Is ‘marktwerking’ te moeilijk voor Politiek debat TK2021?

In de aanloop naar de tweede kamer verkiezingen TK2021 zien we dat drie van de vier overheidsprincipes onderwerp van politiek debat zijn. Pieter Omtzigt heeft de Individuele rechtvaardigheid met zijn boek ‘Een nieuw centraal contract’ geagendeerd (het 1e overheidsprincipe, zie schema).
Nieuw rechts hamert op het ‘politiek incorrecte thema’ van de Identiteit van Nederlander(ers)(PVV,FvD,JA21), de discussie over zwarte piet. (het 3e overheidsprincipe)
‘Progressief links’ benadrukt het belang van de verduurzaming en daarmee de internationale dimensie van samenwerking(D66,Groen Links; het 4e overheidsprincipe).
Maar inhoudelijk debat over die zaken die ons allen aangaan, de dingen die de fysieke veiligheid en zekerheid in ons alledaags bestaan moeten bieden, de collectieve infrastructuren waar de marktwerking op losgelaten is, krijgt maar moeizaam aandacht.
Is het 2e overheidsprincipe een te moeilijk onderwerp voor de politici?

Afbeelding: de 3 overheidsprincipes in het debat groen omkaderd. uit: ‘Kiezen tussen overheid en markt, een wake-up call voor onze volksvertegenwoordigers'(2013)

Links:
Pieter Omtzigt 10 punten lezing de Balie
de erfenis van onze neoliberale kabinetten 2021
Boek Kiezen tussen overheid en markt 2013

Rutte: “Het heeft geen zin je te laten testen als je geen klachten hebt”

6 februari 2021

Opmerkelijke uitspraak van onze premier:

AD video Rutte persconferentie 27 seconden

Vanavond, 7 maart 2021, kwam Arjan Lubach erop terug

Maakt het überhaupt uit wat hij zegt? Buiten de opsomming van coronamaatregelen op persconferenties dan?

de erfenis van onze neoliberale kabinetten

Avondklok is geen bètawetenschap (8% tot 13%?)!

17 maart 2021 – FTM Nattevingerwerk RIVM hielp Nederland aan omstreden avondklok

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Moeten we overgaan tot een avondklok of niet?
De meeste landen om ons heen – België en Frankrijk, in Duitsland ten dele, hebben een avondklok ingesteld. In UK is er geen.
De besmettingen zijn zeer sterk gedaald in België, terwijl in Frankrijk en Duitsland de groei van de 2e golf tot staan lijkt te zijn gebracht. In UK lijkt het B117 mutant over de top heen te zijn. We weten niet of de avondklok werkt. Wetenschappelijk kan het niet worden aangetoond.
Dat moet denk ik dan ongeveer als volgt gaan. In het ene land is er een avondklok, dit is de experimentele groep. In het buurland is er geen avondklok, de controlegroep. In het eerste land is de bevolking katholiek, in het tweede protestants. De regering van het eerste land heeft een groot draagvlak onder de bevolking, het tweede niet. De verhouding tussen de verschillende virusmutanten verschilt tussen beide landen. Het buurland heeft een historisch trauma overgehouden aan een eerdere lockdown, het experimentele land niet. Enzovoorts. Hoe zouden we nu het effect van een avondklok moeten kunnen aantonen? Kan het überhaupt?
Nee, het kan niet worden aangetoond.

Corona legt de opmars van het bètadenken bloot: Van alles zijn er data, dus alles kan worden berekend, correlaties worden in exacte getallen uitgedrukt. Het wordt gevisualiseerd in Tabellen, Grafieken, Exponentiële curves. Als je geen datakundige (of medicus) bent, doe je niet meer mee in de discussie. Je hebt er geen verstand van!

Ik denk dat een avondklok over het gedrag van mensen gaat. Dat laat zich niet becijferen. Het effect van een avondklok kan niet worden ‘bewezen’. Het gedrag van mensen kan wel worden beinvloedt door goede en consistente voorlichting vanuit de overheid, pardon: het demissionair kabinet.

