De Z-score is een gestandaardiseerd sterftecijfer en daarmee een maatstaf van de oversterfte. Euromomo corrigeert voor seizoensinvloeden, dus de baseline is vlak: de stippellijn op ‘0’ (X-as). De bandbreedte van de standaard afwijking is grijs gearceerd met een gelijke dikte aan beide zijden van de baseline (X=0). De bovenkant van de bandbreedte ligt op (X=2). Tot hier is volgens de definitie van Euromomo geen sprake van excess mortality. Euromomo spreekt van een substantial increase bij een verdubbeling van bandbreedte aan de bovenkant. Dit komt overeen met een Z-score van 4, de rode stippellijn.
De gemiddelde Z-scores van de West-Europese landen t/m week 36 in het format van de EXCESS MORTALITY RANKINGs.
De drie Zuid-Europese landen noteren de hoogste gemiddelde Z-score. Spanje heeft de hoogste Z-score (2,09), Italie en Portugal hebben vrijwel dezelfde score (1,25), gevolgd door Nederland met 0,79. Met twee rode lijnen op X=-1,0 en X=1,0 ontstaat een scherper beeld van de verhoudingen tussen de afzonderlijke landen. Alleen Spanje kent volgens Euromomo dit jaar excess mortality, de gemiddelde Z-score ligt immers boven de 2.0. Omgekeerd is de negatieve Z-score van Ierland evenzeer opmerkelijk. Zie de identieke grafiek onder.
11 september 2024 – Er is een ranglijst op basis van het EXCESS MORTALITY RANKING–format gemaakt van de Z-scores van de E14 landen* gemaakt van 2024. Hoe hoger de Z-score, hoe hoger de oversterfte. Wat opvalt is dat de drie Zuid-Europese landen (vooral door een sterftepiek aan het begin van 2024) de ranking aanvoeren. Nederland komt erna op een 4e plaats, Belgie is 5e. Het verschil tussen beide landen is ook nu in ons nadeel, maar het verschil is veel kleiner dan bij de ‘reguliere’ EXCESS MORTALITY RANKINGs op basis van het oversterftepercentage.
Toelichting – De tijdreeks is van week 1 (’24) t/m week 32 (’24). De nieuwere weken 33 t/m 35 hebben een grote onzekerheid en zijn weggelaten. Van de E14-landen komt Ierland in plaats van het Verenigd Koninkrijk (UK), omdat Euromomo vier afzonderlijke entiteiten van het VK hanteert (England/Wales/Scotland/Northern Ireland).
EXCESS MORTALITY RANKING 2024 – de gemiddelde oversterfte in 2024
16e update, 30 mei 2025 – Kleine pluscorrecties bij een aantal landen. Nederland: 14,4% oversterfte.
De excess mortality (oversterfte) is per land berekend door het optellen (+%) en aftrekken (-%) van de weekpercentages van de sterfte vanaf de 1e week van het jaar tot de meest recente week van het jaar, gedeeld door het aantal weken. De cijfers van ourworldindata zijn de brondata. De uitkomst is het oversterfte-, dan wel ondersterfte percentage. De tabel Excess Mortality Ranking E14 is een exacte weergave van ourworldindata (zie grafiek hieronder) in de vorm van een staafdiagram.
15e update, 29 april 2025 – Nederland heeft de hoogste oversterfte in 2024: 14,38%.
Steun dit onafhankelijk onderzoek - stort uw gewaardeerde bijdrage op bankrekening NL93 INGB 0104514876 t.n.v. van Loef Research & Consult Veel dank!
13e en 14e update – 26 februari; 13-25 maart 2025
Bij de 14e update zien we een grote pluscorrectie bij Zwitserland en een kleine mincorrectie bij Spanje. Compleet jaar 2024 van 12 landen, met uitzondering van Nederland (49 weken) en Zweden (47 weken).
Bij de 13e update alleen kleine mincorrecties bij Oostenrijk en Denemarken. Verder ongewijzigd. Geen nieuwe cijfers Nederland. Nederland blijft in 2024 met 14,47% oversterfte tov. de referentieperiode 2015-2019 (baseline) veruit koploper – in negatieve zin. De groep ‘volgers’ (Noorwegen, Portugal, Finland, Duitsland) scoort tussen 8,23% en 7,54%, dat is bijna de helft van Nederland. België heeft 2,38% oversterfte. De oversterfte is verdwenen in Zweden en Italië.
