4 Belangrijkste inzichten zorgsysteem (update)

609 views (hernieuwde aandacht)

Serieuze onafhankelijke overwegingen – Prof. dr. Armand Girbes; Een oorspronkelijke, innovatieve denker – Prof. dr. Jeroen Hendrikse

In de afgelopen jaren heb ik zelfstandig onderzoek gedaan naar het functioneren van het stelsel van de gezondheidszorg met de focus op de medische zorg: de Zorgverzekeringswet, waar ongeveer de helft van alle uitgaven gedaan worden (45 miljard).

De vier belangrijkste inzichten zijn, van nieuw naar oud:

4e (NU) – Het CBS kleurt de berichtgeving over de oversterfte positief en bedrijft daarmee politiek. Kwaliteitsmedia nemen de berichten van het CBS tamelijk klakkeloos over. Zo ontstaat een krachtige beeldvorming, een frame over de oversterfte in NL dat bezijden de waarheid is.

3e (2020 – heden) – Het zorgstelsel is sinds de pandemie structureel overbelast, er is sprake van een #zorginfarct. Dit uit zich in de ultieme indicator, de oversterfte. In het 4e kwartaal van 2021 (zorgstelsels van alle landen hebben anderhalf jaar de tijd gehad zich aan te passen), was de oversterfte in Nederland het hoogste in modern Europa (EU14). De kwaliteit gaat nu (verder) achteruit. Update juni 2023: Grafieken Eurostat: excess mortality NL vs. EU en Excess Mortality Ranking EU14 2023

2e (2019) – De ingevoerde marktwerking leidt niet tot betere kwaliteit van de zorg, maar tot meer bureaucratie en een verschuiving van uitgaven naar ‘control’ in plaats van zorgverlening (uitvoering). Complexe patienten (comorbiditeit, geestelijke gezondheidszorg, jeugdzorg) zijn slechter af. De argumenten heb ik in artikelen en blogs uiteen gezet.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-zorg-in-nederland-juist-niet-tot-de-beste-hoort~b784a3eb/

Gijs van Loef bekritiseert de effecten van marktwerking in de zorg op basis van onderzoek naar kwaliteit van zorg

NB https://www.radboudumc.nl/nieuws/2021/15-jaar-marktwerking-in-de-gezondheidszorg

1e (2016 – 2018) – De medische zorg in Nederland is niet de beste van europa, zoals beweerd door politici, bestuurders en decisionmakers. Sinds de invoering van de gereguleerde marktwerking zijn de kosten sterk gestegen tot 2012, daarna zijn de kosten bevroren (relatieve daling van het aandeel in %BNP) en is de kwaliteit achteruit gegaan. De nederlandse zorg is hooguit een goede europese middenmotor.

https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/nederlandse-zorg-valt-van-haar-voetstuk.htm


Twitter

Oversterfte de belangrijkste indicator kwaliteit zorgstelsel bij pandemie

1030 views

Reacties op twitter van zorghoogleraren -zowel medici als economen- Angela Maas, Amrish Baidjoe, Armand Girbes, Jaap van den Heuvel, Jochen Mierau, huisartsen, medisch specialisten, verpleegkundigen, anderen; reacties op LinkedIn van verzekeringsdeskundigen, views enerzijds van medici verbonden aan academische ziekenhuizen, anderzijds van financials, accountants e.d.. Dit is de oude blog. Lees hier het artikel>

——————————————————————————————————————–

4/1: opiniestuk in de Volkskrant en mijn reactie – 11/1: reactie de Volkskrant: Het was onze bedoeling uw artikel te publiceren, maar is steeds doorkruist door andere actualiteit.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-onderzoek-naar-oversterfte-dient-nu-eindelijk-ter-hand-te-worden-genomen~b50376c9/

——————————————————————————————————————–

Eerdere analyses

Organisatie van het zorgstelsel:

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-zorg-in-nederland-juist-niet-tot-de-beste-hoort~b784a3eb/

Resultaten van het zorgstelsel:

https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/nederlandse-zorg-valt-van-haar-voetstuk.htm

——————————————————————————————————————–

Op 31 december schreef ik een twitter draadje over de oversterfte.

