeeld: Belgie en Nederland scoren gelijk qua % rokers>15 jr. nl. 15,4%. Beide landen krijgen dezelfde rankscore, 5,5, het gemiddelde van de 5e en de 6e score. Portugal scoort 4e (14,2% rokers>15 jr.), UK scoort 7e (15,8% rokers>15 jr.)

Deze tabel komt uit de landenvergelijking, zie website. Opvallend is het hoog aantal artsen in Oostenrijk (1e plaats) en, samenhangend met de slechte gezondheid van de bevolking de hoge sterfte door hart- en vaatziekten (ischemische aandoeningen).

bron: https://gijsvanloef.nl/2022/04/29/update-landenvergelijking-eu14-oecd-health-at-a-glance-2021/

Wat verder nog opvalt is dat Oostenrijk, in tegenstelling tot Nederland, zeker sinds het begin van 2021 zeer intensief test op de aanwezigheid van het coronavirus. De zicht op de verspreiding van het virus is bijzonder groot!

22 mei 2022 – aanscherpingen en aanvullingen in tekst en beeld

Sinds het 4e kwartaal 2021 heeft Nederland met Oostenrijk de hoogste oversterfte van de EU14. Maar Nederland heeft een (veel) gezondere bevolking, de Population Health is aanzienlijk beter. Dit maakt de uitkomst voor ons land nog schrijnender.

Het Nederlandse zorgstelsel kan de zorgvraag niet meer aan. Er is een zorginfarct sinds het 4e kwartaal van 2021. Het historisch hoge ziekteverzuim is de meest in het oog springende verklaring. De torenhoogte oversterfte vanuit internationaal perspectief is het gevolg.

Met het ‘zorgstelsel’ doel ik op de gehele organisatie van de gezondheidszorg, waarin de staat verantwoordelijk is voor de opzet en inrichting. Binnen het zorgstelsel is er vraag (de zorgvraag, ‘zorgbehoefte’) en er is aanbod (capaciteit, hulpmiddelen, medicijnen). Tijdens de pandemie ontstaat er extra zorgvraag door het hoge aantal besmettingen en er wordt extra aanbod gecreeerd, zoals extra ‘bedden’ en vaccinaties. Dit is in het schema afgebeeld.

In mijn publicaties (categorie: oversterfte, excess mortality) ga ik in op het Zorgstelsel/Rijksoverheid, de aanbodkant, het dynamische aanbod en de dynamische vraag en de samenhang daartussen. Zie Antwoorden onderzoek oversterfte zijn deels al bekend. Maar aan de vraagkant, de ‘normale gezondheidstoestand van de bevolking’ zoals die was voordat de pandemie uitbrak, heb ik nog geen aandacht besteed. Ik noem het de Population Health.

Population Health

Om de Population Health van een land in kaart te brengen maak ik gebruik van beschikbare data. Het ligt voor de hand om rekening te houden met de bevolkingsopbouw (de vergrijzing) door te kijken naar het aantal 65+ers en het aantal 80+ers (Population Age) en om te kijken naar de kwetsbaarheid van de bevolking (Risk Factors), met vier indicatoren: het aantal rokers boven 15 jr., de alcohol consumptie, de mate van overgewicht boven 15 jr. en de luchtvervuiling. De OESO houdt deze vier Risk Factors bij in de publicatiereeks Health at a Glance.

Dit geeft het volgende overzicht van de Population Health van de EU14-landen:

Beoordeling Population Health

Hoe lager de totaalscore, hoe beter de PH. Het land met veruit de laagste totaalscore, het land dat veruit de beste PH heeft, is Noorwegen (RANK SUM 9,5!). Zweden komt met 25,5 op de 2e plaats. Nederland staat op de 4e plaats (33,5 punten), net iets meer dan Zwitserland (3e, 32,5 punten). Nederland heeft dus een bovengemiddeld gezonde bevolking, want een relatief lage score. De landen met de slechtste PH zijn Duitsland (14e, 69 punten is hoogste score) en Frankrijk (13e, 60,5 punten). Oostenrijk staat 11e (57 punten).

Het ligt voor de hand om de volgende indeling te maken.

Sinds het 4e kwartaal 2021 heeft Nederland de hoogste oversterfte van de EU14, met Oostenrijk. Maar Nederland heeft een (veel) gezondere bevolking, de Population Health is aanzienlijk beter. Dit maakt de uitkomst voor ons land nog schrijnender. De extreme personele problematiek (ziekteverzuim, verloop) laat diepe sporen na.

Bronnen

https://www.statista.com/statistics/1105835/share-of-elderly-population-in-europe-by-country/

https://www.oecd.org/health/health-at-a-glance/

#oversterfte – publicatiereeks
Ziekteverzuim Zorg All Time High Nederlandse economie
Antwoorden onderzoek oversterfte zijn deels al bekend: uitgehold zorgstelsel!
Existentieel vraagstuk gezondheidszorg (+corona)