12e update – 22 januari 2025
Eindelijk ook de cijfers van Zweden. Vijf landen geven cijfers t/m week 52. Over Nederland is alles al gezegd, de score verslechtert nog enigszins: Het beeld is dramatisch… Zweden zet direct een formidabele 0,09% neer, de oversterfte als gevolg van de corona pandemie is daar het afgelopen jaar geheel verdwenen. Alleen Italië en België komen in de buurt van Zweden. Het cijfer van onze zuiderburen is een indrukwekkend lage 1,9% oversterfte.
De brongrafiek hier (boven alle 14 landen, onder uitgelicht Nederland):
11e update 17 december 2024
Nederland heeft een oversterfte van 14,5% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversterftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Noorwegen bedraagt ruim zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 942% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).
10e update 12 november 2024
Nederland heeft een oversterfte van 14% ten opzichte van de baselinejaren, dit is veruit het hoogste oversteftecijfer van heel West-Europa (E14). Het verschil tussen Nederland en runner up Portugal bedraagt vrijwel zes volle procentpunten in ons nadeel. Nederlands’ oversterfte percentage is 917% hoger dan het Belgische cijfer (!!). NB Geen data van Zweden; tussen haakjes het aantal weken (de noemer van het gemiddelde).
9e update 3 oktober 2024
Het verschil tussen Nederland en de rest van West-Europa blijft opmerkelijk groot ten nadele van ons land. Nederland heeft een oversterfte van 13,6%, dat is 6 volle procentpunten meer dan Portugal (7,63%). Nederland is het best vergelijkbaar met Belgie. Onze zuiderburen noteren een minimale oversterfte van 0,5%.
Grafieken OurWorldinData (bron)
van boven naar beneden: alle landen, m.u.v. Zweden, waarvan geen cijfers bekend zijn (1e grafiek); Nederland versus Belgie (2e grafiek); NL versus Duitsland (3e grafiek); NL versus Verenigd Koninkrijk (4e grafiek)
update 15 september 2024
Geen nieuwe cijfers van NL. Het verschil tussen NL en de runner up Portugal (een na hoogste oversterfte) is ca. 5,4 volle procentpunten (174%). Opnieuw correctie van de cijfers van Oostenrijk, is een gemaakte vergissing rechtgezet?
update 6 augustus 2024
Nieuwe cijfers van NL tot en met week 23. De enige opvallende verandering is de correctie van de Oostenrijkse cijfers, het land noteert nu een stevige ondersterfte van bijna -4%. Het verschil tussen NL en de rest blijft enorm, ten nadele van ons land.
update 9 juli 2024
Geen nieuwe cijferes van Nederland. Het verschil met alle andere landen blijft enorm. Ten nadele van ons land. Tussen haakjes het aantal weken waarvan de cijfers bekend zijn. NB Zweden ontbreekt nog steeds!
update 11 juni 2024
Citaat vorige update“Nederland heeft veruit de hoogste oversterfte in 2024, afgezet tegen de baseline 2015-2019. Het verschil met Finland is bijna 8 volle procentpunten”
Nu, 11 juni 2024, is het verschil tussen ons land en de rest nog groter geworden (!). Het verschil met het UK – dat nu de op een na hoogste oversterfte heeft – is ruim 8,5 volle procentpunten. Met andere woorden: Nederland heeft meer dan driemaal meer oversterfte in 2024 dan het UK (319%). Belgie heeft een ondersterfte van bijna -2%.
2.854 views website; Linkedin 10.424 views – meest gelezen in 2023 (gepubliceerd op 22/5/’23, updates bovenaan, scroll naar beneden voor de publicatie)
Likes van o.a.: Richard Janssen, emeritus hoogleraar in Governance&Management HCO’s Erasmus universiteit ESHPM; Diana Delnoij, hoogleraar sturing op kwaliteit en doelmatigheid van zorg, tevens scientific officer Zorginstituut Nederland; 5 huisartsen; Hedwig Vos, hoogleraar huisartsenzorg; verschillende medisch specialisten; verschillende verpleegkundigen; meerdere medisch data analisten; en anderen, waaronder veel patienten (met longcovid).