De oversterfte is de afwijking t.o.v. de gemiddelde sterfte in de afgelopen jaren in een bepaalde periode: de coronapandemie die in het 1e kwartaal 2020 begon. In de oversterfte zijn alle doodsoorzaken meegerekend, de vervroegde sterfte door het virus (vaak gevolgd door een korte ondersterfte), maar ook de sterfte a.g.v. fataal gebleken uitgestelde zorg, plus de normale sterfte. Zie voor Nederland de website van het CBS.

Grafische tabellen excess mortality (zelfde tabel, in de onderste zijn alleen de EU15 landen weergegeven):

De EU14 met de hoogste oversterfte zijn: Spanje (25%), Italie (24%), het Verenigd Koningrijk (UK, 23%), Portugal (20%) en op de 5e plaats komt Nederland (19%). Oostenrijk heeft ook 19% oversterfte, maar minder per capita. Bij ons land is de afwijking tussen het gerapporteerd aantal corona sterfgevallen tov. de oversterfte het hoogste van de EU14, factor 1,5 (blauw cijfer).

Gesprekken op twitter n.a.v.

Samenvatting falen marktgedreven zorgstelsel in schema’s

Bronnen:

https://nos.nl/artikel/2412010-hoogleraren-geef-data-over-effect-maatregelen-op-oversterfte-vrij

http://www.github.com

https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/welvaart-in-coronatijd/gezondheid-in-coronatijd

Systematische onderrapportage covidsterfte NL:’Dutch Data?’

Ruim een jaar na het uitbreken van de pandemie doet Nederland nog steeds aan internationale onderreportage van de coronasterfte. Dit is toch opmerkelijk. Wat is hier aan de hand?! Dutch Data?

Het CBS meldde deze week dat er in januari 4.400 mensen zijn overleden aan corona. Eerder meldde CBS dat de coronasterfte in 2020 in totaal 20.000 personen betrof. Als we de cijfers tot en met januari 2021 nemen en dit totaal van 24.400 delen op 17,25 miljoen dan is de uitkomst 1.414 doden per miljoen inwoners (per 31/1/2021).

Rekening houdend met een vertraging in de aanlevering van cijfers naar de internationale instanties met 2 weken kijken we naar de cijfers op de bekende, veel geraadpleegde website ourworldindata.org. Per 15 februari 2021 rapporteert Nederland 873 doden per miljoen inwoners. Dit is een onderrapportage van 62%.

Nederland komt dus uit boven Spanje en scoort een top5-positie van EU14 landen met de hoogste coronasterfte. NB: Ten tijde van het Corona Dashboard EW16/W28 (zie bij bronnen) was de onderrapportage van Nederland 72%.

Bronnen

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2021/18/bijna-4-4-duizend-mensen-overleden-aan-covid-19-in-januari

https://nos.nl/artikel/2375697-cbs-afgelopen-jaar-ruim-20-000-coronadoden

https://ourworldindata.org/covid-deaths

https://coronadashboard.rijksoverheid.nl/landelijk/sterfte

Eigen bronnen

Covid19NL: de 4e golf (niet de 3e)

Vaccinaties: Nederland voldoet als enig EU-land niet aan registratieverzoek ECDC
Corona: 2e golf in Europa, enkele statistieken (II)

https://gijsvanloef.nl/2020/09/26/kaart-europa-toont-nederlands-falen-in-de-2e-coronagolf/

position paper Lessons Learned VWS / Dashboard
Corona Dashboard EW16/W28
Laatste versie van Corona Dashboard EW16/W28 met onderrapportage per land. EW16=EU14+Ierland&Griekenland. W28 is het uitgebreide overzicht met 28 landen, hier staan er 23. Klik op de link hierboven voor meer informatie.

Vaccinaties: Nederland voldoet als enig EU-land niet aan registratieverzoek ECDC

474 views

update 10 april - NEDERLAND HEEFT ALS ENIGE EU-LAND ZIJN REGISTRATIE NIET OP ORDE. 
European Centre for Disease Prevention and Control: "EU/EEA countries may upload data at any time, but as a minimum they are requested to report twice a week." 
Zie hieronder de oude post, laatst geactualiseerd rie dagen geleden.
----------------------------------------------------------------------------------------------------

Van meet af aan zit Nederland van de EU14 wederkerend in de bezemwagen qua aantal vaccinaties per inwoner.