Naschrift. Het demissionair kabinet is voornemens de avondklok in te voeren van 20:30 uur tot 4:30 uur en legt dit voor aan de Tweede Kamer morgen. Het OMT becijfert als effect van de avondklok een daling van de R0 met 8 tot 13%. Op basis van aannames over ‘compliance’ (maw. de mate waarin mensen zich vanuit zichzelf houden aan de avondklok), plus het netto effect van ‘verschuivingsgedrag'(dwz. bijeenkomsten die normaliter tijdens de avondklok worden gehouden, verschuiven naar ‘overdag’ hetgeen een negatief effect op de beoogde daling van de R0 heeft), plus het resultaat van ‘handhaving’ (wordt er gehandhaafd?, wat is de beeldvorming over de handhaving in de media en welk effect heeft dat op ons gedrag?), plus andere aannames komt er dan kennelijk een ‘minimum-maximum’ effect uit van 8% tot 13% daling van de R0. Het punt blijft staan: Slikken we het met z’n allen, nee, iets preciezer: in hoeverre slikken we het met z’n allen? Uiteindelijk gaat het om ons handelen, ons gedrag. We gaan het zien.

Ongekend onrecht? (2021) Geef burger betere overheid! (2007)

Het demissionaire kabinet heeft een ambitieus herstelprogramma aangekondigd in de kamerbrief ‘Ongekend onrecht’. Citaat: “Het is een zwarte bladzijde in de
geschiedenis van de Nederlandse overheid. Het vervult het kabinet met een diep gevoel van schaamte. De grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden.”

Hier de eerste pagina en de hoofdstukken.

1. Herstel van gedupeerde ouders verruimen en versnellen
2. Stoppen met Toeslagen in de huidige vorm
3. Leren van de praktijk: signalen serieus nemen
4. Versterken dienstverlening bij alle onderdelen van de overheid
5. Wet- en regelgeving en de menselijke maat
6. Discriminatie en het gebruik van nationaliteit
7. Informatievoorziening aan parlement en samenleving: openheid is de standaard
8. Informatiehuishouding: de basis op orde
9. Rol van de andere staatsmachten
10.Versterking van het ambtelijk vakmanschap
11.Vervolg: in gesprek over de ambities en maatregelen
12.Tot slot

Het doet me terugdenken aan dit oude pleidooi voor een betere overheid (deVolkskrant, 16 mei 2007). Gaat deze geschiedenis (de details verschillen) zich herhalen?!

De erfenis van onze neoliberale kabinetten (3)

update 28/1/2021

Opinie Prof. Herman van de Werfhorst in deVolkskrant 27/1 (analyse): “Wie coronarellen wil verklaren, moet oog hebben voor maatschappelijke ongelijkheid” Sociologische verklaringen voor coronarellen
Opinie Frank Kalshoven in deVolkskrant 22/1 (oplossing regie openbare ruimte): ‘Majeure herinrichting van de openbare ruimte’

 

 

 

Enkele links (verwijzing naar eerdere blogs, zonder externe bronnen – die vormen een waslijst ):
Chefsache?
Corona nekslag zorgmarktdenken
Failliet marktwerking in de gezondheidszorg
Marktwerking ondermijnt duurzame ontwikkeling
Marktwerking bij overheid puinhoop
Boek ‘Kiezen tussen overheid en markt, een wake-up-call voor onze volksvertegenwoordigers’ 2013
Boek ‘De kloof voorbij, een visie op de toekomst van Nederland’ 2008
Synthese De toekomst van Nederland 2005

Corona nekslag voor het zorgmarktdenken

Dit artikel is eerder gepubliceerd op 9 maart 2019 onder de titel ‘Waarom de marktwerking de kwaliteit van de medische zorg uitholt’

Het faillissement van twee ziekenhuizen heeft het debat over de marktwerking in de zorg op scherp gezet. Niemand weet waarom juist deze ziekenhuizen failliet moesten gaan en waarom op zo’n abrupte, onzorgvuldige manier.

De filosofie van marktwerking werkt niet omdat het inherent tegengesteld gedrag vraagt van de betrokkenen in de zorgverlening. Commerciële belangen en concurrentie moeten samengaan met vertrouwen en samenwerking. Wat de zorgeconomen ook beweren, deze tegenstelling – in menselijk gedrag en in het stelselontwerp – tart de logica. Het gaat namelijk in dit geval niet om een vorm van publiek-private samenwerking zoals we dat uit de praktijk en de leerboeken kennen.