16 januari 2024 – update cijfers Eurostat t/m november 2023. Het verschil tussen Nederland en de EU is nog groter geworden. Gerekend vanaf jan. ’22, de tweede helft van de ;pandemische periode, is het maandelijkse oversterfte percentage van Nederland 4,6% hoger dan het EU percentage.
Alle maandpercentages opgeteld: Nederland scoort 277,4% oversterfte (over 23 maanden), EU scoort 171,4% oversterfte. Het verschil is 106%/23 maanden=4,6%/maand.
Eerdere updates na publicatiedatum
15 december 2023 – update cijfers Eurostat. Het verschil tussen Nederland en de EU neemt verder toe. Tot en met oktober is het verschil in oversterfte in de 2e helft van de pandemische periode (vanaf jan 2022 – heden) 4,33% per maand (95,3%/22 maanden). De divergerende lijnen geven in één oogopslag weer hoe dramatisch de oversterfte in ons land zich blijft ontwikkelen in vergelijking met de EU.
update 16 november 2023 – Eurostat. Het verschil in oversterfte neemt nog verder toe ten nadele van Nederland. In september was de oversterfte in NL 12,7%, in de EU ‘slechts’ 3,2%. Het absolute verschil in het 2e tijdvak vanaf jan. 2022 t/m heden is 85% ten nadele van Nederland. Dit is, omgerekend, 4% meer oversterfte in NL dan in de EU in elke maand vanaf januari 2022.
In geel de nieuwe cijfers vanaf jan. 2022 t/m sept. 2023 van de EU en NL.
Niemand uit de media, uit de overheid, uit de wetenschap die hier gewoon openlijk aandacht voor vraagt.
Steunbetuigingen voor deze waarheidsvinding komen uit een kleine twitterbubbel.
Ik ga geen ingezonden stukken schrijven. 'k Ben klaar met de huichelachtigheid. https://t.co/u4ZF5JvSdp
17 oktober 2023 – update Eurostat. Het verschil in oversterfte neemt verder toe ten nadele van Nederland. In augustus was de oversterfte in NL 9.4%, in de EU ‘slechts’ 3,1%.
Eurostat cijfers t/m augustus
21 september – updates Excess Mortality Ranking E14 en Eurostat. De grafieken spreken voor zich. De analyse wordt telkenmale bevestigd door de nieuwste cijfers. Dit is geen seeking evidence.
17 augustus 2023 – update cijfers tot en met de maand juni 2023 Eurostat.
Dramatische verslechtering van het oversterftebeeld van Nederland in vergelijking met het gemiddelde van alle EU-landen. Alhoewel de absolute cijfers van andere bronnen lager zijn – hetgeen voor alle landen geldt – illustreert dit nogmaals de uitzonderlijk hoge en aanhoudende oversterfte in Nederland.
2 augustus 2023 – De grafiek oversterfte NL vanaf januari 2022 tot meest recente cijferdatum 9/7/’23 geeft een eerste indicatie (ourworldindata) . Na bijna anderhalf jaar zouden we voor het eerst een zekere mate van ondersterfte zien in de orde van -5%. Het laatste cijfer van 9/7 dat de grootste ondersterfte laat zien sinds begin 2022, is hoogst onzeker.
Vergelijking van de grafieken van ourworldindata en eurostat. Tussen de zwarte blokken zijn identieke perioden. Duidelijk te zien is dat de cijfers van eurostat hoger liggen.
15 juli 2023 – update cijfers van de maand mei 2023 Eurostat.
De oversterfte was in de maand mei in NL 7,5%, in de EU 2,9%. Het absolute verschil in oversterfte tussen NL en de EU neemt toe. De gemiddelde oversterfte in 2023 in NL is 9,5% (47,6 : 5), in de EU 1,9% (9,6 : 5). Het verschil is een factor 5.
16 juni 2023 – update cijfers van de maand april 2023 Eurostat.
Het verschil tussen NL en de EU over het tijdvak 2022 t/m heden wordt groter: de relatieve oversterfte in NL stijgt t.o.v. de EU. (het verschil was 45,2%, het is nu 50,6% nadelig voor NL). De gemiddelde oversterfte NL is volgens Eurostat dit jaar 7 x hoger dan in de EU (39,6 : 5,5).