Selectie van alle moderne west-europese landen (EU14), de standaard verzameling in mijn publicaties en blogs over de medische gezondheidszorg in ons land.
Het VK met een vaccinatiegraad boven de 50% is niet getoond in de bovenste grafiek. Data van Nederland lopen achter.


Bronnen: Ourworldindata.org, economist.com
Eerdere publicaties:
Discussiestuk Zorg voor de Toekomst
Zo raakte Nederland achterop bij het vaccineren
Medische zorg achteruit op alle zorgranglijsten
Kosten en kwaliteit EU14 obv OECD Health at a Glance 2019
Het Platform Betrouwbare Zorgcijfers doet een oproep aan de landelijke media Goede gezondheidszorg begint bij betrouwbare cijfers

Corona: 2e golf in Europa, enkele statistieken (II)

Deze post is afgesloten.

20/1/’21 – update Tabel, Economist (NB: Gisteren publiceerde Economist enige tijd de verkeerde grafiek, waarbij de kleuren rood en blauw verwisseld waren, zie afb. links:goed en rechts: fout)

De ontwikkeling van het aantal coronadoden in ‘modern Europa’ (Griekenland is toegevoegd obv. de opmerkelijke lage uitkomst van de 1e golf) blijft interessant. De sterfte in de 2e golf is inmiddels hoger dan in de 1e golf, ondanks de lessons learned zoals de progressie in de vroegbehandeling mbv. medicijnen.

(1e golf in totaal ca. 180.000, 2e golf inmiddels ca. 250.000)

Op basis van dezelfde indeling als het CORONA DASHBOARD EW16/W28 maar zonder de correcties voor bevolkingsopbouw en onderrapportage is de lijst nu als volgt:
(bron: Corona Dashboard EW16/W28)

•   Zwart: > 1500 doden per miljoen inwoners – België
•   Diep donkerrood: 1000-1500 doden per miljoen inwoners – Italië, UK, Spanje, Frankrijk, Zweden, Zwitserland
•   Rood: 500-1000 doden per miljoen inwoners – Portugal, Oostenrijk, Nederland, Duitsland, Griekenland, Ierland
•   Sierra: 200-500 doden per miljoen inwoners – Denemarken
•   Lichtbruin: 100-200 doden per miljoen inwoners – Finland
•   Geel : 50-100 doden per miljoen inwoners – Noorwegen

 

Toelichting tabel:
5/8/20 – peildatum einde 1e golf: aantal geregistreerde coronadoden/miljoen, bron: worldometers
20/1/21 – peildatum midden 2e golf: aantal geregistreerde coronadoden/miljoen, bron: worldometers.
underreporting CD EW16: onderreportage doden (excess mortality: hoe hoger het %, hoe groter de onderreportage)

 

 

 

Economist, 20/1/2020
NB Griekenland en Finland ontbreken in deze visualisatie. Tip: vergelijk met de landentabel.

Oude post met bronnenlijst: Corona 2e golf Enkele statistieken

Corona: 2e golf in Europa, enkele statistieken

post is beëindigd
Wie meer wil weten over het coronavirus kan vele bronnen raadplegen. Ik kan de website van Dr. John Jacobs van aanbevelen: hartblik.nl Onnavolgbaar beleid dat verkeerd uitpakt

laatste update 19/12/20 – Portugal doet het nog slechter dan Nederland obv. de ‘onderrapportage-constante’. Dit zou betekenen dat van alle West-Europese landen (plus Griekenland, dat een opmerkelijk laag aantal coronadoden telde in de 1e golf) Portugal en Nederland nu een 5e en 6e plaats innemen op deze ranglijst van coronadoden/miljoen inwoners.