De idee dat marktwerking in de zorg het ei van Columbus zou zijn, is overigens ergens wel te begrijpen. We leven in een land waarin iedereen gelijk is, iedereen vrij wil zijn van betutteling en zijn eigen keuzes maakt en zijn eigen wiel uitvindt. Leiderschap en centrale sturing, daar zijn we met zijn allen allergisch voor. Ik noem dit de culturele dimensie. De marktwerkingsgedachte past ogenschijnlijk goed bij een land waarin iedereen zijn eigen gang wil kunnen gaan, maar de schijn bedriegt. Iedereen is wettelijk verplicht te betalen voor zorg (alhoewel, we hebben de casus Jordy Zwarts), de verwachting dat daar het recht op zorg tegenover staat is dus logisch: Zorg is geen markt, maar een recht. Een patiënt is geen consument, maar een zorgbehoevende.

Het feit dat een stervend mens te horen krijgt dat hij moet verhuizen vanwege de sluiting van het ziekenhuis is mensonterend, maar dat is wat er nu gebeurd. Patiënten die naar huis worden gestuurd omdat ze de verkeerde zorgpolis hebben, het is schering en inslag. Er komen steeds meer ontzorgde streken in welvarend Nederland waar je maar beter niet kunt blijven wonen. Want er is geen opvolgende huisarts meer en het dichtstbijzijnde ziekenhuis/SEH ligt op minimaal een uur reisafstand. Ziehier het echec van de gereguleerde marktwerking.

Wat de overheid heeft gedaan om die tegengestelde krachten van concurrentie en samenwerking in toom te kunnen houden, is de bouw van een zeer verfijnd systeem van checks en balances, een hybride, complexe zorgmachinerie. Die nooit af is. Dit hybride en marktgedreven zorgstelsel legt de prikkels verkeerd en benadert de patiënt niet holistisch maar als een gefragmenteerd wezen waaraan gesleuteld (en verdiend) kan worden. Fragmentatie van lichaam en geest geeft verdienmodellen. Het stelsel is omzet-gedreven en niet zorgkwaliteit-gedreven. Toch moet zorgkwaliteit altijd worden geborgd (patiëntveiligheid is een absolute vereiste) en dit leidt onvermijdelijk tot steeds minutieuzere controles en toenemende ondoorzichtigheid (bureaucratie), het tegenovergestelde van transparantie. Het leidt tot torenhoge indirecte kosten, waardoor minder geld beschikbaar is voor de zorg. OntRegelDeZorg?

Ik kom tot de volgende argumenten tegen marktwerking in de medische gezondheidszorg (Aanvullingen zijn welkom).

A Het is ongewenst vanuit het patiëntperspectief, alleen bij de huisarts staat de patiënt (als holistisch wezen) centraal. Maar de patiënt die voor meervoudige behandeling doorverwezen wordt naar de 2e lijn komt in een krachtenveld waarin optimale samenwerking tussen zorgspecialismen vaak problematisch is. Een uitzondering geldt voor de electieve behandelingen, een profijtelijke business, waar de wachtlijsten in Nederland kort zijn. De patiënt staat zeker niet centraal bij veel toeleveranciers van medicijnen en medische hulpmiddelen, die vaak zuiver profitgedreven opereren en lak hebben aan het patiëntbelang (zeldzame ziektes hebben geen verdienmodel) en patiëntveiligheid. Marktwerking fragmenteert een patiënt in stukjes, voor elk stukje een businessmodel met betalende klanten.

B Concurrentie (en machts-)denken is ongewenst vanuit het perspectief van zorgverleners die juist moeten en willen samenwerken. Het maakt werken in de zorg onaantrekkelijk. Er is een toenemende schaarste aan gespecialiseerde zorgverleners op MBO en HBO-niveau. Het ziekteverzuim en personeelsverloop in de zorg is historisch hoog.

C Het werkt niet omdat er geen transparantie van prijzen en kwaliteit is, waardoor de burger geen beredeneerde keuze tussen zorgpolissen kan maken (wellicht m.u.v. de hoogte van het vrijwillig eigen risico). De consumentenbond spreekt van een polisjungle. Volgens de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving heeft het tripartite zorgverzekeringsmarktstelsel de zorgverlener en zorgvrager van elkaar vervreemdt.

D Het werkt niet in de zorgverzekeraarsmarkt, feitelijk een oligopolie van een paar zorginkoopconcerns die op basis van overheidsgaranties en met politiek-bestuurlijke dekking vrij spel hebben en met een polisjungle een schijnmarkt hebben gecreeerd. Er zijn vrijwel geen nieuwe toetreders (muv. IptiQ, een zwitsere zorgverzekeraar), de barrières zijn te hoog.