1 juni – wijziging in tekst: ‘EU14 ipv. EU15‘ (EU15 is incl. Ierland)
31 mei 2023 – Waar blijven de reacties? Op LinkedIn bij vier academische ziekenhuizen 167 views (het Diakonessenhuis: 57). Openlijk ‘Likes’ van zes huisartsen, een hoogleraar huisartsenzorg, verschillende medisch specialisten, medisch data analisten en anderen. Hoe is het mogelijk dat zo’n groep gekwalificeerde personen zich uitspreekt, dat er zoveel aandacht voor de oversterfte is binnen de organisaties van de topmedische zorg, maar dat de media blijven zwijgen?
26 mei – update grafieken
Ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen
22 mei 2023 – Nederland wacht op de nieuwe cijfers van het aantal overledenen tot en meet week 18 van statline (CBS), een eerste prognose. Pas na circa een half jaar worden sterftecijfers definitief, zolang er nog (plus)mutaties zijn worden de cijfers met een asterisk* geduid. Maar wat de nieuwe cijfers ook zijn, de feiten liegen er al lang niet meer om.
De laatste ondersterfte van enige betekenis was in week 9 van 2022, langer dan een jaar geleden. Pas nu, 60 weken verder, rapporteert CBS voor het eerst een week met een ondersterfte (‘mindersterfte’) van nog geen -5%, nl. week 17 van 2023. Volgens de definitie van het CBS is dat nog geen ondersterfte.
Ruim 1 jaar geen ondersterfte, louter meersterfte/oversterfte… Deze vaststelling krijgt pas werkelijk betekenis als we internationaal vergelijken. Immers, alle landen zijn getroffen door de pandemie en alle landen hebben meervoudige vaccinaties gedaan.
Wie zich verdiept in de verschillende beschikbare bronnen van de oversterfte van landen, gevolg van de corona pandemie, kan maar een conclusie trekken: de oversterfte in Nederland is ongekend hoog in vergelijking met andere landen, de landen om ons heen en iets ruimer genomen, de landen die voorheen West-Europa vormden (EU14).
Dit is, samengevat, het beeld. Vergeleken met de buurlanden heeft alleen het Verenigd Koninkrijk (inmiddels geen EU-lid meer) een hogere cumulatieve oversterfte. In vergelijking met West Europa, dus inclusief de Scandinavische landen, de Alpenlanden en Zuid-Europa, hebben naast het VK alleen Italie, Spanje en Oostenrijk een grotere cumulatieve oversterfte. Dit jaar, 2023, is de oversterfte in Nederland nog steeds veel groter dan in onze buurlanden, uitgezonderd het VK.
12 Landen van de Europese Unie hebben een lager percentage oversterfte (% annual deaths) dan Nederland en dan tellen Noorwegen en Zwitserland nog niet mee.
De EU gemiddeld (28 landen) en Nederland zijn onderling met wisselende pieken en dalen in balans tot het 2e kwartaal van 2022. Daarna presteert Nederland aanzienlijk slechter dan de EU. Zie de cijfers:
Alle percentages over/ondersterfte zijn opgeteld en weergegeven in 2 tijdvakken 2020+2021 en 2022+2023/heden. Vanaf 2022 heeft Nederland opgeteld 45,2% meer oversterfte (het verschil tussen 179,5 en 134,3). Omgerekend is dit +3% oversterfte meer per maand.