Op basis van dezelfde indeling als het CORONA DASHBOARD EW16/W28 maar zonder de correcties voor bevolkingsopbouw en onderrapportage is de lijst nu als volgt:

(bron: CD EW16/W28 hartblik corona dashboard en corona dashboard EW16/W28)

•   Zwart: > 1500 doden per miljoen inwoners – België
•   Diep donkerrood: 1000-1500 doden per miljoen inwoners – Italië, Spanje
•   Sierra: 500-1000 doden per miljoen inwoners – Verenigd Koninkrijk (UK), Frankrijk, Zweden, Zwitserland, Nederland, Portugal, Oostenrijk
•   Rood: 200-500 doden per miljoen inwoners – Ierland, Griekenland, Duitsland
•   Lichtbruin: 100-200 doden per miljoen inwoners – Denemarken
•   Geel : 50-100 doden per miljoen inwoners – Finland, Noorwegen

 

 

Toelichting tabel:

5/8/20 – peildatum einde 1e golf: aantal geregistreerde coronadoden/miljoen, bron: worldometers
19/12/20 – peildatum midden 2e golf: aantal geregistreerde coronadoden/miljoen, bron: worldometers
underreporting CD EW16: onderreportage doden (excess mortality: hoe hoger het %, hoe groter de onderreportage)

 

Toelichting grafiek 1:

Hoge excess mortality 2e golf EW16-landen (alleen landen met data t/m 8/11/20), bron: ourwoldindata

 

Toelichting grafiek 2:

Lage excess mortality 2e golf EW16-landen (alleen landen met data t/m 8/11/20), bron: ourwoldindata
NB: Zweden, 1e golf en nu opnieuw een ‘uitbraak’ in de verkeerde richting (ca. 15%).

Wat opvalt: Landen met onderreportage (Tabel> rechterkolom) hebben tot nu toe een qua dodental ernstiger verloop van de 2e golf, dan landen zonder onderreportage (de Scandinavische landen en Duitsland). De werkelijke verschillen tussen beide groepen landen (grafieken 1 en 2, let op de verschillende Y-assen) zouden wel eens nog groter kunnen zijn.

————————————————————————————————————————————————————————————-

Internationale bronnen:
worldometers
ourworldindata
ECDC weekly overview per country
NYTimes
Economist

Rectificatie CPB n.a.v. “Cherry picking CPB bij ‘Zorgkeuzes in Kaart'”

315 views

update 1 maart 2021 – Rectificatie CPB middels erratum
CPB Zorgkeuzes in kaart 2020
Errata+Zorgkeuzes+in+Kaart+2020

25/11/2020 – Een stille bekentenis?

Het CPB heeft met het rapport ‘Zorgkeuzes in Kaart, Analyse van beleidsopties van politieke partijen voor de zorg’ – wellicht onbedoeld – een eenzijdig beleidsadvies voor de politiek uitgebracht. Het gaat om het hoofdstuk Stelselwijzigingen.

Tijdlijn
Het CPB is op 27 juli via de contactpersoon om een reactie gevraagd. Vraag: “Hoe moet ik in de tabel ‘Vermijdbare sterfte per 100.000 inwoners 2015’ en ‘% gemelde onvervulde zorgbehoefte 2016’ herleiden naar OECD Health at a Glance 2019?”
Op 2 sept. kreeg ik het volgende antwoord: “We zijn eruit: het blijken de getallen uit Health at a Glance 2018 te zijn. Ten tijde van het schrijven van de tekst was Health at a Glance 2019 nog niet gepubliceerd. Het betreft dus een fout in de verwijzing. De tabel is illustratief gebruikt en vormt geen input voor verdere berekeningen. We gaan na hoe we de typefout kunnen corrigeren. Hartelijk dank voor de oplettendheid.”

Kritiek op hoofdlijnen

Het hoofdstuk Stelselwijzigingen gaat in een notedop in op het type stelselwijzigingen (vijf typen, waaronder vier met meer publieke (overheids)regie – voer voor fijnproevers – en het verbieden van de winstuitkering door zorgverzekeraars ) en de technisch-financiele gevolgen daarvan inclusief de transitieperiode.