E Marktwerking leidt tot een tomeloze innovatiedrift met als keerzijde weer toenemende bureaucratie. Elke nieuwigheid vraagt om nieuwe regels omwille van de patiëntveiligheid en heeft een langdurig ‘toelatingsprogramma’ te doorlopen. Maar het gros van de innovaties mislukt, time to market duurt vaak te lang. Investeringen worden niet terugverdiend.

F Marktwerking stimuleert omzet en – vanuit het perspectief van de belasting- en premiebetaler – een onbeheersbare kostenontwikkeling. Het maakt de zorg onbetaalbaar voor de lagere en middeninkomensgroepen, maar ook voor chronisch zieken en (geestelijk) gehandicapten. In de eerste jaren van de Zorgverzekeringswet liepen de kosten dan ook volledig uit de hand, totdat Rutte-2 ingreep met de budgettering (hoofdlijnenakkoorden). De wal keerde in 2011 het schip.

G Het marktgedreven zorgstelsel is ondoelmatig. De marktwerking brengt een zeer complex beheerssysteem voort – een hele trits aan bestuurs- en beleidsorganen en toezichthouders – waarin zelfs insiders de weg kwijtraken. Deze bureaucratie is verre van transparant en kost heel veel geld, waardoor minder geld voor de zorg beschikbaar is.

H In een zorgverzekeraarsmarkt bestaat een blinde vlek voor centrale planning van landelijke zorgvoorzieningen en centrale randvoorwaarden (zoals ICT-standaarden). Zorgverzekeraars hebben deze regisserende rol als marktmeester, maar kunnen dit natuurlijk nooit waarmaken. Veel zorgvoorzieningen (organisatorische eenheden van samenwerkende zorgverleners) staan onder druk en verdwijnen (spoedeisende hulp, kleinere ziekenhuizen, specialistische ggz) en vooral ook in de periferie buiten de Randstad. Het plotselinge faillissement van de ziekenhuizen is een voorbeeld van dit marktfalen.

I Marktwerking holt de publieke sector van binnen uit. De markt zuigt de kennis weg die in de publieke sector met publieke financiële middelen is opgebouwd door universiteiten en kennisinstituten. Het is de keerzijde van de valorisatie gedachte. Essentiele kennis moet ‘publiek’ blijven. Zie de problematiek rondom de nieuwe geneesmiddelen.

J De Nederlandse bevolking wil dit marktgedreven zorgstelsel niet (meer). Het is dan ook niet verassend dat een meerderheid van de Nederlandse bevolking het zorgstelsel fundamenteel wil veranderen. Men wil meer publieke sturing en minder marktwerking. En men wil, het gaat per slot van rekening om eigen geld, van meet af aan betrokken zijn bij het herontwerp van de zorg.

Bevestiging vanuit onafhankelijke data-analyse van de OESO
De kwaliteit van de Nederlandse medische zorg gaat sinds de invoering van het systeem van gereguleerde marktwerking langzaam maar zeker achteruit in vergelijking met andere moderne Europese landen, zo blijkt uit een analyse van OECD-data. Deskundigen hebben dit bevestigd.

Onderzoeksartikel Nederlandse zorg valt van haar voetstuk
Oktober 2018 verscheen in Medisch Contact het onderzoeksartikel ‘Nederlandse zorg valt van haar voetstuk’
Het onderzoeksartikel en de nadere toelichting en onderbouwing vindt u op deze website.

“Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren”, reactie op artikel in deVolkskrant 29/12/’20

4/1/’21 – NOS De Jonge: vaccineren had eerder gekund, we waren niet wendbaar genoeg