Meest gelezen onderzoeksartikel in 2023: 'Ongekende oversterfte NL onomstotelijk bewezen'
Hoe is het mogelijk dat zo’n groep gekwalificeerde personen zich uitspreekt, maar dat de media blijven zwijgen? Waar blijven de reacties vanuit de kenniscentra? >https://t.co/2C20OA1B9opic.twitter.com/0D31X9yLdE
Het is bevreemdend dat de media de analyses van de oversterfte NL in internationaal opzicht niet brengen. Onderzoeken vanuit @ZonMw gaan naar alle waarschijnlijkheid geen antwoorden geven. Want NL is medisch gezien geen corona-eiland. https://t.co/wOKpWztdFV
'Nederland wacht op nieuwe cijfers van het aantal overledenen t/m week 18 van statline (…) Wie zich verdiept in de oversterfte van landen kan maar één conclusie trekken…' Lees verder >https://t.co/2C20OA1B9o#oversterftepic.twitter.com/HrIgYE5eTd
Ik vind het ongehoord. We moeten ons kapot schamen! Hoogste oversterfte% na 🇬🇧 in 2023 (!) @gijsvanloef obv. data @OurWorldInData; Hogere oversterfte dan EU gemiddeld (!) sinds 2020 @Eurostat; Op 4 na hoogste oversterfte% annual deaths EU14 🇮🇹🇪🇸🇬🇧🇦🇹sinds 2020 @github@ZonMW?! pic.twitter.com/B6JxJXVaZS
Mijn belangrijkste reacties op commentaren op LinkedIn
answering Chi Lueng Chiu – ‘Thanks, Chi. The quality of care is, obviously, the HUGE UNKNOWN. I would say the quality of care in the Netherlands in terms of knowledge and skills of healthcare professionals and suppliers is excellent. But the quality of care in terms of capacity (i.e. hospital beds, IC-units, nursing homes etc.) is not, it’s not sufficient, due to fixed macro budgets (that’s necessary!) in a market healthcare system which is driving up costs of all kinds of supplies and resources, rather than creating benefits, because of a lot of reasons, with common ground ‘healthcare is profitable’. Also, the very idea of competition in healthcare is detrimental to smooth operations. Furthermore, still talking about the quality of PUBLIC HEALTHCARE, a strong prevention policy is lacking and public education is confusing and inconsistent.‘
beantwoording Michiel Gielen – ‘Onnauwkeurig antwoord. De hamvraag is wat Nederland anders maakt dan de landen om ons heen. Corona, hittegolf en griep spelen elders ook. Je komt inderdaad uit bij ‘uitgestelde zorg’ en dan moet je inzoomen op de manier waarop wij ons zorgstelsel anders hebben georganiseerd dan de landen om ons heen. En dan stuit je op ‘marktwerking’, zich manifesterend op verschillende manieren: gebrekkige samenwerking, uitholling van de publieke gezondheidszorg, cherry picking alom, inkoop van minimumcapaciteiten door zorgverzekeraars (overcapaciteit is louter een kostenpost indien de publieke/collectieve waarde van zorgvoorzieningen ontkent wordt) en bureaucratisering met vele ongewenste gevolgen zoals verhindering van gestroomlijnde zorgverlening…’
Mijn Hypothese ‘De oversterfte is de belangrijkste indicator van de kwaliteit van een zorgstelsel bij een pandemie’
7 februari 2023 – Nabrander. Ik veronderstel dat het CBS een inschatting heeft gemaakt van het aantal extra sterfgevallen (plusmutaties) die nog zullen worden geregistreerd met als definitieve uitkomst voor 2022 het getal van 14.445. Deze plusmutaties zien we niet meer terug in de wekelijkse actualisaties in het heden. Dit impliceert dat het aantal doden in de laatste weken van 2022 hoger is dan gerapporteerd op de website van het CBS. Een logische verklaring?
27 januari 2023 – Aangezien een antwoord uitblijft maak ik nu de voorlopige balans op (pas over circa een half jaar zullen de definitieve cijfers bekend zijn). Op basis van het op 25 jan. jl. door CBS genoemde aantal van 14.445 doden (oversterfte 2022) is dit de definitieve tabel o.b.v. de CBS-data. In de periode van 1 en 2 jan. 2022 moet de oversterfte dan 490 doden zijn geweest, dit komt overeen met een percentage 95%. Uiteraard klopt dit niet. Maar ik laat het erbij. Deze blog wordt afgesloten, tenzij Ruben van Gaalen of een andere woordvoerder van het CBS een verklaring geeft.
Beste Ruben, hoe verklaar je het verschil tussen 14.028 doden (zie excel obv. weekcijfers met schattingen van de gebroken weken (1+2 jan.; 6 dagen in week52) en 14.455 doden? Wat zijn de juiste getallen van de gebroken weken? Graag antwoord. Met vriendelijke groet, Gijs van Loef pic.twitter.com/iIXQMADwKe
Beste volgers , de berichtgeving over de #oversterfte in 2022 door @statistiekcbs roept meerdere vraagtekens op. Ik ben met stomheid geslagen door het gebrek aan transparantie in de berichtgeving. Een verschil van bijna 1.100 doden tussen wat @statistiekcbs zegt en @volkskrant?
gepubliceerd op 13 januari om 08:10 uur in de ochtend. Veel gelezen twitterbericht verscheen om 09:35 AM. Eind van de middag verschijnt er een bericht op RTL Nieuws, zie onderaan. Toeval?