Ik heb twee fundamentele punten van kritiek. Opmerkelijk is dat aan de kostenkant schattingen zijn gemaakt, maar dat die aan de opbrengstenkant ontbreken. (Zie pag. 445: ‘geen ex-ante besparingen worden toegekend’). De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt dat samenwerking i.p.v. concurrentie (op de werkvloer en tussen (organisaties van) zorgverleners) nodig is. De ontstane ‘samenwerkingsgeest’ heeft onvermoede positieve krachten losgemaakt bij de bestrijding van de eerste golf, het ziekteverzuim (dat inmiddels historisch hoogten heeft bereikt en het hoogste is van alle bedrijfstakken, zie CBS) zou door de intrinsieke motivatie van zorgverleners de afgelopen maanden wel eens gedaald kunnen zijn (kan dit worden uitgerekend?), overwerk werd en wordt met inzet en zonder morren gedaan (Let wel: de voortslepende beloningsdiscussie NOS Virtueel protest zorgverleners , de politiek speelt met vuur). Welke baten zouden we hiervoor kunnen en moeten becijferen? De stelling lijkt me verdedigbaar dat de baten van een gezondere werkcultuur in de zorg door het uitgangspunt van samenwerking i.p.v. concurrentie eerder in de miljarden zullen lopen dan in de honderden miljoenen – op jaarbasis.
Verder. Lees de tekst onder de paragraaf Stelselwijzigingen (pag.446, rechts). Mijn inschatting is dat de genoemde voordelen van een ‘Publiek stelsel’ wel eens groter zouden kunnen zijn – ze zijn m.i. zeker tastbaarder – dan de voordelen van een ‘Privaat stelsel’.  Voor een ‘privaat stelsel’ pleiten onder meer de volgende argumenten: a. Het argument ‘meer vertrouwen op concurrentiële prikkels bij zorgaanbieders en uitvoerders om kwaliteit te verhogen’ is zonder meer twijfelachtig; b. het argument ‘kosten laag te houden’ lijkt mij inmiddels wel gefalsificeerd (> Hoofdlijnenakkoorden sinds 2011 om de kosten van het private stelsel van gereguleerde marktwerking te beteugelen)

Een tweede fundamenteel punt van kritiek betreft de opsomming van de technische aanpassingen die bij een stelselwijziging nodig zijn. Aanpassingen in wet- en regelgeving, in de ICT, in administraties, enzovoorts, het geheel onder de noemer van ‘bedrijfsvoering’. Natuurlijk moet er van alles gebeuren en het uitwerken en uitvoeren van een transitie levert veel werkgelegenheid (en omzet) op voor professionele dienstverleners, maar is dat voor het grote publiek relevant? Een stelselwijziging vergt politieke wil. Punt. In schema weergegeven de tekst  van het rapport (pag. 446):

Kritiek bij Tabel 1
Tabel 1 (pag. 446, afb. rechts hierboven) toont de score van NL t.o.v. enkele andere westeuropese landen op een viertal indicatoren. Algemeen geformuleerd: De indicatoren met voor NL de meest gunstige cijfers worden getoond en een aantal landen die over het algemeen hoog scoren: Noorwegen, Zwitserland, Oostenrijk, Spanje en Italie zijn overgeslagen (!). De tabel dient louter ‘ter illustratie’, weten we inmiddels – zie de correspondentie. Ik noem het cherry picking. Nemen we de indicator ‘vermijdbare sterfte‘, dit betreft ‘amenable mortality’, maar er is ook ‘preventable mortality’. Het CPB toont de ene en laat de andere weg. Het verschil in beide NL-scores is evident. Beide OECD-tabellen hier (links: preventable mortality; rechts: amenable mortality)
Qua ‘Levensverwachting‘ doet NL het minder goed dan wordt gesuggereerd.
Zie mijn eerdere blogs hierover Levensverwachting NL zakt naar 8e plaats in EU14
Sinds 2016 doe ik onderzoek naar de uitkomsten van medische zorg in internationaal vergelijkend opzicht. Publicaties in ESB (1/2017) en Medisch Contact (42/2018). Op deze website wordt een longitudinale tabel van beschikbare en relevante indicatoren bijgehouden van 14 moderne europese landen (EU14), gebaseerd op de OECD Health at a Glance publicaties vanaf 2005.
Bronnen: Zelfstandig onderzoek obv. OECD Health at a Glance: Kosten en kwaliteit EU14 obv OECD Health at a Glance
OECD ‘Mortality’ (2018): OECD Health at a Glance Mortality 2018
OECD ‘Chartset’ (2018): OECD Health at a Glance Chartset
Medisch Contact: Medisch Contact 42/2018 Nederlandse zorg valt van haar voetstuk

Categorieen zoekfunctie website: EU14, Eurostat, OECD Health at a Glance, Levensverwachting e.v.

Aanbod second opinion ‘zorg’ in verkiezingsprogramma’s: Aanbod second opinion zorg verkiezingsprogramma’s

Tweets

Bron CPB tijdlijn verkiezingen