reacties deskundigen
Arnold Bosman (epidemioloog, lid redteam, adviseur WHO): “Mooi stuk, Gijs! Jouw blauwe commentaar bevat kernachtig de vragen die bij veel deskundigen leven. En de samenleving heeft recht op de antwoorden, omdat die ons in 2021 en de verdere toekomst kunnen helpen dergelijke maatschappij-kritische problemen te voorkomen.”
John J. L. Jacobs (medisch wetenschapper, immunoloog): “Goed stuk. Falende beleid van Hugodejonge gefileerd door @GijsvanLoef
Amrish Baidjoe (veld-epidemioloog en micro-bioloog, lid redteam, London School of Hygiene and Tropical Medicine): “Het lijkt als of de crisis management problemen die huizen in een gebrek aan anticipatie, en daadkrachtige uitvoer van een brood nodige strategie van structurele aard is. Het is belangrijk dat er een crisis structuur gaat komen van kundige mensen op het gebied van crisis management en inhoud. Niet alleen verliezen we grip, we verliezen ook draagvlak en dat is kwalijk.” Dank voor de reflectie hier op, Gijs
Joost Zaat (oud-huisarts, columnist deVolkskrant): “Ik wist al in oktober dat pfizer bij -80 moet en in verpakkingen van circa 1000 zat (alleen dat je nog zelf moest verdunnen was volgens mij niet bekend). VWS, maar ook Rouvoet, had dat als ze Statnews hadden gevolgd kunnen weten. Eindeloos gepolder en denken dat Nederland beter is dan rest van de wereld, dat zit blijkbaar in de nederlandse bestuursgenen. Groet, Joost.”
Bert Zwart (prof. Probability, Operations Research. CWI, TU/e.): “Verhelderende kanttekeningen bij een recent Volkskrant artikel. VWS accepteert al vanaf maart de mogelijkheid op tienduizenden doden tot er een vaccin is, maar weet zelfs de vaccinatiestrategie te verprutsen. VWS gaat over lijken.”
Armand Girbes (prof. in Intensive Care Medicine and Clinical Pharmacologist VUmc): “Ik voel me er beroerd door. Zoveel incompetentie, zo weinig regie vanuit competentie. Terwijl NL in iha top georganiseerd is, er kampioenen logistiek in ’t bedrijfsleven zijn. Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren.”
Paul Jonas (assistent prof. Public Health and Primary Care LUMC): “Incompetentie van het begin tot het eind. Rutte en de partijen die de VVD ondersteunden zijn er in 3 kabinetten in geslaagd heel veel kostbare volksgezondheids-kennis en -kunde te laten weglekken bij “de overheid” en heel veel mensen in Nederland betalen nu onnodig het gelag, met hun baan en soms met hun leven. Ik hoop dat na de verkiezingen anderen dan de VVD en consorten de zorg grondig kunnen gaan herstructureren; de markt er definitief uitgooien en baseren op het voorkómen van ziekte, niet op geld.”

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Bron: Volkskrant Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren

Ik heb grote tekstdelen gekopieerd. Reactie cursief blauw


Michiel van der Geest

Begin oktober brengt Pfizer het ministerie en het RIVM op de hoogte van de verpakkingseigenschappen van het vaccin: te bewaren bij -70, aanlevering in speciale dozen van duizend stuks. Binnen een maand na die analyses in november levert Pfizer het volledige dossier van vaccin BNT162b2 in bij de geneesmiddelenautoriteiten. Nederland is voorbereid, schrijft minister Hugo de Jonge al in september aan de Tweede Kamer.
Begin okt. kent VWS de bijzondere specificaties vh Pfizer-vaccin. Dan weet ze dus ook dat de ‘griepstrategie’ niet mogelijk is. Het griepvaccin kan bewaard worden in een gewone koelkast (ca. 1 jaar op 2 tot 8 graden Celsius)

Je verwacht dat er scenario’s zouden zijn uitgewerkt’, zegt een betrokkene die bij de gesprekken aanwezig was. ‘Van dat iedereen een vaccin per post thuisgestuurd zou krijgen met toedieningsinstructies, tot hoe om te gaan met een precair vaccin als dat van Pfizer. Dat was er allemaal niet.
Als VWS al scenario’s uitwerkt, doet ze dat binnenskamers. Een werkvariant op de ‘Ruttedoctrine’? (cynische opmerking). De samenwerkingspartners tasten in het duister over de strategie.

Het duurt tot diep in november voordat de bestuurders van alle bovenstaande organisaties voor het eerst samenkomen om over vaccinaties te praten.
Anderhalve maand nadat VWS geinformeerd is, vind het eerste bestuurlijk werkoverleg met de samenwerkingspartners plaats.

Een dag later ligt er dan ook een Kamerbrief, waarin het kabinet het advies van de Gezondheidsraad overneemt. En er is een plan om die vaccinaties uit te voeren, dat zoveel mogelijk aansluit ‘op bestaande structuren’ en ‘vertrouwde locaties’. Blauwdruk daarbij is de jaarlijkse griepprik.
Het inzicht dat de ‘griepstrategie’ niet mogelijk is, is nog niet doorgedrongen binnen de beleidsmakers van VWS.