Onder elkaar: 3 varianten week52; excel hoge variant 2022
De cijfers van 2020 en 2021 komen van Ourworldindata. Jaartotalen CBS (afgerond, niet exact). De cijfers van 2022 zijn gebaseerd op CBS en Statline (jaartotaal: 169.870) en worden wekelijks bijgehouden in excel en gepubliceerd op mijn website, sinds het begin van de ononderbroken periode van oversterfte medio maart 2022. Procesmatig bestaat er een duidelijk patroon, waarbij wekelijkse sterftecijfers achteraf opgehoogd worden en dit gedurende enkele maanden. Dit is logisch. Alleen de laatste week52 (6 dagen) kent nog een grote onzekerheidsmarge. Uitgegaan is van het jaartotaal op https://lnkd.in/eBsDy7X4 .
Statline geeft 3566 doden week52, bij het hoge jaartotaal 169.870?! Dit geeft een volgende bandbreedte o.b.v. de verschillende ramingen van week52 2022: raming laag, raming midden, raming hoog. De CBS grafiek is de middelste variant.
NB Als je de ‘gebroken’ weken 1 en 52 meeneemt o.b.v. aannames (bijv. week 1 schatting oversterfte 75 met 1004 doden en 929 verwacht aantal) en het Statline jaartotaal, kom ik uit op de jaartotalen 13.882 oversterfte en 8,92%.
Wat is er gebeurd met de nederlandse oversterfte cijfers van 2022 in de internationale bronnen?
Uitgangspunt zijn de cijfers van het CBS. Zoals al eerder werd opgemerkt, is er iets vreemds aan de hand met de cijfers van Nederland vanaf 2022 in de wereldwijd toonaangevend bronnen The Economist en Ourworldindata (zie grafiek gepubliceerd op 6 nov.). In eerste instantie betreft het een analyse van Ourworldindata, de excess mortality percentages. Een verzoek aan Ourworldindata om opheldering brengt ons niet verder (zie email). Er is contact gezocht met de World Mortality Dataset.
Een nadere analyse van de cijfers van The Economist brengt het volgende aan het licht.
Uitkomst vergelijking The Economist met CBS op vier tijdvlakken 2020-2022
Vergeleken zijn de cijfers van vier perioden van 5 aaneengesloten weken. De vier perioden zijn: A) start pandemie (weken 11 t/m 15 2020); B) een jaar later (weken 10 t/m 14 2021); C) de laatste maand 2021: internationale oversterftepiek NL (weken 48 t/m 52 2021); D) het begin 2022, direct aansluitend op C) (weken 1 t/m 5 2022).
Resultaat
A) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 3% (6020 om 5845 doden), aantal doden exact hetzelfde, aantal verwachte doden verschil van 1%;
B) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: -100 doden (klein getal), aantal doden exact hetzelfde;
C) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS: 4% (4782 om 4595 doden), aantal doden verschil : 0,5%, aantal verwachte doden verschil van 2%;
D) verschil in oversterfte tussen The Economist en CBS 90% (-1308 ondersterfte versus -688 ondersterfte), aantal doden verschil van 4,5%.
Tot en met het eind van 2021 lopen de cijfers van The Economist in pas met het CBS. Vanaf 2022 zijn de wekelijkse verschillen tussen The Economist en het CBS opeens systematisch heel groot, statistisch onmogelijk?! Doortellend t/m 2 oktober 2022 (week 39) komt The Economist op een absolute oversterfte van 3.355 doden in 2022, terwijl het CBS op 7.338 komt, meer dan 2 x zoveel (219%)?! (zie tabel, rechts)
NB: De verschillen tussen het CBS en Ourworldindata zijn in 2022 nog veel groter! Gevisualiseerd, is dit wat er gebeurd is met de weergave van de nederlandse cijfers (CBS):
(o.b.v. een visuele vergelijking van de grafieken; boven: screenshot 22/7/’22, onder: screenshot 8/11/’22)
update 6 november – vier versies NL-data in een grafiek
Bij analyse van de excess mortality data van The Economist zien we dat de cijfers (per week, per land) systematisch hoger zijn dan bij ourworldindata. O.b.v. een aantal landen kom ik tot een verschil van factor 1,15 tot 1,38 hoger bij The Economist. Maar bij Nederland is het beeld compleet afwijkend.
Hier de vier versies van Nederland: 2 versies ourworldindata (data 28/10, data 21/10), de CBS-versie en de The Economist-versie. NB De CBS-versie (paarse lijn) ligt het hoogste, daaronder de oude versie van ourworldindata die de CBS-grafiek regelmatig raakt. Daaronder (okergele lijn) de The Economist versie en onderaan de nieuwe ourworldindata-versie (grijze lijn). NB Bij de andere landen (EU14) is er vrijwel geen waarneembaar verschil tussen de verschillende ourworldindata-versies en dat is logisch (28/10 versus 21/10).
update 4 november – Grafiek NL-data op ourworldindata oude versie (1) en nieuwe versie (2).
Wetende, dat er altijd correcties van sterftecijfers achteraf zijn bij elk land (met de UK als toonbeeld van voorspelbaarheid, systematisch minimale correcties met terugwerkende kracht en Italie als notoire ‘achterloper’ van recente data), correcties die varieren en kleiner worden naarmate het langer geleden is, is het vaste patroon van de plotsklapse wijziging van de Nederlandse data die helemaal terug gaat naar week 1/22 hoogst opmerkelijk. Het klopt niet. Het kan gewoon niet. Ergens in dit dataproces is gerommeld. (met de brongegevens van het CBS)
Grafiek NL-data op ourworldindata. Bovenste lijn: oude versie (1) en nieuwe versie daaronder (2). NB Het verschil is een factor 3,5 in procentpunten. Y-as: % over/ondersterfte. X-as: de weken in 2022. De oude versie ligt op het nivo van het CBS.
update 3 november – antwoord van dhr. Ruben van Gaalen, waarvoor dank.
De vraag blijft: Hoe is het mogelijk dat op ourworldindata de nederlandse oversterfte opeens met een factor 3,5 is gedaald?! Ook op The Economist zijn de nederlandse sterftecijfers veel lager dan die van het CBS, maar weer niet zo laag als bij ourworldindata.
The Economist – Met enig nattevingerwerk kom ik uit op 41% lager. En waarom zijn alle weekcijfers (zowel het aantal doden, als het verwacht aantal doden) anders dan bij het CBS?
Wat is er hier toch aan de hand, wie kan deze enorme verschillen verklaren?
Hartelijk dank, beste Ruben. Mijn vraag betreft niet het CBS, integendeel, daar baseer ik mij nu juist op zoals u weet. Mijn vraag is: Heeft u een idee waar deze opmerkelijke 🇳🇱data opeens vandaan komen?
In de laatste internationale statistieken van de excess mortality zien we een hoogst opmerkelijke wijziging van de Nederlandse cijfers (ourworldindata.org; economist e.d.). Het zou erop neerkomen dat de oversterfte op jaarbasis in een klap met een factor 3,5 kleiner wordt. Dat is natuurlijk niet waar. Maar hoe komt dit?
De nederlandse cijfers zijn opeens vanaf week 1 2022 zeer sterk verlaagd. Tot en met de laatste meting (week 39, de laatste week die vergeleken kan worden) zijn de oversterfte percentages van Nederland 3,5 keer kleiner geworden, rekenkundig een verlaging van 100% (oude totaal=100%) naar 28,93% (nieuwe totaal). Bij alle landen zijn de verschillen tussen beide lijsten, verschillen die het gevolg zijn van normale mutaties achteraf die bij alle landen voorkomen, kleiner dan 5% (4 landen rond de 4% a 5%: Duitsland, Spanje, Italie, Zwitserland), bij 9 van de 14 landen is het verschil kleiner dan circa 1,5%, waarvan bij 7 landen de verschillen volstrekt minimaal zijn.