Dat aansluiten bij bekende structuren is een diepe overtuiging van het ministerie en het RIVM. Het geeft houvast op verder onbekend terrein. Pas als het fijnmazige netwerk van de griepvaccinatie helemaal is gebruikt voor de 6,5 miljoen kwetsbare en zorgverlenende mensen in Nederland, komen de GGD’s aan de beurt voor de tien miljoen overige Nederlanders. Dat is pas ergens in augustus (2021 – GvL), denkt de GGD zelf, alle tijd.
Dus nee, sporthallen zijn er nog niet gehuurd, zegt minister De Jonge op 27 november in een interview met NRC. ‘Die hebben we voorlopig niet nodig.’ En: ‘Voordat we naar die meer massale vaccinatie toe gaan zijn we echt een paar maanden verder’. Het definitieve draaiboek van het ministerie van VWS heeft Actiz nog niet gezien.
Er blijkt er een ander probleem. De vaccins van Pfizer zijn niet geschikt voor toediening in de kleinschalige verpleeghuizen. Niet zozeer de bewaartemperatuur van -70 graden blijkt het probleem, maar de hoeveelheden – duizend per doos dus – waarin de farmaceut ze aanlevert. Dat de vaccins in dozen van duizend kwamen, zegt Pfizer-directeur Kaptein, dat was bij het RIVM en bij het ministerie ‘sinds begin oktober uit en te na bekend’.
Begin december moet de gekozen strategie in de prullenbak.
Twee maanden zijn verloren door incompetentie van VWS, er is geen ander woord voor. Er komt een andere strategie.

Niet de bewoners van de verpleeghuizen mogen als eerste, maar het personeel. Om zo een ‘beschermende ring’ om de kwetsbaren heen te creëren, in afwachting van het Moderna-vaccin dat wel kleinschalig kan worden uitgedeeld. En dat vaccineren kan niet op de zorglocaties zelf, maar moet in grootschalige vaccinatielocaties, waar grote hoeveelheden wél zonder verspilling kunnen worden toegediend. Probleem: de instellings- en arbo-artsen hebben helemaal geen ervaring met het opzetten van dit soort vaccinatiestraten. De werkgevers en het kabinet vragen de GGD om hulp, eerst vooral om de locaties op te zetten. De werkgevers zelf die bellen de GGD nog een keer bellen: kunnen jullie toch niet het gehele vaccinatieproces van de zorgmedewerkers doen? Van uitnodigen tot prikken tot registreren.
Waar is VWS?!

Die GGD heeft namelijk een ‘vangnet-functie’, zo is afgesproken, in principe zijn ze niet aan de beurt tot aan de zomer. De GGD heeft daarbij al een uitzonderlijk zwaar jaar achter de rug, met het inrichten van alle teststraten, het grootschalige bron- en contactonderzoek, tegen een achtergrond van jarenlange bezuinigingen. Het vaccinatie-vangnet van de GGD moet derhalve begin december nog helemaal worden opgebouwd.
De organisatie moet, minder dan een week nadat De Jonge sporthallen huren nog niet nodig vond, op zoek naar 25 geschikte locaties om grootschalig te kunnen vaccineren; in recordtempo een ict-systeem in elkaar zetten en op zoek naar prikpersoneel.
De GGD’en komen nu in actie

De farmaceut kon plots in 2020 geen miljoen maar slechts 500 duizend doses leveren, en dus alleen maar in die onhandige hoeveelheden, die niet te herverpakken waren. ‘Niemand wist dat’, zegt Rouvoet. ‘Toen werd aan ons gevraagd of we terugvalopties hadden. En die hadden we.’
Dus: VWS heeft Rouvoet c.s. niet geinformeerd over de Pfizer-specificaties

Hadden wij vanaf het begin ingezet op grootschalige vaccinatie, dan hadden wij twee weken eerder kunnen beginnen, dat zie ik ook wel’, zegt een voorzitter van één van de koepelorganisaties. ‘Maar we leven in Nederland, en daar zijn we het gewend kleinschalig te doen. Normaal gaat dat prima. Er is heus wel vooruitgedacht, maar binnen de bestaande structuren.
Hetgeen blijkt. Maar er is niet vooruitgedacht binnen VWS.

Maar, zegt Kaptein, ‘wat ik moeilijk vond als mens is dat er zo’n nadruk werd gelegd op het langetermijndoel van groepsimmuniteit.
Opnieuw duikt het ‘groepsimmuniteit-verhaal’ op… Met stomheid geslagen.

Instructiefilm toediening Pfizer-vaccin> instructiefilm Pfizer/Biontech vaccin