Meestal zijn dit zgn. ‘plusmutaties’, omdat niet alle sterfgevallen direct worden geregistreerd/aangemeld. Zie bij ons de verschillen tussen de GGD’en, het RIVM en het CBS, waar anderen uitgebreid aandacht aan besteden.
Op de EXCESS MORTALITY RANKING 2022 EU14 zou Nederland plotsklaps het land zijn met de laagste oversterfte in 2022 (!!). NB Fictief voorbeeld.
NB Deze blog volgt een tijdlijn tot 9/9/’22. Het oorspronkelijke bericht d.d. 27/5/’22, waar alles mee begint, staat onderaan:
Berichtgeving CBS oversterfte niet objectief
update 9 september 2022
Het kan verkeerd geinterpreteerd worden, maar: waarom kwam @statistiekcbs niet al eerder met het bericht van de enorme oversterfte in augustus? Dat wisten we al een week eerder! https://t.co/aTdiCoUOL5
Nadat ik CBS op twitter gewezen heb op onjuiste, want te positief gekleurde berichtgeving in haar HEADLINES over de oversterfte, heeft CBS haar berichtgeving aangepast. Het coronadashboard.rijksoverheid.nl neemt de informatie van het CBS over (zowel data als tekst/berichtgeving: koppelingen), dus deze onjuiste informatie van het CBS stond ook op het coronadashboard. Gisteren zijn de fouten op het coronadashboard (incl. koppelingen) gecorrigeerd.
NB update 9 juni> Het ministerie VWS heeft in de loop van de 8e juni in een tweet aan mij gemeld dat de fouten zijn hersteld. Het CBS ontkent overigens dat de fouten zijn rechtgezet door deze interventie.
Het is m.i. van belang dat deze gang van zaken openbaar is en blijft. De hele conversatie blijft op twitter staan. Zojuist heb ik een poll uitgezet op twitter>
@statistiekcbs Heeft berichtgeving over de oversterfte in mei '22 achteraf aangepast – op mijn verzoek. Het https://t.co/SY7Bakj5LB neemt de berichtgeving van het CBS over (koppeling). 🇳🇱 Is daardoor in de afgelopen weken niet correct geïnformeerd over de #oversterfte. Toeval?
Het CBS corrigeert haar HEADLINE over de oversterfte in de maand mei, nadat ik haar op foutieve berichtgeving heb gewezen.
Er zijn plusmutaties van de voorgaande weken waardoor de totale oversterfte in 2022 nu hoger uitkomt: 2086 doden.
Het CBS licht toe: “De sterftecijfers over mei gaan over vier weken, week 18 tot en met 21 (2 mei tot en met 29 mei 2022). In week 18 tot en met 20 lag het aantal overledenen boven de verwachte sterfte, en buiten het interval van gewoonlijke fluctuaties, zodat er sprake was van oversterfte. In april was er in alle weken oversterfte. Die maand overleden wekelijks gemiddeld bijna 400 mensen meer dan verwacht, in mei was dat gedaald naar ruim 150.”
27 mei 2022
Berichtgeving CBS oversterfte niet objectief
Is de berichtgeving in woord van het CBS over de oversterfte werkelijk objectief? Of is zelfs bij dit eerbiedwaardig instituut de communicatie een kwestie van framing, subtiele beinvloeding? Dit gaat niet over de data, maar over de headlines van de berichtgeving. Veel lezers zien alleen de headlines. Het is bekend hoe de menselijke hersenen werken.
De meest recente publicatie is deze:
Feitelijk is er sprake van oversterfte sinds half maart tot nu toe. Zie tabel, die gebaseerd is op de cijfers van het CBS. Het laatste cijfer(s) is van week 19, de week t/m zondag 15 mei (NB in ourworldindata.org is dit de 20e week). De oversterfe in 2022 is 1.850 doden tot nu toe.
Op twitter staat een gesprek met het CBS. Het antwoord is me inmiddels duidelijk. Ik probeer in contact te komen met de hoofddirectie.
U ontwijkt mijn punt, beste woordvoerder.
Feiten reportages CBS over 2022: -19 x 'overledenen per week'= neutraal -8x 'sterfte lager dan verwacht' oid = positief -2x 'oversterfte omhoog met positieve connotatie'= negatief&postief.
Gijs van Loef 